Azərbaycanın rayon və şəhərlərində orta aylıq pensiya məbləğı eyni deyil. Məsələn, elə rayonlar var ki, orada əhali digər rayonlardan az pensiya alır. Yayılan rəsmi məlumatlarda orta aylıq pensiya səviyyəsinə görə Azərbaycanda ən aşağı pensiya alan rayonlar 283,71 manatla Lerik, 285,25 manatla Ağdaş və 287,98 manatla Xaçmaz rayonudur.
Bəzi ekspertlərin fikrincə, bu halın yaranması, güman ki, həmin rayonlarda rəsmi çalışanların sayının az olması, yüksək əmək pensiyası almaq üçün sığorta fonduna ödənilən vəsaitlərin azlığı ilə əlaqədardır.
“İşlədikləri dövrdə bu insanların rəsmi gəlirləri az olub və indi də pensiyanı az alırlar”
İqtisadçı ekspert Natiq Cəfərli “Çox güman bu rayonlarda maaşlar aşağıdır. Ona görə orta aylıq əmək haqqı da aşağı səviyyədədir. Orta aylıq əmək haqqının aşağı olması həmin rayonlarda işsizliklə bağlı problemin ciddiliyini və rəsmi iş yerlərinin sayının az olduğunu göstərir. Nəticə etibarı ilə bu da təqaüdlərin həcminə təsir göstərir. Bundan başqa, stajı olmayan və ya müxtəlif səbəblərdən əmək pensiyası ala bilməyib, yaşa görə pensiya alanların sayının çox olması da həmin 3 rayonda ümumi orta statistik göstəricilərə belə mənfi təsir göstərib” - deyə bildirib.
Digər iqtisadçı Xalid Kərimli “Bakı-Xəbər”ə şərhində bildirdi ki, bu müxtəlif səbəblərdən ola bilər. “Pensiya iki hissədən ibarət olur. Biri minimum pensiya hissəsidir ki, yaşa görə verilir. İkinci hissə isə insanın öz qazancından işlədiyi dövr ərzində pensiya fonduna ödədiyi vəsaitin həcmi ilə bağlıdır. Bilirsiz ki, 2006-cı ildən fərdi uçot pensiya sisteminə keçilib. 2006-cı ilə qədər hökumət onlara bir kapital ayırır, 2006-cı ildən sonra isə insanlar öz əməkıhaqqındaan aylıq olaraq 3 faizini pensiya fonduna, fərdi uçot sistemlərinə ödəmələr ediblər. Bunun əsas səbəbi ola bilər ki, həmin rayonlarda işləyən insanların digər rayonlarla müqayisədə rəsmi gəlirləri daha aşağı olub, pensiya fonduna daha az pul ödəyiblər. Yəni fərdi uçot sistemlərində qeydiyyata alınan kodlarının altında toplanan kapitallarına daha az ödəniş ediblər. Nəticə etibarı ilə də digər rayonların sakinləri ilə müqayisədə daha az pensiya alırlar. Bu o rayonların sakinlərinin işlədikləri dövrdə rəsmi gəlirlərindən fərdi uçot sisteminə, pensiya fonduna ödənilən vəsaitin məbləğinin az olması ilə izah oluna bilər. İşlədikləri dövrdə bu insanların rəsmi gəlirləri az olub və indi də pensiyanı az alırlar”- deyə X.Kərimli qeyd etdi.
Leyla QARAXANLI
