Sabiq millət vəkili, professor Şahlar Əsgərov mətbuata dərslik müəllifləri ilə bağlı çox maraqlı açıqlama verib. Professor indiyə qədər çoxlarının görüb, lakin danışmağa ehtiyat etdiyi məqama toxunub. O bildirib ki, bəzi deputatların, yazıçıların əsərləri dəxli olmadan dərsliklərə daxil edilir: “...Bəzi millət vəkilləri, yazıçılar öz əsərlərini, dəyəri oldu-olmadı, məcburi şəkildə dərsliklərə saldırırlar. Hesab edirəm ki, dəyəri olmayan əsəri dərsliyə salmaq olmaz. Dərslikləri dəyərsizləşdirmək yolverilməz və qəbulolunmaz haldır”.
Professor Şahlar Əsgərovun fikirlərində nə dərəcədə həqiqət var? Doğrudanmı belədir?
Ekspertlərin bildirdiyinə görə, Ş.Əsgərovun vurğuladığı məqam tam doğrudur. Həqiqətən də, son 10-15 ildə məmurların, deputatların adlarına elm və dərslik sahələrində tez-tez rast gəlirik. Ekspertlərin sözlərinə görə, çoxumuz elə bilirik ki, bu adamlar məhsuldar şəkildə bu işlə məşğul olur, lakin onların adları dərsliklərə özlərinin təhriki ilə salınır. Adam var ki, keçmişdə millət vəkili olub, deputat olduğu dövrlərdə adı tarix dərsliklərinin üstündə olub. Amma kitabın yazılışında iştirak etməyib.
“Bu insanlar tutduqları postlardan sui-istifadə edib dərsliklərə belə müdaxilə edirlər”
AVCİYA-nın vitse-prezidenti, professor Məhərrəm Zülfüqarlı bizimlə söhbətində bildirdi ki, Ş.Əsgərov tamamilə haqlıdır: “Şahlar müəllim azsaylı ziyalılardandır ki, cəsarətlə çıxış edir və tədris sistemində olan nöqsanları tənqid edir. Uzun illər Milli Məclisdə təhsil komissiyasının sədri olub, özü Kəlbəcər rayonundandır. Təki bütün ziyalılar Şahlar müəllim kimi bu cür mövqedə olaydılar. Professor bu məsələdə tamamilə haqlıdır və dedikləri həqiqətdir. Azərbaycanda dissertasiya müdafiəsi, kitab yazılması kimi məsələlərdə ciddi problemlər var. Biz bunu sizinlə dəfələrlə müzakirə etmişik. Deputatlar, professorlar, akademiklər var ki, öz əsərləri yoxdur, başqalarının yazdığı əsərlərə adlarını yazmaqla dediyimiz mərtəbəyə yüksəliblər. Təəssüflər olsun ki, deputat, məmur akademiklər, professorlar dərsliklərə də yol tapıblar. Bu insanlar tutduqları postlardan sui-istifadə edib dərsliklərə belə müdaxilə edirlər. Bunların arasında yazıçılar da, deputatlar da var. Bilirsiz ki, ölkəmizdə dərsliklər inhisardadır. Uzun illər Azərbaycanda dərsliklər yazılarkən vəzifəsi, mandatı olanlar özlərini nüfuzlu göstərmək üçün çalışıblar dərsliklərə də adları düşsün. Əlbəttə ki, bu yolverilməzdir. İndi Şahlar müəllim bunu tənqid edir. Mənə belə gəlir ki, gələcəkdə dərsliklər yazılarkən tender elan olunmalı, müsabiqə keçirilməlidir. Alternativ dərsliklər olmalıdır”.
M.Zülfüqarlı hesab edir ki, məmurların, hətta məmurlaşmış yazıçıların əsərləri belə dərsliklərə salınmamalıdır. Bu gün dərslik sahəsində ciddi islahatlara ehtiyac var. Professor Zülfüqarlı hesab edir ki, alternativ dərsliklərı üstünlk verilməlidir: “Məsələn, alternativ dərsliklərlə bağlı mən bir layihə həyata keçirdim. Bu, dünyada artıq təcrübədən keçirilmiş bir məsələdir. Qardaş Türkiyənin özündə çoxlu sayda alternativ dərsliklər cap olunur. Müəllim mühazirə oxuyarkən tələbələrə müstəqillik verilir ki, bu dərsliklərdən istifadə etsinlər, fikir mübadiləsi olsun, nəticədə həqiqət üzə çıxsın. Amma bizdə nə cürdü? Mən tarix sahəsi üzrə deyirəm. Sovet dövründən qalma dərsliklərin məzmun və formasını dəyişdirməklə "yenilik" adı ilə ortaya qoyurlar. Sovet dövründə saxtalaşdırılmış bir çox məsələlər olduğu kimi qalmaqda davam edir. Bu da, bilirsiz ki, gənc nəslin təhsilinə mənfi təsir göstərir. Yəni nazirlik dərsliyin buraxılmasında və yaxud hazırlanmasında nəzarət funksiyasını yerinə yetirirsə, onda başqa dövlətlərdə olduğu kimi alternativ dərsliklərdən də istifadəyə icazə verilməlidir. Müstəqil, demokratik baxışlı alimlər ki, var, onlar dərslik inhisarda olduğu üçün bu prosesdə iştirak edə bilmirlər. Özləri dərsliklər yazırlar. Hesab edirəm ki, o dərslər daha obyektivdir, nəinki inhisara olan dərsliklər. Tarixçi olduğum üçün demək istəyirəm ki, Azərbaycan tarixinin çox problemləri var ki, indinin özündə də bu, dərsliklərdə düzgün yazılmır...”
İradə SARIYEVA
