Fransa tarixində belə kasad tərcümeyi-hala malik ikinci prezident olmayıb
Prezident İlham Əliyev yerli televiziyalara müsahibəsində Fransa-Azərbaycan münasibətlərinin kəskinləşməsində Emmanuel Makronu günahlandıraraq, onun tərcümeyi-halını özündən əvvəlki üç Fransa prezidentinin tərcümeyi-halı ilə müqayisə etməyi məsləhət bilir:
"...siyasi səriştəsizlikdən danışdığım zaman, tərcümeyi-hallara baxmaq lazımdır. Prezident Şirakın tərcümeyi-halına, onun dövlət işində, hökumətdə, partiyada təcrübəsinə, Paris kimi şəhərə başçılıq etdiyi illərə nəzər salmaq lazımdır. Dövlət strukturlarında böyük yol qət edən, əsas nazirlərdən biri – bizim meyarlarla müqayisədə Fransada daha geniş funksiyası olan daxili işlər naziri vəzifəsinə yüksəlmiş Prezident Sarkozinin iş təcrübəsi. Yaxud partiyaya rəhbərlik edərək, bütün yolu keçən, prezidentliyə namizəd və prezident olmağı bacaran Prezident Olland. Eyni zamanda indiki prezidentin tərcümeyi-halına da baxmaq olar, daha da dərinə getmək istəmirəm".
Biz də qərara gəldik ki, prezdentin tövsiyəsini reallaşdıraq. Beləliklə, son dörd Fransa prezidentinin Vikipediya məlumatlarını oxucularımıza təqdim edirik.
Jak René Şirak — Fransız siyasətçisi, Fransa Respublikasının 22-ci Prezidenti (1995–2007) olub.
Fransanın siyasi və dövlət xadimi Jak Şirak 1974–1976 və 1977–1986-cı illərdə Fransanın Baş naziri, 1988–1995-ci illərdə Paris şəhərinin meri olub. 1974–1976-cı illərdə qollistlərin Respublikanın Müdafiəsi naminə Demokratik İttifaqı Partiyasının Baş katibi, 1976-cı ildən Respublikanın Müdafiəsi naminə Birlik Partiyasının sədridir. 1995-ci ildə Fransa Respublikasının Prezidenti seçilmişdir.
Şirakın valideynləri, Abel Fransua Şirak (1893–1968) və Marie-Louise Vallette (1902–1973), əslən Fransanın cənubundakı Correz şöbəsindəndir. Onun hər iki babası müəllim idi, sonrakı əcdadları da Limousin kəndliləridir. Soyadı Occitan'dan gəlir. Ailənin yeganə sağ qalan uşağı olub (bacısı körpəlikdə ölmüşdür).
Carnot və Böyük Liseydə təhsil almışdır. Jak 15–18 yaşlarında ikən müəllimlərindən biri - ona rus dilini öyrədən keçmiş Ağ Qvardiya zabiti idi. 18–19 yaşlarında, o, A.S. Puşkinin "Yevgeni Onegin" poemasını fransız dilinə tərcümə etdi. Lakin o dövrdə heç bir nəşriyyat tərəfindən bu qəbul edilmədi və Şirak tanınmış bir siyasətçi olandan çox sonra nəşr olundu.
Üç ay nəqliyyat gəmisində işləyib. Fransa ordusunda xidmət etdi, 1956–1957-ci illərdə Əlcəzair müharibəsində iştirak edib və yaralandı. Fransanın ən nüfuzlu təhsil müəssisələrini — Siyasi Tədqiqatlar İnstitutunu və Milli İdarəetmə Məktəbini bitirib (1957). Bitirdikdən sonra dövlət qulluqçusu (Hesablama Palatasının auditoru, 1959) karyerasına başlamış və qısa müddətdə siyasi fəaliyyətə qoşulmuşdur. Gəncliyində kommunist fikirlərini bölüşdü, "Humanite" qəzetinin distribyutoru idi. 1962-ci ildə ailəsinin gəldiyi Sent-Fereolda bələdiyyə məclis üzvü seçildi.
