“Mən ümid etmək istəyirəm ki, bizim atdığımız addımlar və antiterror tədbirlərinin nəticələri imkan verəcək ki, nəhayət sülh danışıqları üçün olan, Ermənistan tərəfindən qoyulan, verilən, təklif olunan, necə adlandırırsınız adlandırın, maneə aradan qalxa bilər. Bu, Cənubi Qafqazda yeni reallıq yaradacaq, uzunmüddətli sülh yaradacaq. Biz əmin olmalıyıq ki, qarşı tərəf revanşist fikirlərlə yaşamır və onlar da əmin olmalıdırlar ki, bizim onların torpağında gözümüz yoxdur. Biz onların ərazi bütövlüyünü tanıyırıq və bunu bəyan etmişik, bütün ölkələrin ərazi bütövlüyünü tanıyırıq”.
Bu fikirləri prezident İlham Əliyev Qarabağda keçirilən antiterror əməliyyatından sonra xalqa müraciətində səsləndirib.
Azərbaycanın bu yanaşması artıq Ermənistanda da qəbul edilir. Ermənistan parlamentinin sədri Alen Simonyan bu xüsusda bildirir: “Biz çox yaxınıq və sülh müqaviləsi imzalamaq üçün tarixi imkanımız var. Bu yolların açılması bizim üçün prioritet məsələdir və Ermənistan avtomobil və hətta dəmir yolu təqdim etməyə açıqdır. Biz həqiqətən də Qranadada irəliləmək, bu tarixi fürsətdən istifadə etmək istərdik. Əbədi müharibənin heç kimə faydası yoxdur”. Qeyd edək ki, Azərbaycan prezidenti və Ermənistan baş nazirinin 5 oktyabrda Qranadada görüş keçirəcəyi gözlənilir. Görüşlə bağlı hazırlıqlar üçün 26 sentyabrda Azərbaycan prezidentinin köməkçisi Hikmət Hacıyev və Ermənistan Təhlükəsizlik Şurasının sədri Armen Qriqoryanın Brüsseldə görüşücəyi bildirilir. Görünən budur ki, Ermənistanla sülh üçün artıq bütün şərtlər mövcuddur. Azərbaycan Qarabağda antiterror əməliyyatı ilə buna nail olub. İndi ölkəmiz belə hesab edir ki, regionda dinc həyatın bərqərar olmasının və etimadın möhkəmləndirilməsinin vaxtı çatıb. İndi Cənubi Qafqaz regionunda baş verən hadisələr Ermənistanın artıq dalana dirəndiyini, sülh müqaviləsini imzalamaqdan başqa çarəsinin olmadığını bir daha sübuta yetirir. Qeyd edək ki, Ermənistan hökuməti xarici siyasət kursunda kardinal dəyişiklik edərək, strateji müttəfiq axtarışına çıxıb və üzünü Qərbə tərəf tutub. Amma Qərbdən də hələ istədiyini ala bilmir. əvəzində Moskva ilə də münasibətlərini pisləşdirirb. Son günlər Kremllə bütün ipləri qoparmaq, üzünü Qərbə tutmaq, KTMT alyansını tərk etmək kimi xəyallar quran Ermənistan dalana dirənmiş vəziyyətdədir. Azərbaycan və Türkiyə ilə normal əlaqələr, ölkəmizlə sülh onun yeganə çıxış yoludur. Xatırladaq ki, Azərbaycan Ermənistana ölkələrin bir-birinin suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün qarşılıqlı tanınmasına əsaslanan sülh müqaviləsi üçün beş əsas prinsip təqdim edib. Prinsiplər aşağıdakılardan ibarətdir;
1. Dövlətlərin bir-birinin suverenliyi, ərazi bütövlüyü, beynəlxalq sərhədlərinin toxunulmazlığı və siyasi müstəqilliyini qarşılıqlı şəkildə tanıması; 2. Dövlətlərin bir-birinə qarşı ərazi iddialarının olmamasının qarşılıqlı təsdiqi və gələcəkdə belə bir iddianın qaldırılmayacağına dair hüquqi öhdəliyin götürülməsi; 3. Dövlətlərarası münasibətlərdə bir-birinin təhlükəsizliyinə hədə törətməkdən, siyasi müstəqillik və ərazi bütövlüyünə qarşı hədə və gücdən istifadə etməkdən, habelə BMT Nizamnaməsinin məqsədlərinə uyğun olmayan digər hallardan çəkinmək; 4. Dövlət sərhədinin delimitasiyası və demarkasiyası, diplomatik münasibətlərin qurulması; 5. Nəqliyyat və kommunikasiyaların açılışı, digər müvafiq kommunikasiyaların qurulması və qarşılıqlı maraq doğuran digər sahələrdə əməkdaşlığın qurulması. Bunlar sırf beynəlxalq hüquqa əsaslanır və Ermənistan üçün də məqbuldur. Ən əsası, Azərbaycan bölgədə sülhün təmin olunması naminə irəli sürülən bütün təşəbbüsləri müsbət qarşılayır. Məhz bu səbəbdən də, dövlətimiz bu proseslə bağlı təklif edilən görüşlərdə və danışıqlarda iştirak edir. İndiyə qədər prosesin ləng getməsinin səbəbi isə Ermənistanın qeyri- konstruktiv mövqe nümayiş etdirməsidir. Halbuki, erməni tərəfi Praqa sənədində Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanıdığını təsdiqləyib. İndi məlum antiterror tədbirlərindən sonra sülh üçün əlverişli şərait yaranıb. İndiki halda da erməni tərəfinin sülh müqaviləsinə imza atmaqdan başqa yolu yoxdur. Ona görə ki, haqlı və qalib Azərbaycanın irəli sürdüyü təkliflər konstruktiv məzmuna malikdir. Bu fonda ümid etmək olar ki, Ermənistan rəhbərliyi sülh müqaviləsinin imzalanmasına qarşı olan qüvvələrin müqavimətini qırıb yekun sazişə imza atacaq. Bu yolun alternativi də yoxdur. İmza atmamaq Ermənistanın çöküşünə, onun növbəti dəfə regional layihələrdən kənarda qalmasına səbəb olacaq. Erməni cəmiyyəti sülh prosesinə mane olan xaricdəki dairələri, erməni diasporunu yox, mövcud reallıqları nəzərə almalıdır. Beləliklə, indi növbə Ermənistanındır. Ermənistan anlamalıdır ki, məhz mehriban qonşuluq siyasəti, başqasının torpağına göz dikmək siyasətinə son qoymaq onun inkişafına gətirib çıxaracaq. Bu mənada rəsmi İrəvan artıq qətiyyət nümayiş etdirməli, sülhə imza atmalıdır.
Nahid SALAYEV
