Bakıda keçirilən IX Azərbaycan-Rusiya Regionlararası Forum çox aydın şəkildə göstərdi ki, Bakı ilə Moskvanın iqtisadi müstəvidə əlaqələri bundan sonra daha geniş vüsət alacaq. Eyni zamanda o da bəlli oldu ki, tərəflər münasibətlərini strateji səviyyəyə qaldırmağı düşünür və bir-birinə mühüm ticarət tərəfdaşı kimi baxırlar.
Bu fonda gündəmə gələn məsələlərdən biri isə qarşılıqlı ticarətin milli valyyutalar üzərindən aparılmasıdır. Səslənən fikirlərdən belə bəlli olur ki, əslində, artıq ticarətin milli valyutalar üzərindən həyata keçirilməsinə başlanıb. Sadəcə, indi əsas məqsəd odur ki, milli valyutalarla daha çox həcmdə ticarət həyata keçirilsin.
Ekspertlər isə vurğulayır ki, ticarət həcminin artması ilə bağlı olaraq ticarətin manat və rublla həyata keçrilməsi, əslində hər iki ölkəyə sərf edir. Xatırladaq ki, hazırda Rusiya Azərbaycan üçün idxal üzrə bir nömrəli tərəfdaşdır. Eyni zamanda, ölkəmizin qeyri-neft sektorunun məhsullarının ixracı üzrə yenə də bir nömrəli tərəfdaşı məhz Rusiyadır. Xüsusən də aqrar sektor üzrə məhsullarımızın əsas alıcısı Rusiyadır və şimal qonşumuz Azərbaycandan daha çox aqrar məhsul almaqda da maraqlıdır. Rusiyanın iqtisadi inkişaf naziri Maksim Oreşkin bu xüsusda bildirir: "Rusiya Azərbaycana kənd təsərrüfatı texnikası və gübrə tədarük etmək, həmçinin Azərbaycanda istehsal olunmuş malları Rusiya ticarət şəbəkələrinə idxal etmək niyyətindədir". Onun sözlərinə görə, Bakı və Moskva, həmçinin, iki ölkə arasında "yaşıl dəhlizlər", malların hərəkətini inkişaf etdirməlidir: "Qarşımıza qoyduğumuz məqsəd – "yaşıl dəhlizlər", Rusiya ilə Azərbaycan arasında bütün istiqamətlərdə malların hərəkətidir. Biz planlı şəkildə işləyirik ki, maneələrin sayı azalsın".
Azərbaycan isə Rusiyadan müxtəlfi sənaye məhsulları və digər məmulatlar alır. Eyni zamanda rus tursitlərin üz tutduğu əsas məkanlardan biri yenə Azərbaycandır. Rusiyanın iqtisadi inkişaf nazirinin müavini Azər Talıbov isə qeyd edir ki, bu ilin ilk yarısında Azərbaycanla Rusiya arasındakı əmtəə mübadiləsi ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 10% çox olub: “İş adamlarının müxtəlif layihələr üzərində çalışmasını əngəlləyən maneələr aradan qalxsa, ticarət dövriyyəsini ildə 15-25% artıra bilərik. Biz sonrakı yarım ildə bununla müqayisədə artım üçün potensial olduğunu görürük. Biz əlavə olaraq, biznesin aparılmasında sahibkarlara çətinlik yaradan məhdudiyyətlərlə bağlı bir sıra məsələləri həll etməliyik. Ümidvarıq və əminik ki, bu problemlərin kompleks həlli sayəsində ilin yekunlarına görə ambisiyalı 15-20 faiz artım planına nail ola biləcəyik”.
Məhz belə vəziyyətdə qarşılıqlı ticartəin milli valyutalarla aparılması artıq prioritet kimi çıxış edir. Özü də bu prosesdə hər iki tərəf maraqlı olduğunu gizlətmir. Azər Talıbov bununla bağlı bildirib: “Rusiya və Azərbaycan iki ölkənin milli valyutasında hesablaşmaların həcminin gələcəkdə artırılması üçün potensiala malikdir. Ticarətin milli valyutada aparılması həcmini artırmaq üçün bütün zəruri imkanlar var. Biz artıq bəzi əmtəə qrupları üzrə hesablaşmaları milli valyutada həyata keçiririk. Biz burada belə hesablaşmaların aparılmasından ötrü bütün institusional mühitin yaradılması ilə bağlı böyük potensial görürük“. Rusiyanın iqtisadi inkişaf nazirinin müavini onu da qeyd edib ki, Azərbaycanda Rusiyanın bir neçə bankı, o cümlədən VTB təqdim olunub, Rusiyada isə, öz növbəsində, Azərbaycan Beynəlxalq Bankı (“MBA-Moskva”) fəaliyyət göstərir: “Biz milli valyutada hesablaşmaların aparılmasında potensialı görürük. Hər şeydən əvvəl ölkələrin maliyyə tənzimləyiciləri tərəfindən ardıcıl işlər aparılmalı və zəruri vəsaitlər olmalıdır“.
Ekspertlər də ticarətin milli valyutalar üzərindən aparılmasını mümkün sayır. Nəzərə alaq ki, manat kifayət qədər sabitdir və bu da rus iş adamlarında manata marağı artırır. Elə Rusiyada da rublun məzənnəsində kəskin dəyişikliklər yaşanmır. Belə vəziyyətdə ticarətin milli valyutalar üzərindən aparılması manat və rubla dolların, avronun, digər xarici valyutaların təsirinin daha da azaldılmasına gətirib çıxaracaq. Beləliklə, real vəziyyət göstərir ki, Rusiya və Azərbaycan arasında qarşılıqlı ticarət dövriyyəsində milli valyutaların istifadəsi üçün imkanlar var. Çünki iki ölkədə bu cür hesablaşmaların həyata keçirilməsi üçün lazımi mühit formalaşıb. Rusiya ilə yanaşı, Türkiyə, İran, Çin, Türkiyə kimi ölkələr də ticarəti Azərbaycanla milli valyutalarda aparmağa hazır olduqlarını bildirir. Xüsusən də Türkiyə Azərbaycanla ticarət hesablaşmalarında milli valyutaya keçməyə hazır olduğunu bəyan edib. Hesablaşmaların milli valyuta ilə aparılmasında əsas məqsəd xarici valyutaya tələbin azalmasına nail olmaqdır.
Nahid SALAYEV
