Yaxın Şərq, xüsusən də İraq və Suriya siyasətində ABŞ-ın kürd yaraqlıları, o cümlədən PKK ilə sıx işbirlyində olması qardaş Türkiyənin getdikcə daha böyük narazılığına yol açır. Artıq belə görünür ki, bu məsələ ilə bağlı olaraq Suriya və İraqda ABŞ-ın dəstəklədiyi qüvvələrlə Türkiyə arasında ciddi bir savaş yaşanacaq.
Bu durumda Rusiya və İranın da Türkiyənin yanında yer alacağı şübhə doğurmur. Çünki həmin ölkələr də kürd kartı vasitəsilə ABŞ-ın bölgədə mövqelərinin güclənməsinə imkan vermək niyyətində deyil. Xüsusən də Rusiya Suriyada ABŞ-a hansısa əlavə imkanların yaradılmasına qarşıdır. Kremldə hesab edilir ki, Suriyanı terorçulardan yalnız Rusiyanın köməyilə təmizləmək mümkün olub. Bunu Rusiyanın müdafiə naziri Sergey Şoyqu da xüsusi olaraq vurğulayır. Onun sözlərinə görə, Rusiya Suriyada əməliyyatlara başladıqdan sonra İŞİD terrorçuları Suriya ərazisinin yalnız 5 faizinə nəzarət edir: “Bu gün İŞİD 5 faizdən az əraziyə nəzarət edir. Rusiya hərbi hava qüvvələri əməliyyata başlamazdan əvvəl Suriya ərazisinin 70 faizindən çoxu İŞİD-in nəzarətində idi”. Müdafiə naziri vurğulayıb ki, Moskva ölkədə sülhü bərpa etmək istəyir: “998 şəhər və yaşayış məntəqəsi azad edilib, azad edilmiş ərazi 503 min 223 kvadrat kilometrdir. Silahlıların əksəriyyəti məhv edilib. Ölkədə sülh şəraitində yaşayışın bərpası başlayıb. 2015-ci ildən bəri Rusiya hərbi hava qüvvələrinin əməliyyatının başladığı 2015-ci ildən bəri 1,12 milyon insan evinə qayıdıb. Təkcə 2017-ci ildə 660 min vətəndaş evinə qayıdıb”. Artıq İŞİD-in sonunun yaxınlaşdığı sirr deyil. Təşkilat, demək olar ki, tutduğu bütün ərazilərdən çıxarılıb. İŞİD-ə qarşı bir çox qüvvələr, o cüməldən Suriya ordusu, koalisiya qüvvələri, kürd silahlı dəstələri və digərləri mübarizə aparsalar da, real olaraq İŞİD-in çökməsi Rusiya və Türkiyənin müdaxiləsindən sonra baş verib. Amma belə vəziyyətdə Rakka şəhərində baş verənlər Rusiya və Türkiyənin xoşuna gəlmir. Rusiya Federasiya Şurasının Müdafiə və Təhlükəsizlik Komissiyasının sədr köməkçisi Frants Klintseviçin açıqlamaları da bunu təsdiq edir. Frants Klintseviç bildirir ki, ABŞ gündə 37 ton bomba yağdırdığı Suriyanın Rakka şəhərini PKK terror təşkilatının yeni mərkəzi etmək üçün hazırlaşır. O, ABŞ-ın Rakkaya humanitar yardımlar üçün büdcə ayıraraq Suriyada Bəşər Əsədin nəzarətində olmayan bir mərkəz qurmağa çalışdığını iddia edib. Həmçinin, ABŞ və onun rəhbərlik etdiyi koalisiya ölkələrinin birdən-birə Rakka üçün milyonlarla dollar və avro vəsait ayırmasına diqqət çəkib: “Bütün bunların arxasında siyasi bir plan olduğu açıqca ortadadır. Burada məqsəd təkcə koalisiyanın barbar bombardmanlarını gizləmək deyil. Mənə görə, bu, Rakkanı bir başqa Suriyanın - Bəşər Əsədin nəzarətində olmayan Suriyanın yeni mərkəzinə çevirmək üçün separatçı cəhdlərdir”. Moskva isə bu durumla barışmaq niyyətində deyil. Eyni zamanda, hadisələrin inkişaf axarı Türkiyənin maraqları üçün də ciddi təhdid deməkdir. “Milliyyet” qəzeti yazır ki, ABŞ-ın PKK və ona bağlı PYD terror təşkilatının silahlı qanadı YPG-dən təşkil etdiyi Suriya Demokratik Qüvvələrinin Rakkanı İŞİD-dən azad etməsindən sonra Suriyada kartlar yenidən qarışıb. Qəzet yazır ki, Rakka əməliyyatı ilə İŞİD əsas mərkəzindən məhrum edilib və terror təşkilatı bundan sonra məkanı olmadan mübarizə aparmaq strategiyasına keçir. İŞİD-in hazırda düşdüyü vəziyyət bölgədə bu terror təşkilatı üzərindən hərəkət edən siyasi güclərin çıxış yolları axtarmağa başlaması ilə də nəticələnəcək. Belə terror təşkilatı qismində isə PKK ön palana çıxarılır. Belə görünür ki, PKK İŞİD-i bölgədə əvəzləyən yeni terror təşkilatı olacaq. Bu isə Türkiyə üçün ciddi təhdid deməkdir. “Milliyyet” qəzeti yazır ki, yaranmış vəziyyətdə Rakka Türkiyə-ABŞ əlaqələrində davam edən böhranı daha da şiddətləndirə bilər. Bildirilir ki, prezident Donald Trampın Rakka əməliyyatından sonra verdiyi açıqlamalar ABŞ-ın PKK və PYD ilə bundan sonra da münasibətlərini davam etdirəcəyini göstərir. Bu isə Ankara-Vaşinqton münasibətlərində böhranı körükləyəcək: “Rakkanın təmizlənməsi PKK-nın “qarnizon dövlət” olmasına şərait yaratdı. Rakkanın ələ keçirilməsi kürdlər arasındakı rəqabətdə PKK-nın əlini gücləndirdi. Həmçinin, PKK terrorunun daha da şaxələnməsi ilə nəticələnəcək”. Bunun qarşısını almaq üçün bölgədə Türkiyənin daha fəal hərbi əməliyyatlara başlaması tam gözləniləndir. Belə vəziyyətdə isə Türikyənin ABŞ-la münasibətləri daha gərgin xarakter alacaq. Çünki Türkiyə yeni əməliyyatlarla faktiki olaraq ABŞ-ın dəstək verdiyi qüvvələri sıradan çıxaracaq.
Nahid SALAYEV
