Son illər Avropa Parlamenti (AP) və Avropa Şurası Parlament Assambleyasının (AŞPA) Azərbaycana münasibətdə tutduğu mövqe ciddi müzakirə mövzusuna çevrilib. Qəbul edilən qətnamələr, səsləndirilən bəyanatlar və selektiv yanaşmalar bu qurumların Azərbaycana qarşı qərəzli mövqe nümayiş etdirdiyini göstərir. Sözügedən yanaşma təkcə siyasi deyil, eyni zamanda beynəlxalq hüququn prinsiplərinə və obyektivlik meyarlarına ziddir.
Əvvəla qeyd edilməlidir ki, Avropa Parlamenti və AŞPA öz fəaliyyətlərində insan hüquqları, demokratiya və hüququn aliliyi kimi dəyərləri əsas götürdüklərini iddia edirlər. Lakin bu dəyərlərin tətbiqində açıq-aşkar ikili standartlar müşahidə olunur. Azərbaycanla bağlı məsələlərdə bu qurumlar çox zaman birtərəfli mənbələrə, qərəzli hesabatlara və siyasi sifarişli məlumatlara istinad edir, ölkənin rəsmi mövqeyi və real vəziyyət isə ya tamamilə nəzərə alınmır, ya da məqsədli şəkildə təhrif olunur. Xatırladaq ki, Azərbaycan Avropa İttifaqının üzv ölkələri ilə yüksəksəviyyəli münasibətlərə malikdir və İttifaqa daxil olan 10 ölkəyə təbii qaz ixrac edir. Lakin Avropa Parlamenti və AŞPA-nın müxtəlif strukturlarında mütəmadi olaraq ölkəmizə qarşı əsassız ittihamlar və birtərəfli fikirlər səsləndirilir. Ekspertlərin fikrincə, bu qurumlar demokratik təsisat olmaqdan çıxaraq, müxtəlif dairələrin əlində siyasi təzyiq alətinə çevrilib. Azərbaycanın son illərdə əldə etdiyi siyasi, iqtisadi və hərbi uğurlardan, həmçinin regionda formalaşdırdığı yeni geosiyasi reallıqlardan ciddi şəkildə narahat olan bu dairələr avropalı parlamentarilərdən istifadə edərək ölkəmizə qarşı təzyiqləri artırmağa, qarayaxma kampaniyasını daha da genişləndirməyə çalışırlar. Lakin bu, bumeranq effekti verir.
Xüsusilə 2020-ci ildə Vətən müharibəsindən sonra Avropa Parlamentinin və AŞPA-nın Azərbaycana münasibətdə tutduğu mövqe bu qərəzin bariz nümunəsidir. Azərbaycanın beynəlxalq hüquq çərçivəsində öz ərazi bütövlüyünü bərpa etməsi faktı görməzdən gəlinib, əvəzində Ermənistanın uzun illər davam edən işğal siyasəti və törətdiyi humanitar fəlakətlər lazımi şəkildə qiymətləndirilməyib. Bir milyondan artıq azərbaycanlının qaçqın və məcburi köçkün vəziyyətinə düşməsi, şəhər və kəndlərin tamamilə dağıdılması, mədəni irsin məhv edilməsi illərlə bu qurumların gündəmindən kənarda qalıb. Bu qərəzli yanaşmanın arxasında bir sıra siyasi və geosiyasi faktorlar dayanır. Azərbaycanın müstəqil xarici siyasət yürütməsi, enerji və nəqliyyat layihələrində strateji rol oynaması, regional proseslərdə artan nüfuzu bəzi dairələri narahat edir. Xüsusilə Cənubi Qafqazda yeni reallıqların formalaşması və Azərbaycanın aparıcı mövqeyə yüksəlməsi Avropadakı müəyyən siyasi qruplar tərəfindən qəbul edilmək istənilmir. Bununla belə, Azərbaycan dialoqa və əməkdaşlığa açıq mövqeyini qoruyub saxlayır. Ölkə Avropa Şurasının üzvü kimi üzərinə götürdüyü öhdəlikləri yerinə yetirməyə davam edir və beynəlxalq təşkilatlarla qarşılıqlı hörmət prinsipi əsasında münasibətlərin inkişafında maraqlıdır. Lakin bu əməkdaşlıq yalnız ədalətli və balanslı yanaşma olduğu halda mümkün ola bilər.
Nahid SALAYEV
