İsrail dövlətinin təhlükəsizliyinin qorunması və müharibənin davam etdirilməsi üçün misilsiz yardımın göstərilməsi ilə bağlı razılaşmalar əldə olunub. Bunu İsrail Baş naziri Benyamin Netanyahu ABŞ Prezidenti Co Baydenlə görüşü barədə danışarkən deyib:
“Biz təhlükəsizliyimizə böyük töhfə verən son dərəcə vacib bir şeyə nail olduq: İsrail dövlətinə görünməmiş miqyasda böyük təhlükəsizlik, o cümlədən döyüş qabiliyyətimizi daha da gücləndirən yardım aldıq”.
Baydenlə hansı yöndə razılaşna əldə oluna bilər? Əgər belə razılaşma varsa, bu, ümumən bölgədə sülhün təmini üçün əhəmiyyətlidir, yoxsa yalnız İsrail üçün?
Siyasi şərhçi Tofiq Abbasov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Amerikanın yardımı artıq 60 milyard civarında nəzərdə tutulub: “Çünki 100 milyarddan 60 - ı İsrail, 30 milyard isə Ukrayna üçündür və digər iki-üç ölkəyə də ordan pay düşəcək. Ümumiyyətlə, bu iş nədən xəbər verir? ABŞ hələ ki, dünyanın hegemon məmləkəti olaraq, əlini ağdan-qaraya vurmur. Özünün diplomatik resurslarını prosesə qatsa, ilk olaraq orada atəşkəs olar. İkinci tərəfdən də tərəflər biləcək ki, müharibə heç nəyi həll etməyəcək. Hər şey status səviyyəsində qalacaq. Çünki indi İsrailin amansızcasına Fələstinin Qəzza bölgəsini bombardman etməsi, orada əməliyyat keçirməsi orda olan butun insanları İsrailin düşməninə çevirəcək. Bu yol sonu olmayan yoldur. Amerika eyni siyasəti Ukrayna və Rusiya istiqamətində də təbliğ edir. Ukraynaya silah - sursat verir ki, vurun Rusiyanı, o da sizi vursun. Burada zəif tərəflər elementar olaraq son resurslarını da itirəcəklər. Çünki ilk baxışdan Rusiyanın sonsuz imkanları var. Söhbət strateji resursdan gedir. Təbii ehtiyatlar, istehsalat kompleksi və s. Ukraynanın isə olan-qalan infrastrukturu da dağılır, son nəfəsdə ən rezervdə olan silah ehtiyatını da proseslərə cəlb edir. Amerika da bildirir ki, dayanmayın vuruşun. Ona görə də, mən hesab edirəm ki, fövqəlqüvvələr gözəgörünməzdi. Biz gözə görünən Baydeni, demokratların adminstrasiyasını nəzərdə tuturuq. Ancaq burda respublikaçıların da quzğunları var. Hamısı bir qayda olaraq hazırlıqlı qüvvələrə imkan yaradırlar ki, müharibə səngiməsin. Radikal gedişlər özünü doğrultsun. Özünü doğrultma o anda olur ki, insanlar tələf olur, infrastrukturlar dağıdılır. Yadınızdadırsa, Yuqoslaviya dağılandan sonra Serbiyanın bombardmanı baş tutdu. Bu əməliyyat hələ başlamamışdı, transmilli şirkətlər artıq düşünürdü ki, Serbiyanın digər dağıdılacaq bölgələrində hansı şirkətlər bərpa işləri ilə məşğul olacaqlar. Bax, budur Qərbin yanaşması. Mən düşünürəm ki, İsrail, Fələstin gərək oturub düşünsünlər ki, hegemon qüvvələrin mürtəce siyasətindən necə qurtulsunlar. Çünki Bayden bölgəyə gəldi və Mahmud Abbas onunla görüşdən imtina etdi. Sonra İordaniya rəhbəri kral Abdulla imtina etdi. Misir də can atmır ki, onlarla görüşsün. Bütün ərəb dünyası ayaq üstədir, bu, təhlükəli qığılcımdır. Bəllidir ki, elan olunmasa da, hədəflərdən biri İranı bu prosesə qatmaqdır. İran bir güllə atsın ki, İrana qarşı koalisiya yaransın, İranı parçalasınlar, dağıtsınlar. İran da Amerika və Qərb birliyi üçün bir mərhələdir. Çünki onların yolu Çinə doğrudur. Bütün Avrasiya məkanının, o məkan ki, orta dəhlizin parametrlərini müəyyən edir, ona qarşı tədbiq olunur bu proseslərin hamısı. Birinci Çinin “bir kəmər-bir yol” layihəsi baş tutmasın, ikinci Amerika və onun müttəfiq qüvvələri artıq Çinin sərhədinə yaxınlaşsınlar. Mən elə başa düşürəm ki, burada biz həm İsrailin, həm də Fələstinin maraqlarını nəzərə almalıyıq. Vacib olan odur ki, dünyada sabitlik, sülh prosesi bərqərar olsun. Biz Ermənistana da bunu təlqin etmək istəyirik. Biz görürük ki, Fransa və ona bənzər mənfur qüvvələr çalışırlar Ermənistanın həm özünü, həm yolunu azdırsınlar. Qafqaz bölgəsində də sülh olmasın. Təsadufi deyil ki, Amerika da bu prosesdə Fransa ilə həmrəydi. Onlar hərbi kontingentin bölgəyə gətirilməsi üzərində çalışırlar. Sadəcə, Prezident İlham Əliyev onları qabaqladı. Çünki Əliyevin diplomatiyası doğrudan da səlis diplomatiyadır. Odur ki, burada vəziyyət çox gərgindir. Sülhpərvər qüvvələr kənardan durub izləməsinlər”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
