“Sentyabrın 20-də “Vətəndaş Müqaviləsi” partiyasının qurultayında çıxış edən baş nazir Nikol Paşinyan qarşıdan gələn parlament seçkilərində konstitusiya çoxluğunu təmin etmək və daha sonra vətəndaşlarımızı konstitusiya referendumuna məcbur etmək niyyətində olduğunu bəyan edib”. Bunu Ermənistanın “Ayakve” milli vətəndaş təşəbbüsü qrupu bildirib.
Qrupun yaydığı bəyanatda daha sonra deyilir: “Bununla o, beynəlxalq səviyyədə tanınmış Ermənistan Respublikasını ləğv etməyə və əvəzində Türkiyə-Azərbaycan tandeminə tabe olan, konstitusiya və onlara tətbiq edilmiş qanunlar əsasında yaşayan kvazi-dövlət qurumu yaratmağa cəhd edəcək. Bu bəyanat həm də qarşıdan gələn seçkilərin saxtalaşdırılmasına və cəmiyyətin başqa bir əsası kimi onların nəticələrinin dəyişdirilməsinə açıq işarədir. Çünki Paşinyanın ədalətli seçkidə çoxluğu təmin etmək şansı yoxdur. Bunu hakim rejimin çoxsaylı digər avtoritar əməlləri, xüsusən də siyasi opponentlərin özbaşına həbsi, onların əmlakının qanunsuz zəbt edilməsi, ölkədə qorxu və nifrət ab-havasının qızışdırılması, cəmiyyətimizi gözlənilən müharibə təhlükəsi ilə daim şantaj etməsi də təsdiq edir. Belə bir şəraitdə hakim avtoritar rejim Ermənistan cəmiyyətinə və bəyan etdiyi dəyərlərə qarşı hücumlarını gücləndirdiyi bir vaxtda mövcud milli strukturlar hələ də ölkəmizə yaxınlaşan təhlükələri neytrallaşdırmaq üçün qüvvələrini birləşdirə bilmir. Onların hər biri təkbaşına hakim rejimə qarşı mübarizəni bəyan etməklə yanaşı, əslində cəmiyyətimizin müqavimətini zəiflədir. Ərazidə fəaliyyət göstərən möhkəm milli qüvvələrin vahid platforma ilə ortaya çıxması və hakim rejimin təkrar iqtidarda qalmasının qarşısını alacaq və hazırladığı konstitusiya çevrilişini neytrallaşdıracaq aydın, güclü və mütəşəkkil alternativ təqdim etməyin vaxtı çatıb. “Ayakve” Ermənistanı müdafiə etmək kimi fundamental missiyasına sadiq qalaraq, Ermənistanın ictimai sferasında fəal olan bütün canlı milli qüvvələri və şəxsləri Ermənistan Respublikasının müdafiəsi üçün vahid milli ittifaq yaratmaq məqsədi ilə dərhal ikitərəfli və çoxtərəfli məsləhətləşmələrə başlamağa çağırır. Biz bütün səylərimizi belə bir ittifaqın qurulmasına sərf edəcəyimizə söz veririk və Ermənistanda konstitusiya çevrilişinin və ölkədə Türkiyə-Azərbaycan diktaturasının qurulmasının qarşısını almaq üçün mümkün olan hər şeyi edəcəyik”. Bundan öncə, Paşinyan Demokratiya Uğrunda Erməni Forumunda panel müzakirəsi zamanı deyib ki, Ermənistan üçün növbəti 5 ildə ən mühüm islahatlardan biri yeni konstitusiyanın qəbul edilməsidir. Onun sözlərinə görə, əsas problem məhkəmə sistemi ilə xalq arasında üzvi əlaqənin olmamasıdır: “Bugünkü Ermənistan konstitusiyası və hüquq sistemi xalqımıza Sovet İttifaqının, ondan əvvəl Rusiya İmperiyasının, ondan əvvəl Osmanlı İmperiyasının, ondan da əvvəl Fars İmperiyasının tətbiq etdiyi gündəm qədər nifrət doğurur”. Paşinyan həmçinin qeyd edib ki, hazırkı konstitusiya heç vaxt referendumda xalq tərəfindən 50 faizdən çox dəstək almayıb: “Xalq Ermənistanda qurulmuş hüquq sistemini özününkü hesab etmir. Ermənistanda hakimiyyətdə olan “Vətəndaş Müqaviləsi” partiyası 2026-cı il seçkisində dəstək qazandığı halda, ümummilli referendum yolu ilə yeni konstitusiyanın qəbul olunması prosesinə başlayacaq”. O bildirib ki, bu məqsədlə “Vətəndaş Müqaviləsi” partiyası 2026-cı ildə keçiriləcək növbəti parlament seçkisində xalqa müraciət edərək, Ermənistanın idarə olunması üçün mandatını daha beş il uzatmaq və konstitusiya çoxluğunu formalaşdırmaq üçün dəstək istəyəcək: “Seçkidə xalqın etimad səsini qazandıqdan sonra partiya ümummilli referendum yolu ilə Ermənistanın yeni Konstitusiyasının qəbul edilməsi prosesinə başlayacaq”.
Azərbaycana qarşı ərazi iddialarını nəzərdə tutan qanunların və ya konstitusiya maddələrinin dəyişdirilməsi Ermənistan üçün də vacibdir. Azərbaycan yekun sülh müqaviləsinin məhz bundan sonra imzalanmasını mümkün hesab edir. Əslində, Bakının bu yanaşması da təsadüfi deyil. Məlumdur ki, 2009-cu il oktyabrın 10-da İsveçrənin Sürix şəhərində Türkiyə və Ermənistan tərəfindən münasibətlərin normallaşması prosesinin başlanmasını özündə ehtiva edən ikitərəfli protokol imzalanıb. Qüvvəyə minməsi üçün bu protokol hər iki ölkənin parlamentləri tərəfindən ratifikasiya edilməli idi. Sənəddə məsələləri bir-birindən ayırmaq məqsədi ilə Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi qeyd olunmamışdı. Ermənistan Konstitusiya Məhkəməsi 2010-cu il yanvarın 12-də Ermənistan-Türkiyə protokollarının ölkə konstitusiyasına uyğun olub-olmamasını müzakirəyə çıxarıb. Bu, Türkiyə hökumətinin sənəddən imtina etməsi ilə nəticələnib. Konstitusiya Məhkəməsi üç əsas məsələyə toxunan protokolların preambulasına istinad edib. Birincisi, Ermənistan 1915-ci ildə “erməni soyqırımı”nın dünya miqyasında tanınmasına çalışmaqda davam edir; ikincisi, Türkiyə ilə yeni müqavilədə Ermənistan-Azərbaycan arasında istənilən münaqişəni rədd edir. Üçüncüsü və ən əsası, o bəyan edib ki, protokolların icrası Qars müqaviləsi ilə müəyyən edilmiş mövcud Türkiyə-Ermənistan sərhədinin Ermənistan tərəfindən rəsmən tanınması demək deyil. Belə olan halda Bakı yaxşı bilir ki, Ermənistan konstitusiyasında Azərbaycana qarşı ərazi iddiası qaldığı halda, gələcəkdə bunun yenidən ölkəmizə qarşı istifadəsi tamamilə mümkündür. O səbəbdən Azərbaycan yanaşmasında qətidir və bunu Paşinyan da yaxşı bilir.
Tahir TAĞIYEV
