Dünya miqyasında heç kimə sirr deyil ki, Ermənistan mövcudluğuna görə birmənalı şəkildə Rusiyaya borcludur. Elə indinin özündə də bu ölkə böyük ölçüdə siyasi və iqtisadi cəhətdən yenə Rusiyadan asılı olaraq qalır. Amma ötən il baş tutan məlum hakimiyyət dəyişiklyindən sonra Ermənistanda hakimiyyətə gələn qüvvələr Qərbə doğru meyillənməyə daha çox səy göstərirlər. Düzdür, bu istiqamətdə atılan addımlar da hansısa müsbət nəticə vermir. Amma əvəzində Moskvanı kifayət qədər qıcıqlandırır.
Real vəziyyətin təhlili isə Nikol Paşinyan iqtidarı sayəsində Moskva-İrəvan münasibətlərinin daha bərbad hala gələcəyini istisna etmir. Erməni mediası yazır ki, Rusiyanın Ermənistan ərazisində olan hərbi bazalarının "işğal" kimi qəbul edilməsinə dair cəmiyyətdə məhz Paşinyan iqtidarının təmsilçiləri tərəfindən aparılan təbliğat vəziyyəti daha da pisləşdirir. Bunun nəticəsində ermənilər, həmçinin Rusiyanın atom stansiyası, dəmir yolları, bir neçə elektrik stansiyası və digər strateji mühüm obyektlərə nəzarət etməsinin də "işğal" olduğunu hesab edirlər. Qafqaz institutunun direktoru Aleksandr İskəndəryanın fikrincə, bütün bunlar ona görədir ki, Paşinyan Rusiya-Ermənistan əlaqələrində effelktivliyin artırılmasında maraqlı deyil: “Düşünmürəm ki, indi qəfil dəyişikliklərdən danışmaq olar. Paşinyanın Ermənistanın əvvəlki kursunu davam etdirmək istəyi yoxdur, ancaq onun ətrafında disbalans var. Amma bu ağılsızlıqdır, Rusiyaya qarşı özünü belə aparmaq olmaz. Yeri gəlmişkən, digər nəhənglərlə də həmçinin”. Amma görünən budur ki, Paşinyan iqtidarı Rusiyanı daha da qıcıqlandıracaq addımlar atmaqda israrlıdır. Bunun təsdiqi kimi Paşinyanın nəzarətində olan Ermənistan parlamentində “Rossiya” dövlət kanalının yayımının məhdudlaşdırılmasının müzakirəyə çıxarılması göstərilir.
Paşinyanın lideri olduğu “Mənim addımım” fraksiyasının deputatı Narine Tuxikyan bu xüsusda qanunverici orqanın sədri Tiqran Akopyana elm, təhsil, mədəniyyət, diaspor, gənclər və idman üzrə daimi komissiyanın “Milli komissiyanın televiziya və radionun fəaliyyəti haqqında” hesabatını xatırladıb: “Mən Ermənistan ərazisində bu televiziyanın yayımının məhdudlaşdırılması və ya tamamilə dayandırılması, yaxud bəzi proqramların yayımlanması məsələsi ilə maraqlanmışam. Bu kanalın yayımı dayandırılmalıdır”. Parlamentin sədri cavabında vurğulayıb: “Bu telekanalın yayımlanması Ermənistanın informasiya məkanı üçün müəyyən təhlükə yaradır. Bir çox ölkələr, o cümlədən Gürcüstan və Ukrayna artıq bu ideyanı reallaşdırıb”.
Belə bir vaxtda “Yerkramas” agentliyi də Milli Şuranın müdafiə və təhlükəsizlik məsələləri üzrə daimi komissiyasının genişləndirilmiş iclasının gedişi haqda sensasiyalı informasiya yayıb. Belə ki, komissiyanın 27 oktyabr 1999-cu ildə İrəvanda baş vermiş hadisələrin müzakirəsinə həsr edilmiş iclası zamanı Nikol Paşinyanın silahdaşı, iqtidar partiyasından millət vəkili, müdafiə və təhlükəsizlik məsələləri üzrə parlamentin daimi komissiyasının sədri Andranik Koşaryan sensasiyalı bəyanatla çıxış edib: "Oktyabr ayının 27-də törədilən cinayətin üstü açılıb. Sifarişçilər məlumdur. Bu, Rusiyanın xüsusi xidmət orqanları tərəfindən Vladimir Putinin əmri ilə həyata keçirilib". Putinə qarşı Paşinyanın silahdaşının belə bir ittihamla çıxış etməsi, aydındır ki, baş nazirin razılığı olmadan mümkün deyil. Elə bu səbəbdəndir ki, Ermənistandakı analitiklər Vladimir Putin barəsində onu ləkələyən bəyanatın səsləndirilməsinə rəsmi İrəvan və Kreml arasında münasibətlərin pisləşməsinin nəticəsi kimi baxır.
