El arasında belə bir məsəl var: bu dünyada insana beş metr kəfən və bir qarış da torpaq qalır. Bunu deyən əcdadlarımızın ağlına da gəlməzdi ki, indiki zəmanədə ölmək də "pullu" olacaq, mərhum isə özü ilə o biri dünyaya həm də qəbir üçün ayrılmış sahə şəklində "daşınmaz əmlak aparacaq". Bu gün ölmək böyük xərclər tələb edir.
Belə ki, yas mərasimi üçün nəzərdə tutulan xərclərdən əlavə, əsas olaraq qəbir üçün ayrılan yerlərin qiymətinin baha olması yaxını vəfat edən şəxsi ciddi şəkildə narahat edir. Azərbaycan qanunvericiliyinə görə, hər bir vətəndaş həyatda olduğu vaxt etiqad etdiyi dinin tələbləri əsasında dəfn olunmalıdır. Məsələn, Bakıda xüsusi olaraq bu məqsədlə Əhaliyə Vətəndaş Xidməti Tresti yaradılıb.
Hər kəsə bəllidir ki, Bakıda qəbir yerlərinin qiyməti ərazidən asılı olaraq dəyişir. Hətta 9000 manata qəbir yeri satılan qəbiristanlıqlar var.
Məlumatlara görə, Biləcəri qəbiristanlığında bir kvadratmetr yerin qiyməti 300-1000 manat, Günəşli qəbiristanlığında 400-1500 manat, Badamdarda 500-1500 manat, Qaraçuxurda – 200-1000 manat, “Qurd Qapısı”nda – 1000-3000, Yasamal qəbiristanlığında – 2000-10000 manatdır. Bakıda ən ucuz torpaq Hövsan qəbiristanlığındadır. Burada 1 kvadratmetr torpağı 150-300 manata almaq olar. Xırdalan qəbiristanlığında isə bu qiymət 800-2000 manatdır.
O da qeyd edilir ki, yer azlığından köhnə və sahibsiz qəbirlər sökülərək qeyd olunan məbləğə “yeni müştəri”yə təhvil verilir.
Halbuki, qəbir yerləri üçün dövlət rüsumu hər kəs üçün əlçatandır. Belə ki, dövlət rüsumu müsəlman qəbirləri üçün 63 manat, qeyri-müsəlman qəbirləri üçün isə 79 manat təşkil edir. Qeyri-müsəlmanlar qəbirə tabutla qoyulduğu üçün qiymət belə təyin olunub.
“Məzar yerlərinin rəsmi qiyməti 63 manat olduğu halda, vətəndaşdan bir avtomobilin dəyərində vəsait tələb olunur”
İlahiyyatçı Cəmşid Əliyev qeyd etdi ki, qəbiristanlıqlarda vətəndaşlardan məzar yeri üçün təyin olunan rəsmi məbləğdən qat-qat artıq pul istəyirlər. Qanunvericiliyə görə, məzar yerlərinin rəsmi qiyməti 63 manat olduğu halda, vətəndaşdan bir avtomobilin dəyərində vəsait tələb olunur.
Ekspert bildirdi ki, məzar yerlərinin vətəndaşlara pulla satılması bölgələrdə deyil, paytaxt ərazisində müşahidə olunur: “Qəbiristanlıqların hansı qurumun balansında olduğu araşdırılmalıdır. Məzar yerləri vətəndaşlara pulla verilərkən onlara sənəd verilməlidir. Qəbir yeri vətəndaşa yalnız şifahi danışıq əsasında müəyyən məbləğ qarşılığında verilir. Bu isə qanunsuzdur”.
Həmsöhbətimizin sözlərinə görə, məzar yerləri vətəndaşlara verilərkən rəsmi məbləğdən artıq pul istənilməsi barədə aidiyyəti qurumlar araşdırma aparmalıdır. Bu məsələ rəsmi şəkildə araşdırılmalı, qanunvericiliyin tələbinə əməl etməyənlər cəzalandırılmalıdır.
Ekspertin fikrincə, məzar yerlərinin qiymətinin baha olması ilə bağlı bugünə kimi hər hansı bir quruma şikayət edilməyib: “Hesab edirəm ki, məlum məsələ ilə bağlı bütün səlahiyyətlər bələdiyyələrə verilsə, vətəndaşlar qanunsuz tələb olunan məbləğə görə bələdiyyəyə şikayət edə bilər”.
C.Əliyev onu da əlavə etdi ki, hazırda qəbiristanlıqlarda qəbir yeri ilə bağlı yer azlığı yaşanır. Yer azlığının səbəblərindən biri də dəbdəbəli qəbirlərdir. Dəbdəbəli qəbirlər, təbiidir ki, daha çox sahə tutur. Az qalır ki, qəbrin üstündə imarət tikdirsinlər.
Günel CƏLİLOVA
