Bəhruz Quliyev: “Mnatsakanyanın etirafları bu təcavüzün “vasitəli” yox, birbaşa Ermənistan dövləti tərəfindən həyata keçirildiyini hüquqi baxımdan təsdiqləyir”
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünə və suverenliyinə qəsd edən, xalqımıza qarşı amansız soyqırım və müharibə cinayətləri törədən, vaxtilə Qarabağda oyuncaq rejim qurub özünü “vəzifə”, “səlahiyyət sahibləri” elan edənlərin məhkəmə prosesində çox gizlinlər açıldı, Azərbaycana məlum olan saysız faktlar etiraf olundu. Fevralın 5-də Bakı Hərbi Məhkəməsində barələrində hökm çıxarılan separatçılar məhkəmə prosesi getdiyi zaman bir sıra etiraflar etdilər.
Məsələn, açıq keçən məhkəmədə faktiki dəlil, faktlar, zərərçəkmişlərin ifadələri, təqsirləndirilən şəxslərin dedikləri işğala Ermənistan silahlı qüvvələrinin məsuliyyət daşıdığını üzə çıxartdı. Məhkəmənin hökmü ilə ömürlük həbs cəzasına məhkum olunan Levon Mnatsaknayan açıq etiraf etmişdi ki, tarixdə qalmış qondarma rejim ordusu müstəqil qüvvə deyildi və Ermənistan ordusunun ən böyük hərbi birləşməsi olub, qondarma rejim ordusunda yuxarı vəzifələrə təyinat İrəvanda təsdiqlənirdi, ordunun təminatı Ermənistan Ordusunun daxilində təşkil edilirdi.
“Bəli,Azərbaycan torpaqlarının işğalında və soyqırımlarda iştirak etmiş Ermənistan hərbçilərinin məhkəməsi başa çatdı. Açıq məhkəmədə üzə çıxan faktlar artıq təkcə tarixi həqiqətin bərpası deyil, beynəlxalq hüquqi məsuliyyət məsələsini gündəliyin mərkəzinə gətirir. Burada söhbət fərdi cinayətlərdən yox, dövlət səviyyəsində törədilmiş ağır beynəlxalq hüquq pozuntularından gedir.
Beynəlxalq hüquqa görə Ermənistanın məsuliyyəti bir neçə istiqamətdə formalaşır. İlk növbədə bu, BMT Nizamnaməsinin kobud şəkildə pozulmasıdır. Başqa bir dövlətin ərazisinə silahlı qüvvə yeritmək, həmin əraziləri uzun müddət işğal altında saxlamaq və orada qeyri-qanuni hərbi-siyasi strukturlar yaratmaq açıq təcavüz aktıdır. Mnatsakanyanın etirafları bu təcavüzün “vasitəli” yox, birbaşa Ermənistan dövləti tərəfindən həyata keçirildiyini hüquqi baxımdan təsdiqləyir”. Bunu “Səs” qəzetinin baş redaktoru, siyasi ekspert Bəhruz Quliyev deyib.
B.Quliyevin sözlərinə görə, diğər mühüm məsələ beynəlxalq humanitar hüququn pozulmasıdır. O, vurğuladı ki, mülki əhalinin qovulması, yaşayış məntəqələrinin dağıdılması, dini və mədəni irsin məhv edilməsi, minalarla kütləvi çirkləndirmə, bunların hamısı Cenevrə Konvensiyalarına əsasən müharibə cinayətləri və insanlığa qarşı cinayətlər kateqoriyasına daxildir. “Bu cinayətlərin sistemli və planlı şəkildə törədilməsi isə artıq dövlət məsuliyyəti yaradır.
Beynəlxalq hüquqda cəza anlayışı yalnız həbs və ya sanksiya ilə məhdudlaşmır”. B.Quliyev qeyd edib ki, Ermənistan üçün mümkün hüquqi nəticələr bir neçə formada özünü göstərə bilər. Birincisi, beynəlxalq məhkəmələrdə, xüsusilə Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsi və digər hüquqi mexanizmlər çərçivəsində, dövlət məsuliyyətinin tanınması və hüquqi öhdəliklərin müəyyənləşdirilməsi. İkincisi, işğal nəticəsində vurulmuş maddi və mənəvi ziyanın ödənilməsi, yəni reparasiya və kompensasiya tələbləri. Üçüncüsü, müharibə cinayətlərində iştirak etmiş şəxslərin beynəlxalq hüquqi təqibi və onların toxunulmazlıq iddialarının aradan qalxması.
Bu məhkəmə prosesinin strateji əhəmiyyəti də məhz bundadır ki, Ermənistanın illərdir qurduğu “biz tərəf deyilik” müdafiə xətti hüquqi cəhətdən dağılır. Artıq məsuliyyət siyasi polemika mövzusu yox, hüquqi sübutlarla təsdiqlənmiş reallıqdır. Bu isə gələcəkdə beynəlxalq platformalarda Ermənistanın mövqelərini daha da zəiflədir və onu faktlar qarşısında cavab verməyə məcbur edir.
“Hesab edirəm ki, açıq məhkəmədə səslənən etiraflar məsuliyyəti qaçılmaz edir. Gec və ya tez, beynəlxalq hüquq mexanizmləri işə düşməlidir və hər hansı formada qarşı tərəf cəzalanmalıdır. Azərbaycan isə bu prosesdə emosiyalara yox, hüquqa, sənədlərə və sübutlara söykənən mövqeyi ilə haqlı tərəf olduğunu bir daha nümayiş etdirir. Biz uzun illər ədalətin gecikdiyini, amma bir zaman qalib gəldiyinin şahidi olmuşuq. Elə 44 günlük Zəfər tarixi də ədalətin qalib gəlməsinə ən gözəl nüminədir"- deyə, ekspert əlavə edib.
İradə SARIYEVA
