İbrahim Rüstəmli: “Bu, ilk növbədə, hərbi sənaye sahəsində qazanılan uğurlardan xəbər verir”
Məlum olduğu kimi, Bakıda III “ADEX-2018” Azərbaycan Beynəlxalq Müdafiə Sərgisi başlayıb. Sərgidə iştirak edən ölkələr və şirkətlər çoxalıb. Belə ki, sərgidə 29 ölkə və 330 şirkət iştirak edir. Azərbaycanın 270-dən çox adda hərbi məhsulu sərgiyə çıxarılıb.
Azərbaycan, Belarus, Fransa, İsrail, Pakistan, Rusiya, Serbiya, Türkiyə, Ukrayna və digər ölkələr “ADEX-2018” sərgisinə qatılıblar.
“ADEX-2018” sərgisində Hava Hücumundan Müdafiə (HHM) və Raket Əleyhinə Müdafiə (RƏM) sistemləri, hərbi gəmiqayırma, silah sistemlərinin hazırlanması və modernləşdirilməsi, hərbi-elmi tədqiqat, PUA sistemləri, robot-texniki komplekslər, atıcı silahlar, döyüş sursatları və təchizatları, demilitarizasiya sistemləri, raket və artilleriya silahları, reaktiv yaylım atəşi sistemi (RYAS), optik-elektron və lazer texnikası, zirehli texnika, sualtı qayıqlar, Hərbi Dəniz Qüvvələrinin (HDQ) kibertəhlükəsizliyi, radioelektron müharibə və komandanlıq, idarəetmə, rabitə, kompyuter, kəşfiyyat, müşahidə və məlumattoplama (C4ISR) sistemləri, hərbi dəmir yolu qüvvələrinin texnika və avadanlıqları, silahların istehsalı, təmiri və utilizəsi üzrə texnologiya və avadanlıqlar, eləcə də digər sektorlar təqdim olunacaq. Bu il sərgidə digər sektorlarla yanaşı, hərbi-aviasiya sənayesi sektoru da geniş təqdim olunacaq və bu sektorda “MİQ”, “TUSAŞ”, “Leonardo”, “OAK”, “Motor Siç”, “Rusiya Vertolyotları” (“Rossiyskiye vertolyotı”) və “Aeronautics Group” kimi dünyaca məşhur korporasiya və şirkətlər iştirak edirlər.
Müdafiə sənayesi nazirinin müavini Yəhya Musayev jurnalistlərə açıqlamasında bildirib ki, "ADEX-2018" Beynəlxalq Müdafiə Sərgisində Azərbaycanın Müdafiə Sənayesi Nazirliyi 270-dən artıq hərbi məmulatla təmsil olunur. Onun sözlərinə görə, sərgi iki ildən bir keçirilməsinə baxmayaraq, ilbəil iştirakçıların sayı artır: “Sərginin məqsədi hərbi-texniki əməkdaşlığı genişləndirməkdir".
Ümumən sərgiyə artan marağı və bunun əhəmiyyətini ekspertlər necə dəyərləndirirlər?
Məsələyə münasibət bildirən hərbi ekspert İbrahim Rüstəmlinin sözlərinə görə, Azərbaycanın belə bir sərgiyə evsahibliyi etməsi öz-özlüyündə artıq kifayət qədər ciddi faktdır: “Bu, ilk növbədə, hərbi sənaye sahəsində qazanılan uğurlardan xəbər verir. Müvafiq istiqamətdə həyata keçirilən quruculuq işlərinin, reallaşdırılan tədbirlərin, tətbiq olunan müasir təcrübənin nəticələri göz önündədir. Azərbaycan Müdafiə Sənayesi Nazirliyi Silahlı Qüvvələrimizin ehtiyaclarının milli imkanlar hesabına qarşılanması, eləcə də xarici ölkələrə hərbi təyinatlı məhsulların ixracı istiqamətində ciddi addımlar atıb.
MSN-in uğurları siyahısında 14.5 mm-lik “İstiqlal” antimaterial snayper tüfəngi (İST-14.5), Milli Qəhrəman Mübariz İbrahimovun adını daşıyan 12.7 mm-lik “Mübariz” antimaterial snayper tüfəngi, 7.62×51 mm-lik “Yalquzaq” snayper tüfəngi, RPQ-7 əl qumbaraatanı və onun döyüş sursatları, 57 və 80 mm-lik idarə olunmayan raketlər, zirehli texnikalar üçün məsafədən idarə olunan döyüş modulları, “Leysan” raketatar sistemi və s. mühüm yerləri tutur. Bu silahların xüsusilə keyfiyyət baxımından fərqlənməsi MSN-in ixrac sahəsində də ciddi irəliləyişlərə səbəb olub. Müqayisə üçün qeyd edək ki, 2016-cı ildə ixracat rəqəmləri 150 milyon dolları keçib. Belə ki, Azərbaycan Türkiyə, Rusiya, Belarus, Cənubi Koreya, Cənubi-Şərqi Asiyanın bir neçə ölkəsinə, Səudiyyə Ərəbistanı, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Pakistan və Amerika Birləşmiş Ştatlarına silah ixrac edir. ABŞ-a hələ 2013-cü ildən başlanan ixrac siyahısında əl qumbaraatanları, minaatanlar, minaatanlar üçün döyüş sursatları və bəzi optik cihazlar xüsusi yer tutur.
Yeri gəlmişkən onu da qeyd edim ki, Rusiyanın sualtı gəmilərində Azərbaycan istehsalı olan 10-a qədər mühüm cihazdan istifadə olunur. 2016-cı ildə Azərbaycanın Müdafiə Sənayesi Nazirliyinin "Cihaz” İstehsalat Birliyi Rusiya kosmik qoşunlarından kosmik gəmilərdə istifadə olunan və yanacaq sisteminə nəzarət edən sərfölçən avadanlığının ixracına dair sifarişlər alıb.
Ümumiyyətlə, “ADEX-2018” sərgisi hərbi sənayemizin inkişafında növbəti uğurlu mərhələnin başlanğıcı kimi yadda qalacaq. Çünki burada müasir hərb sənayesinin mühüm uğurlarını özündə əks etdirən silah-sursatlar sərgilənəcək. Bir sözlə, həm təcrübə mübadiləsi, həm də tanıtım baxımından Azərbaycan bu sərgi ilə beynəlxalq aləmin diqqətini özünə çəkəcək”.
Vidadi ORDAHALLI
