“Yeni Suraxanı qeydiyyatında olmayanlar qəbiristanlıqda dəfn olunmur”. Yeni Suraxanı ərazində yerləşən məzarlığın divarına yazılan bu ifadəni tanınmış ilahiyyatçı Tural İrfan “Facebook” hesabında ictimailəşdirib.
Görün hansı vəziyyət yaranıb ki, bəziləri qəbiristanlıqları da monopoliyaya alıb, kimin dəfn olunmasına, kimin dəfn olunmamasına “qərar” verir. Əlbəttə, bu absurd elandan sonra başqa qəbiristanlıqları idarə edənlər də ortaya çıxıb deyəcəklər ki, ümumiyyətlə rayonlular, kəndlilər burada dəfn oluna bilməzlər. Qəbiristanlıqlar insanların son mənzilidir və son mənzilə də bu şəkildə müünasibət təbii ki, yolverilməzdir. Neçə yəni bu rayonda qeydiyyatda olmayan şəxslər burada dəfn oluna bilməz? Bu da yeni çıxıb?
“Təəssüflər olsun ki, bununla bağlı din sahəsində fəaliyət göstərən qurumlar da səslərini çıxarmır”
İlahiyyatçı Tural İrfan “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, bu absurd yanaşmadır və yolverilməzdir: “Bildiyiniz kimi, qəbiristanlıqlar bələdiyyələrin tabeliyindədir. Qəbir yeri və sair məsələlərə bələdiyyələr baxır. Məlum məsələdir ki, bələdiyyələr digər torpaq sahələri kimi qəbir yerlərini də satmaqla məşğuldur. Hər bir qəbiristanlığın, hətta hər yerin öz qiyməti var. Qəbiristanlıqlarda da yerlər müxtəlifdir, mərkəzi yerlər, yaxşı yerlər, ucqar yerlər var. Məsələn, bələdiyyə məmurları, İcra Hakimiyyətində işləyən məmurlar digər torpaqların yaxşı yerlərini talayıb mənimsədikləri kimi qəbiristanlıqlarda da çoxlu yerlər götürüblər. Həm öz nəsil-tayfaları üçün, həm də satmaq məqsədilə. Mən buna aid konkret faktlar da deyə bilərəm. Onlar qəbiristanlığın mərkəzi yerində bu əraziləri hasara alıblar. Hətta bu zaman köhnə qəbirləri dağıtmaqdan belə çəkinmirlər. Özü də öz yaxınları üçün bəlkə də yüz adamın dəfn oluna biləcəyi yerlər götürürlər. Yaxınları vəfat etdikdə onların qəbirlərini təmtəraqlı düzəltmək üçün elə bir qəbirə 1 sot yer lazım olur. Məsələn, adi icra nümayəndəsinin müavini var ki, yarım hektar yer götürüb. Bələdiyyə sədrinin müavini işləmiş şəxs var ki, öz nəsli üçün qəbiristanlıqda yer götürüb onu çəpərləyib. Həmçinin də bələdiyyə sədrləri və bələdiyyə üzvləri qəbir yerlərini satmaqla məşğul olurlar. İndi də elanlar yazıb vururlar ki, qeydiyyatda olmayanlar burada dəfn oluna bilməzlər. Onu vurğulayım ki, bu rəsmi qərar deyil, sadəcə qəbiristanlığa nəzarət edənlərlər camaatdan rüşvət almaq üçün qanunsuz şəkildə bu elanı yazıb yapışdırıblar. Bu ölü sahiblərindən pul almağın çox çirkin yoludur. Bilirsiz ki, Bakıda yaşayan rayon əsilli əhalinin 90 faizi rayon qeydiyyatındadır. Evlərin qeydiyyatı ilə bağlı ciddi problemlər olduğu üçün Bakıdakı evlərinə çıxarış ala bilməyən insanlar, məlumdur ki, öz evlərinə qeydiyyata da düşə bilə bimirlər, müvəqqəti qeydiyyatda olurlar. Rayon camaatı da yaxınları vəfat etdikdə dəfn üçün həmin qəbiristanlıqlara müraciət etdikdə “sizin bu qəsəbəyə, rayona qeydiyyatınız yoxdur” bəhanəsilə onlardan rüşvət tələb edirlər, alırlar. Tutaq ki, kimsə Zaqataladandır, kimsə qazaxlıdır, kimsə Naxçıvandan gəlib, məcburdur ki, o pulu verib ölüsünü dəfn etsin. Yerlərin də öz qiyməti var. Bir nəfər dahi şəxsiyyətdir, alimdir, akademikdir, amma imkansızdır, sahibi yoxdur, onu aparıb ucqar bir kənd qəbiristanlığının bir ucqar yerində dəfn edəcəklər. Çünki nizam yoxdur”.
