Nəzakət Məmmədova: “Hazırkı situasiyadan çıxış edərək, dekabrda keçirilməsi nəzərdə tutulan seçkilərdə Paşinyan tərəfdarlarının parlamentdə üstünlük qazanması gözlənir”
Ermənistanda baş verən siyasi böhranla bağlı təzadlı informasiyalar yayılır. Parlamentin xalq tərəfindən mühasirəyə alınmasından sonra Paşinyan digər fraksiyalarla razılığın əldə olunduğunu bildirsə də, sonradan həmin məlumatlar təkzib edildi. Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan bəyan edib ki, istefa versə, parlamentdə təmsil olunan partiyaların deputatları baş nazir postuna ondan başqa kiminsə namizədliyini irəli sürməyəcəklər və artıq bu barədə razılıq əldə olunub.
Bu barədə Paşinyan Ermənistan parlamentinin deputatları ilə keçirdiyi görüşdən sonra deyib. Bildirib ki, “Çarukyan” bloku, “Daşnaksütyun” və Respublikaçılar Partiyası onun təklifi və xalqın tələbinə hörmət edərək, baş nazir postuna başqa namizəd təklif etməyəcəklər: "Biz razılaşdıq ki, daxili siyasi böhranı dəf etməliyik. Bunun həlli variantı kimi isə mən yaxın günlərdə istefa verəcəyimi bildirdim və dedim ki, respublikaçıların əhalini qıcıqlandırmayacağına ümid edirəm. Çünki deputatlar başqa namizəd irəli sürmək qərarına gəlsələr, bu, neqativ reaksiya doğuracaq. Növbədənkənar seçkilərin keçirilməsi ümumxalq tələbidir və buna qarşı çıxanlar xalqa müharibə elan etmiş olacaqlar. Odur ki, parlamentdə təmsil olunan qüvvələr xalqın mövqeyilə razılaşdılar”.
O, həmçinin, bildirib ki, vəzifəsindən istefa müddəti, digər namizədin irəli sürülməyəcəyinə dair zəmanət və dekabrda növbədənkənar parlament seçkilərinin keçiriləcəyi barədə digər partiyalarla razılıq sənədi imzalanacaq.
Lakin Paşinyanın bəyanatının ardından respublikaçıların üzvü, parlamentin vitse-spikeri Eduard Şarmazanov baş nazirin dediklərini təkzib edib. Şarmazanovun sözlərinə görə, Paşinyan müxtəlif fraksiyaları təmsil edən cəmi 20 deputatla görüşüb və danışıqlar zamanı hansısa razılaşma əldə edilməyib: "Biz öz mövqeyimizi bildirdik. Razılaşma olmadığından, yenidən görüşərək müzakirələri davam etdirmək qərarına gəldik. Paşinyan, sadəcə, dekabrda növbədənkənar parlament seçkiləri keçirmək niyyətini bildirmək üçün bizimlə görüşdü. Siyasi qüvvələr seçkilərin fərqli tarixdə keçirilməsi, Seçki Məcəlləsi və polislə bağlı təkliflər irəli sürüldü. Səslənən təkliflərlə razılaşıb bir-birimizin əlini sıxdığını deyə bilmərik. Heç bir şey barədə razılığa gəlmədik”.
Şarmazanov onu da vurğulayıb ki, bütün siyasi qüvvələrin razılaşdığı bir məsələ var ki, o da dövlətin maraqlarının prioritet tutulmasıdır. Çünki belə olmasaydı və baş nazirin iddia etdiyi kimi, məqsəd seçkilərin keçirilməsinin qarşısını almaq idisə, onda digər partiyalar heç Paşinyanla danışıqlara getməzdilər: "Bu səbəbdən də ölkəni təlatümlərə sürükləmək olmaz. Hakimiyyətin bölgüsü və parlamentin müstəqilliyi prinsiplərinə hörmət etmək lazımdır”.
Xatırladaq ki, Ermənistan parlamenti "Milli Məclisin reqlamenti haqqında” Qanuna düzəlişlər edilməsi barədə qanun layihəsini qəbul edib. Buna etiraz olaraq Paşinyanın çağırışına əməl edən "Çıxış” blokunun deputatları parlamentin işini boykot edərək iclasdan çıxıblar. Qanun layihəsinin lehinə "Çarukyan” bloku, "Daşnaksütyun” və Respublikaçılar Partiyası səs veriblər. Bundan hiddətlənən Paşinyan atılan addımı "əksinqilabın rəsmən başlanması” kimi qiymətləndirib və tərəfdarlarını parlamentin önündə etiraz aksiyası keçirməyə çağırıb. Baş verənləri şərh edən erməni politoloqların fikrincə, Paşinyan onunla eyni fikirdə olmayan partiyaları əhalinin qəzəbi ilə şantaj etməyə çalışır. Çünki indiki məqamda hakimiyyətini möhkəmləndirməsi üçün bundan başqa rıçaqı, demək olar ki, yoxdur.
Belə olan təqdirdə, Ermənistanda baş verən hadisələrin sonunu necə proqnozlaşdırmaq olar? Həmin ölkədəki siyasi böhranı həll edilmiş saymaq olarmı?