Nikolya Sarkozi — Fransa dövlət və siyasi xadimi, Fransa Respublikasının 23-cü, Beşinci Respublikanın 6-cı prezidenti. Fransanın dövlət başçısı kimi Andorranın knyazı və Fəxri Legion ordeninin Ali Magistridir. 6 may 2007-ci ildə seçilib, vəzifəyə həmin il 16 mayda başlayıb.
2004-cü ildən vəzifəyə seçilənədək hakim Xalq Hərəkatı Uğrunda İttifaq (fr. Union pour un mouvement populaire, UMP) partiyasının lideri olub. 1993–1995, 2002–2004 və 2005–2007-ci illərdə Fransa hökumətində nazir olub. Həmçinin prezident vəzifəsinə qədər O-de-Sen departamenti Baş Şurasının sədri olub.
Fransada dostları və rəqibləri arasında "Sarko" ləqəbi ilə tanınır.
Macar tarixçisi Sandor Mosoniye görə, 17-ci əsrin başlanğıcında Macarıstan Kralı II Ferdinand dövründə Osmanlılara qarşı döyüşən və böyük qəhrəmanlıqlar göstərən Sarkozi ailəsi zadəgan titulları və kiçik bir qəsr ilə mükafatlandırıldı. Macar Kralı II Ferdinand tərəfindən zadəgan və cəngavər titulları ilə mükafatlandırılan Sarkozilərin öz kəndləri Allatyanda bir qəsrə də sahib olduqlarını yazan tarixçi Mosoni Sarkozilərə aid qəsrin II Dünya müharibəsindən sonra kommunistlər tərəfindən dövlətləşdirilərək dağıdıldığını yazır.
Atası Pal Sarkozi, 1928-ci ildə Budapeştdə macar əsilli aristokrat ailədə doğulmuşdur. Ailəsi, Budapeştin 92 kilometr şərqində Szosnok yaxınlarında Allatyan kəndində sarayı və torpaqları olan kiçik bir qəsr və torpaqlara sahib idi. Babası yəhudi olmasına baxmayaraq katolikliyi qəbul etmişdi. Pal Sarkozinin atası və babası, seçimlə təyin olunan bir məmur vəzifəsində çalışırdılar.
Fransua Jerar Jorj Nikola Olland — fransız dövlət xadimi, Fransa Respublikasının seçilmiş 24-cü, Beşinci Respublikanın 7-ci prezidenti. Fransanın dövlət başçısı kimi Andorranın knyazı və Fəxri Legion ordeninin Ali Magistridır. 6 may 2012-ci ildə seçilib, vəzifəsinin icrasına 15 may 2012-ci ildə başlayıb.
Fransua Olland 1954-cü il avqustun 12-də Fransanın Ruan şəhərində doğulub. HEC Paris Biznes Məktəbini, Paris Siyasi Təhqiqatlar İnstitutunu, Milli İdarəçilik Məktəbini bitirib. 1979-cu ildən Fransa Sosialist Partiyasının üzvüdür.
İlk iş yeri Fransa Auditorlar Palatasında olub, auditor vəzifəsində işləyib. 1981-95-ci illərdə Fransa prezidenti Fransua Mitteranın iqtisadi məsələlər üzrə məsləhətçilərindən olub.
1988-ci ildə ilk dəfə Fransa parlamentinin aşağı palatasına seçilib. 2001-2008-ci illərdə Tül şəhərinin meri olub.
1997-ci ildən yenidən Fransa parlamentinin üzvüdür.
Fransua Olland heç vaxt rəsmən ailə qurmayıb. 28 il sosialist siyasətçi Seqolen Ruoyalla vətəndaş nikahında olub. Ondan 4 övladı var. Hazırda Fransua Olland özündən 10 yaş kiçik olan jurnalist Valeri Triyerveylerlə vətəndaş nikahındadır.
Emmanuel Makron — Fransa siyasətçisi, keçmiş investisya bankiri, 14 may 2017-ci ildən Fransa Prezidenti.
26 avqust 2014-cü ildən 30 avqust 2016-cı ilədək Vals Manuelin ikinci hökumətində iqtisadiyyat, sənaye və rəqəmsal işlər naziri olub. Prezident seçkilərində iştirak etmək üçün istefa verib.
Akif NƏSİRLİ