Xatırladaq ki, 27 oktyabr 1999-cu il tarixində bir neçə terrorçu Ermənistan parlamentinin binasına daxil olaraq, spiker Karen Dəmirçiyanı, baş nazir Vazgen Sarkisyanı, spikerin müavinləri Yuri Baxşyanı və Ruben Miroyanı, operativ məsələlər üzrə nazir Leonard Petrosyanı, deputatlar Armenak Armenakyanı, Henrix Abramyanı və Mikael Kotanyanı güllələyib. Terrorçuların məhkəməsi 2001-ci ilin fevral ayında başlayıb və 2003-cü ilin dekabr ayına qədər davam edib. Altı terrorçu, o cümlədən qruplaşmanın rəhbəri Nairi Unanyan, onun qardaşı Karen Unanyan, onların dayısı Vram Qalstyan, həmçinin Derenik Becanyan, Edik Qriqoryan və Aşot Knyazyan ömürlük həbs cəzasına məhkum ediliblər. Adları çəkilənlərin hamısı vətənə xəyanətdə, terrorçuluqda, xüsusilə təhlükəli dövləti cinayətlərin törədilməsində ittiham edilib.
Maraqlıdır ki, Vazgen Sarkisyanın qardaşı Aram Sarkisyan da məsələdə məhz Putini ittiham edir: “Birmənalı olaraq bu hadisənin üstünün açılması üçün maneə var. Və mən birmənalı şəkildə indiki hakimiyyətin də, dövlətin də imkanlarını, məntiqi nəzərə alıram. Ona görə də hakimiyyətin dəyişməsindən sonra öz müsahibələrimdə əsasən bu mövzudan yan keçməyə çalışmışam, onu qaldırmamışam”. Sarkisyanın sözlərinə görə, 27 oktyabr cinayətinin üstü ancaq Rusiyada hakimiyyət dəyişəndən sonra açıla bilər. O, həmin hadisəni 2008-ci ilin 1 mart hadisələri ilə müqayisə edib. Deyib ki, 1 mart hadisələrinin üstü ancaq 11 il sonra, Robert Köçəryanın və Serj Sarkisyanın hakimiyyətinin devrilməsindən sonra açılıb: “2024-cü ildən sonra Rusiyada Vladimir Putin prezident olmayacaq. Hesab edirəm ki, Stalini Xruşşovun, Brejnevi Qorbaçovun əvəz etməsi kimi, Rusiyada da yeni ideyalar, baxışlar meydana çıxacaq. Və Rusiya o zaman özü Litvinenko, Berezovski və digər bu kimi işlərlə bağlı arxivlərin açılmasına qarşı olmayacaq”. Aram Sarkisyanın sözlərinə görə, hətta 1 mart işində də Rusiya hakimiyyəti bu iş üzrə həbs edilmiş Robert Köçəryana dəstəyini gizlətmir: “Təsəvvür edin ki, hakimiyyət Rusiya xüsusi xidmət orqanlarının nümayəndəsi Litvinenkonun 1999-cu il oktyabrın 27-də törədilmiş terror aktının QRU-nun diversiya qrupu tərəfindən təşkil edildiyi haqda versiyasını yoxlamağa cəhd edir. Ruslar bunu Ermənistan tərəfindən elan edilmiş müharibə kimi qarşılayar, bu halda isə nəticəsi dövlət, xalq, hakimiyyət üçün çox ağır olar”. Hesab edilir ki, Paşinyanın Rusiya, o cümlədən Putinə qarşı bu addımları Moskva tərəfindən cavabsız buraxılmayacaq və Kreml mövcud iqtidarı yenisi ilə əvəzləməyə çalışacaq.
Nahid SALAYEV