Politoloq Nəzakət Məmmədova “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, Ermənistanda siyasi qüvvələr arasında savaş, gördüyümüz kimi, özünün kulminasiya nöqtəsinə çatdı: “Paşinyan istefaya gedəcəyini bəyan etdi və bu ilin sonunda, daha dəqiqi, dekabr ayına növbədənkənar parlament seçkiləri təyin etdi. Bu, ilk olaraq, Paşinyanın özünün yenidən seçiləcəyinə əminliyindən irəli gəlir. İrəvan meriyasına keçirilən seçkilərdə Paşinyanın dəstəklədiyi "Mənim addımım" qüvvələrinin 80 faizdən çox səs qazanması Paşinyanın reytinqinin hakimiyyətdə olduğu 5 ay ərzində azalmadığını, köhnə hakimiyyətdən bezən əhalinin dəyişikliklər gözlədiyini, bunu edəcək şəxsin isə yalnız Paşinyan olduğuna inandığını göstərdi. İnzibati resurslardan məhrum edilən və parlamentdə mütləq üstünlüyünü itirərək 50 mandata sahib olan Respublika Partiyası və onun müttəfiqləri, hökumətdəki nazirlərini geri çağıran "Daşnaksütyun" və “Tsarukyan bloku” konstitusiya qanununa dəyişiklik etmək istədilər və bu, Paşinyanın yenidən xalqı küçələrə toplaması ilə nəticələndi”.
Politoloqun sözlərinə görə, Paşinyan seçkiləri mümkün qədər tez keçirməyə, rəqib siyasi qüvvələr isə təxirə salmağa üstünlük verirlər: “Çünki hazırda Paşinyanın reytinqi yüksəkdir, əhali inqilab eyforiyasındadır və dəyişikliklərə ümid edir. Lakin sərt iqlimi olan, yoxsul Ermənistanda qışın gəlməsi bütün problemləri daha da dərinləşdirəcək. Əhali baha qiymətlər şəraitində qışı başa vurduqdan sonra həmin vaxt Paşinyanın hakimiyyətə gəlməsinin 1 ili yaxınlaşacaq, əlbəttə ki, narazılıq artacaq”.
Nəzakət Məmmədova hesab edir ki, buna görə də Paşinyan seçkiləri erkən keçirməyə çalışır: “Ölkənin qüvvədə olan konstitusiyası parlament iki dəfə baş naziri seçə bilməzsə və ya seçmək istəməsə, onun buraxılmasını nəzərdə tutur. Oktyabrın 2-də parlament konstitusiya qanununa dəyişiklik etməklə bu müddəanı aradan qaldırmaq istədi. Paşinyan isə parlamentdaxili və ondan kənarda olan, ölkənin siyasi sisteminə təsir imkanına malik siyasi qüvvələrlə danışıqların faydasız olduğunu görüb xalqı küçəyə çıxardı. May ayında məhz bu müddəanın olması səbəbindən buraxılmaq təhlükəsi ilə qarşılaşan parlament ikinci dəfədən məcbur olub Paşinyanın baş nazir olmasına razılıq verdi, əks halda buraxılmalı idi. Görünür, inzibati resurslardan məhrum edilmiş Respublika Partiyası, "Daşnaksütyun" və "Çiçəklənən Ermənistan" vaxt qazanmaqla, qanuna dəyişiklik etmək yolu ilə Paşinyanın növbəti dəfə baş nazir seçilməsinə mane olmağı planlaşdırırdılar”.
Politoloqun sözlərinə görə, oktyabrın 2-də konstitusiya qanununa edilən dəyişiklik də Paşinyanın növbəti dəfə baş nazirliyə gedən yolunu bağlamalı idi. Rəqiblərinin bu gedişinə qarşı Paşinyan da xalqı parlament binası qarşısına toplamaqla cavab verdi: “Hazırda 105 deputatdan çox az qismi Paşinyana dəstək verir. Ona isə loyal, keçirmək istədiyi islahatlara dayaq ola biləcək qanunverici orqan lazımdır. Paşinyan hakimiyyətə gəldiyi 5 ay ərzində heç bir vədini yerinə yetirə bilməyib. Onun qarşısında duran güclü maneələrdən biri parlamentdir. İstənilən qanuna dəyişiklik etməklə parlament ölkənin nəinki siyasi sisteminə, eləcə də idarəetməsinə istədiyi formada təsir edə bilər. Sözsüz ki, Ermənistanda bu günlərdə baş verən proseslər barədə həm Trampın, həm də Putinin əvvəlcədən məlumatı var idi. Bunun üçün kəşfiyyat məlumatlarına belə ehtiyac yoxdur. Çünki Ermənistan siyasi səhnəsindəki qüvvələrin mütləq əksəriyyəti bu iki dövlətin nəzarətindədir. Orada baş verən və planlaşdırılan siyasi proseslər barədə məlumatlı olan Tramp və Putin qarışıqlıq ərəfəsində Paşinyanla görüşüb məsuliyyəti bölüşmək istəmədilər. Lakin bu iki böyük dövlətin müəyyən dairələrinin prosesləri idarə etdiyi, onun iştirakçılarını operativ şəkildə təlimatlandırdığı sirr deyil. Hazırkı situasiyadan çıxış edərək, dekabrda keçirilməsi nəzərdə tutulan seçkilərdə Paşinyan tərəfdarlarının parlamentdə üstünlük qazanması gözlənir.
Bunu indiki şəraitdən çıxış edib proqnozlaşdırmaq mümkündür. Lakin dekabra qədər Respublika Partiyası və tərəfdarları müəyyən praqmatik gedişlər etsələr, situasiyanı özlərinə uyğun dəyişə biləcəkləri variantı istisna olunmamalıdır”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
