Elşən Manafov: “Rəsmi Bakıya edilən müraciət Azərbaycanın artmaqda olan nüfuzundan xəbər verir”
Məlum olduğu kimi, Prezident İlham Əliyev Davosda Azərbaycanın Sülh Şurasına təsisçi üzv dövlət qismində qoşulması barədə sənədi imzalayıb. Bununla da Azərbaycan Qəzza ilə bağlı yaradılan Sülh Şurasına təsisçi üzv dövlət qismində qoşulub.
Ölkəmiz Sülh Şurasına qoşularaq, onun Qəzzadakı münaqişənin sonlandırılması və uzunmüddətli münaqişədən əziyyət çəkən bütün tərəflərə daha təhlükəsiz və rifahlı gələcək qurulması kimi nəcib missiyasını paylaşacaq.
Məlumat üçün qeyd edək ki, bundan əvvəl Prezident Əliyev yerli telekanallara müsahibəsində demişdi ki, biz Qəzzaya hərbçi göndərməyəcəyik. İndi atılan addım əvvəlki ilə ziddiyyət təşkil edirmi? Təbii ki yox. Məsələ ondadır ki, Sülh Şurasını ümumi rəhbərlik həyata keçirir. Ancaq bundan əvvəlki Qəzzada sülhyaratma qüvvələrin tərkibində Azərbaycan əsgərlərinin iştirakı idi. Ona Prezident getmədi və doğru da etdi. Prezident bəyan etdi ki, bu, ərəb ölkələrinin öz daxili işidir. Ancaq Trampın Sülh Şurası isə, Yaxın Şərqdə sülh prosesinin siyasi idarəçilik mərkəzidir. Ümumi siyasi rəhbərliyi həyata keçirəcək. O baxımdan bu iki məsələ arasında heç bir ziddiyyət yoxdur.
Sözügedən məsələni baki-xeber.com-a şərh edən politoloq Elşən Manafov hesab edir ki, Sülh Şurasına dünyada münasibət birmənalı deyil: “Belə ki, yaradılacaq təşkilatın dərc olunmuş nizamnaməsində onun təkcə Fələstin-Qəzza probleminin həll edilməsi məqsədi ilə deyil, ümumiyyətlə dünyada mövcud olan münaqişələrin nizama salınması istəyi ilə yaradılması barədə müddəa əks olunub. Bu isə bəzi dövlətlərin siyasi elitalarında onun BMT-yə alternativ təşkilat olaraq fəaliyyət göstərə biləcəyi ilə bağlı suallar doğurub. Nəticə etibarı ilə Avropanın aparıcı dövlətləri - Böyük Britaniya, Fransa, Almaniya tərəfindən Trampın bu təklifləri dəstəklənməyib. Rusiya prezidenti Putin isə sənədlərin, habelə daxil olan təkliflərin araşdırılmasına vaxt lazımdır kimi cavabı ilə Moskvanın gözləmə mövqeyində qalacağına işarə edib. Trampın Sülh Şurasının təsisediciləri sırasında görmək istədiyi 60 dövlətdən biri də Azərbaycan olub və bu da ölkəmizin dünyada sülhün, sabitliyin qorunmasına töhfə verə biləcək dövlət olaraq ABŞ tərəfindən qəbul edilməsi anlamına gəlir. Rəsmi Bakı ABŞ prezidentinin bu təklifinə dəyər verdiyini və onun fəaliyyətində sıradan adi bir üzv kimi deyil, təsisçi dövlətlərdən biri kimi iştirak etməyə hazır olduğunu bildirib. Nüfuzlu Blomberq agentliyinin verdiyi məlumatlara görə Trampın Sülh Şurasına dövlətlərin daimi üzvlüyü üçün ilinə 1 milyard dollar vəsaitin bu təşkilatın büdcəsinə keçirilməsini nəzərdə tutur. Müvəqqəti üzvlərin belə bir öhdəliyi yoxdur və rotasiya yolu ilə onlar 3 ildən bir dəyişdirilir. Azərbaycan XİN-in bəyanatında rəsmi Bakının hansı şərtlərlə təşkilata üzv olacağı ilə bağlı məsələlərə tam aydınlıq gətirilməyib. Ancaq rəsmi Bakıya bu təşkilata üzv olmaq üçün edilmiş müraciət onun beynəlxalq aləmdə artmaqda olan nüfuzundan xəbər verir. Həm də münaqişələrin nizama salınmasında oynaya biləcəyi rola tələbatdan da irəli gəlir”.
Politoloq onu da qeyd etdi ki, Mərkəzi Asiyanın postsovet dövlətlərini öz təşəbbüsü ilə yaratdığı təşkilata dəvət etməklə Tramp əslində dünyanın bu bölgəsində ABŞ-ın Çin, Rusiya, hətta Avropa Birliyi ilə nüfuz dairəsi uğrunda apardığı mübarizədə yerli siyasi elitalarla daha sıx əməkdaşlıq əlaqələri qurmaqla onların vasitəsilə ilə Vaşinqtonun buradakı həyati maraqlarını təmin etməkdir: “Azərbaycan və Ermənistana ünvanlanmış müraciətlərdə də şübhəsiz ki, Tramp "hər şeydən öncə ABŞ-dır" məlum geosiyasi mahiyyət təşkil edən layihəsinin reallaşdırılmasına çalışır. Bütövlükdə, isə görünən odur ki, Tramp ABŞ-ın loyal münasibəti, bəzi hallarda isə birbaşa hərbi, siyasi yardımı ilə İsrailin əli ilə dağıdılmış Qəzzanın infrastrukturunun yenidən qurulması üçün maliyyə vəsaitini beynəlxalq birliyə yükləmək istəyir. Xüsusilə ərəb birliyinə və burada qeyd etmək yerinə düşər ki, bəlkə də Tramp haqlıdır. Çünki Qəzza bütün dünyanın susqunluğu, hadisələrə gerçəkdən nüfuz etməməsi nəticəsində dağıdıldı. Əlbəttə, buna görə məsuliyyət daşımayan və ya proseslərdə iştirak etməyən tərəflər yəqindir ki, kənarda qalmaq istəyirlər”.
Vidadi ORDAHALLI