T.İrfan vurğuladı ki, hər rayonun özünün tanınmış simaları, tanınmış şəxsiyyətləri var. T.İrfanın sözlərinə görə, necə ki, böyük miqyasda tanınmış şəxsiyyətlər Fəxri Xiyabanda dəfn edilir, rayonlarda da Fəxri Xiyaban tipli kiçik miqyaslı qəbiristanlıqlar olmalıdır ki, həmin rayonun məşhur alimləri, dövlət üçün xidmətlər etmiş şəxsiyyətləri orada dəfn olunsunlar. “Amma bələdiyyələr insanlığa yaraşmayan bu şəkildə dinimizi də təhqir edirlər, mənəvi dəyərlərimizi də. Təsəvvür edin ki, bu dünyada min bir əziyyət çəkən insan öləndən sonra da bu cür məmurların əli ilə onların ölüsü əzaba düçar edilir, ölü sahibləri əziyyət çəkir. Bu bələdiyyə məmurları elə şərait yaradırlar ki, ölü yiyələri şəhərə düşüb məzar yeri axtarsınlar, onlar məzar yeri axtarmaması üçün isə müəyyən məbləğdə rüşvət verməlidir ki, ölüləri dəfn edilsin. Təəssüflər olsun ki, bununla bağlı din sahəsində fəaliyət göstərən qurumlar da səslərini çıxarmırlar. Düzdür, hüquqi cəhətdən baxanda onların buna səlahiyyətləri yoxdur. Bu işə bələdiyyələr baxır. Amma bunun bir mənəvi tərəfi də var ki, bu bizim dinimizə, milli mənəvi dəyərlərimizə hörmətsizlikdir. İkinci tərəfdən də bu kimi absurd elanlar haqlı olaraq əhali tərəfindən ciddi narazılıqla qarşılanır. Hesab edirəm ki, qəbirsitanlıqlarla, qəbir yerləri ilə bağlı bir qərar qəbul edilməlidir. Necə ki, Bakıda və onun qəsəbələrində bütün şəhərsalma planı pozulub. Bütün rayonlarda icra hakimiyyətləri, bələdiyyələr ürəkləri haradan istəyir torpağı satıb talayıblar, pul alıblar. İnsanlar da harada istəyiblər ev tikiblər, nə yol qalıb, nə iz qalıb, nə cığır qalıb. Bunu həmçinin qəbiristanlıqlara da tətbiq edirlər. Qəbiristanlıqlarda vəziyyət həddindən artıq acınacaqlıdır. Harınlamış məmurlar, vəzifəli şəxslər kifayət qədər yerləri zəbt ediblər, torpaqları satıb bizneslə məşğuldurlar, bələdiyyələr də onlara şərait yaradır”- deyə T.İrfan qeyd etdi.
Məsələ ilə bağlı Yeni Suraxanı bələdiyyəsinin sədri ilə əlaqə yaratmaq cəhdimiz alınmadı. Bələdiyyə rəhbərliyi müraciət edərsə onların da mövqeyini dərc edə bilərik.
İradə SARIYEVA
