Məlum olduğu kimi, Azərbaycanın quru sərhədləri koronavirus pandemiyası başlayandan bağlanıb. Pandemiya ilə əlaqədar bir çox ölkələrə giriş zamanı tətbiq olunan məhdudiyyət və tələblərin aradan qaldırıldığı müşahidə edilir. Hazırda dünyanın bir çox ölkəsi quru sərhədlərini insanların keçidi üçün açıb.
Ölkəmizdə quru sərhədlərini insanlar yalnız hökumətin xüsusi icazəsi ilə keçə bilir. Son illərdə yüzlərlə Azərbaycan vətəndaşı Rusiya ilə quru sərhədini keçə bilmədiyindən, bu ölkədəki düşərgələrdə aylarla gözləməli olub. Təyyarə biletləri isə çox baha olduğundan bir çox insan üçün əlçatan deyil. İndi hesab edilir ki, turizm mövsümünün başlanması, ölkədə koronavirusa yoluxanların sayının azalması fonunda Azərbaycanın da quru sərhədlərini açması zəruridir. Xatırladaq ki, Azərbaycanda koronavirus infeksiyasına ilk yoluxma 2020-ci il fevralın 28-də aşkarlanıb. Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargahın məlumatına görə, 2020-ci ilin martından ölkənin quru sərhədləri bağlıdır. Ekspertlərin firkincə, indi sərhədlərin açılması zamanıdır. Ölkədə koronavirusa yoluxma halları 10-20 nəfər arasındadırsa, sərhədlərdə xüsusi karantin rejimi tətbiq edilməsinə ehtiyac yoxdur. Artıq qonşu ölkələr quru sərhədlərini açıb. Məsələn, Rusiyanın Gürcüstanla sərhədləri ötən ildən açılıb. Avropa Birliyi ölkələrində də pandemiya ilə bağlı bağlanan sərhədlər tez bir zamanda açılıb. Bu mənada Azərbaycan vətəndaşlarının öz ölkəsinə quru yolu ilə gedib-gəlməsi təmin edilməlidir. Xaricdə, o cümlədən Gürcüstanda, Rusiyada yaşayan soydaşlarımız və vətəndaşlarımız ailələri ilə birgə ölkəsinə gəlib-gedir. Eyni zamanda, sərhədyanı ticarətlə məşğul olanlar da quru sərhədlərinin bağlı olmasından ciddi itkilərə məruz qalır. Xatırladaq ki, sərhədyanı ticarət həm də aztəminatlı ailələrin büdcəsinin formalaşdırılmasında önəmli rol oynayır. Bundan başqa o da nəzərə alınmalıdır ki, artıq turizm sektorunun reabilitasiya dövrü başlayıb. Kütləvi vaksinasiyalardan sonra dünyanın bir çox ölkəsində reyslərin açılması ilə bağlı ölkələrə giriş qaydalarında müəyyən güzəştlər edilib. Fransa, Almaniya, İtaliya, İspaniya istisna olmaqla digər Avropa ölkələri Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının qeydiyyatından keçmiş bütün vaksin pasportlarını qəbul edir və onunla turistlərin sərbəst səyahət etməsinə icazə verir. Avropada gündəlik olaraq karantin qadağaları aradan qaldırılır və qaydalar yenilənir. Macarıstan və Litva artıq turistlərdən vaksin və ya PCR testi tələb etmir. Almaniyada hazırda yeni qaydalar üzərində işlənilir və yaxın günlərdə bütün qadağaları aradan qaldıracaq. Hər gün Avropa ölkələrində pandemiya ilə bağlı yüngülləşmə prosesi gedir. Yaponiya hökuməti COVID-19 pandemiyası ilə əlaqədar xarici turistlər üçün tətbiq edilən məhdudiyyətləri yüngülləşdirib və ölkəyə giriş üçün müraciətləri qəbul etməyə başlayıb. Yaponiya Turizm Agentliyi bildirib ki, Rusiya, ABŞ, Böyük Britaniya, Çin və Cənubi Koreya da daxil olmaqla 98 ölkədən turistlərin giriş müraciətləri qəbul edilməyə başlanıb. Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinə giriş üçün vaksin pasportu olanlardan PCR test tələb edilmir. Körfəz ölkələrinin əksəriyyətində, İran, İordaniya, İndoneziya, Malayziya kimi dövlətlərdə sərhəddən keçid zamanı vaksin pasportu olanlarda PCR testi istənilmir.
Hesab edilir ki, Azərbaycan da analoji yanaşma tətbiq etməklə quru sərhədlərini açmalıdır. Bu, xaricdən Azərbaycana daha çox sayda turistin gəlişinə imkan yaratmaq iqtidarındadır. İqtisadçı Natiq Cəfərli də bildirir ki, Azərbaycanın quru sərhədlərinin bağlı olması epidemioloji vəziyyətlə əlaqələndirilə bilməz: “Azərbaycanın qonşu ölkələri quru sərhədlərini aylar öncə, hətta bəzi ölkələr illər öncə açıb. Məsələn, Gürcüstan sərhədləri qısa bir müddət qapalı saxladı, sonra açdı. Bu gün Gürcüstan, Ermənistan, Türkiyə, Rusiya, bütün qonşu ölkələrin quru sərhədləri açıqdır. Bu gün Azərbaycanda quru sərhədlərin bağlı saxlanılması hansısa bir virusun yayılması, epidemioloji vəziyyətlə izah oluna bilməz”. Ekspert hesab edir ki, quru sərhədlərin bağlı saxlanılmasının başqa səbəbləri varsa, dövlət orqanları buna aydınlıq gətirməlidir. Onun firkincə, quru sərhədlərinin bağlı olması Azərbaycan Hava Yolları (AzAL) QSC-nin və onun törəmə şirkətlərinin işinə yarayır: “Çünki təyyarə biletlərinin qiymətləri kifayət qədər yüksəkdir. Yay mövsümünü, turizm mövsümünü, qonşu ölkələrdə, o cümlədən Gürcüstanda, Rusiyada, Türkiyədə kifayət qədər çox soydaşlarımızın yaşadığını nəzərə alsaq, quru sərhədlərinin bağlı olması, təyyarə biletlərinin də çox baha olması ailələrin belə bir-birini uzun müddət görməməsinə səbəb olur. Yəni bu, kifayət qədər ciddi sosial problemlər də yaradır”. O hesab edir ki, hökumət orqanları quru sərhədlərinin hansı səbəbdən bağlı olması ilə bağlı ağlabatan bir izahat verməlidir: “Əgər ağlabatan başqa səbəb yoxdursa, quru sərhədlərinin epidemioloji vəziyyətlə bağlı qapalı saxlanılması absurddur. Ona görə də quru sərhədləri tezliklə açılmalıdır. Bu, Azərbaycanın özünə də xeyirdir. Çünki turizm potensialını inkişaf etdirmək istəyən ölkə quru sərhədlərini bağlı saxlaya bilməz”.
Samirə SƏFƏROVA
