Qarabağda yaşayan erməni sakinlərin reinteqrasiyası prosesinə başlanılır. Orada yaşayan ermənilərə Azərbaycan vətəndaşlığı veriləcəyi məlumdur. Amma vətəndaşlıq məsələsində hansı kateqoriyadan olan sakinlərin nəzərə alınacağı artıq müzakirə olunur. Eləcə də orada kimlərin qalıb yaşamasına icazə verilməli olduğu da müzakirə mövzusudur.
Sosial şəbəkələrdə belə iddialar var ki, Qarabağda yaşamaq hüququ 1989-cu il siyahıyaalınmasında adları keçən şəxslərə verilə bilər. Məlumdur ki, 1989-cu ildən sonra ora kənardan xeyli sayda ailə köçürülərək qanunsuz olaraq məskunlaşdırılıb.
Ümimiyyətlə, Qarabağda yaşamaq hüququ hansı şərtlərlə verilməlidir? Hansı kateqoriya Qarabağ ermənilərinə Azərbaycan vətəndaşlığı veriləcək?
“Süni şəkildə Qarabağda məskunlaşdırılmış ailələrin orada qalıb yaşamaq haqqı yoxdur”
Azad Vətən Partiyasının rəhbəri Akif Nağı "Bakı-Xəbər"ə şərhində bildirdi ki, ermənilərin Qarabağda qalıb yaşamaq haqqı artıq praktik bir məsələ kimi gündəmə gəlib. “Qarabağın erməni sakinləri ilə bağlı bu məsələdə Azərbaycan həm beynəlxalq hüquq normalarını, həm də öz qanunlarımızı nəzərə almalıdır. Sosial şəbəkələrdə yayılanlar qeyri-rəsmi məlumatlardır. “Qarabağda yaşamaq hüququ 1989-cu il siyahıyaalınmasında adları keçən şəxslərə verilə bilər” ifadəsi rəsmi olmasa da, məntiqli mövqedir. Yəni münaqişə həmin dövrdə başlanıb, həmin dövrə qədər də kimlər orada yaşayırdısa, onlar da qalıb yaşamalıdır. Onlardan sonra dünyaya gələnlərin də, yəni o ailələrin nümayəndələrinin də orada yaşamağa haqqı var. Məlum tarixə qədər orada qeydiyyatda olan şəxslərin özləri və ailə üzvləri Azərbaycan vətəndaşı kimi orada yaşaya bilməlidir. Amma o ailələrlə heç bir əlaqəsi, qohumluğu olmayan, sonradan ora köçürülən ailələrin Qarabağda yaşamasına birmənalı şəkildə yol verilməməlidir. Bilirsiz ki, əhali sayını süni şəkildə şişirtmək məqsədilə həm Ermənistandan, həm də dünyanın müxtəlif ölkələrindən ailələr ora köçürülüb. Bunlar qarşılarına belə bir vəzifə qoymuşdular ki, orada yaşayan ermənilərin sayını 300 min nəfərə çatdırsınlar, keçən əsrin 90-cı illərində onlar elə bir ümidlə yaşayırdılar, hətta bəyanatlar və sair də verirdilər. Hətta 2000-ci illərin əvvəllərində də Köçəryan, Sarkisyan o iddiaları səsləndirirdi ki, hansısa “haqq”ı əldə etmək üçün orada əhalinin sayını 300 minə çatdırmaq istəyirlər. Bu baxımdan, süni şəkildə Qarabağda məskunlaşdırılmış ailələrin orada qalıb yaşamaq haqqı yoxdur. Çünki onların o ərazilərə köçürülüb məskunlaşdırılması beynəlxalq hüquq normalarına ziddir, işğal olunmuş ərazidə demoqrafik situasiyanı dəyişmək qəti qadağandır”-deyə A.Nağı bildirdi. Həmin ərazinin Azərbaycan ərazisi olduğunu deyən A.Nağı qeyd etdi ki, o insanlar ora Azərbaycan hökumətinin icazəsi olmadan köçürülüb, bu da ciddi qanun pozuntusudur. A.Nağının fikrincə, hansı ermənilər orada yaşamaq üçün Azərbaycan qanunlarının tələblərinə uyğun müraciət edərsə, onların müraciətlərinə baxıla bilər. “Ən vacib məsələlərdən biri odur ki, istər 1989-cu ildə siyahıya alınanlar, istərsə də sonradan ora köçüb yaşayan ermənilərlə bağlı ciddi araşdırma aparılmalıdır. Əgər onlar işğal dövründə Azərbaycana qarşı hər hansı bir cinayət tərkibli işlərdə iştirak ediblərsə onlara qarşı hüquq müstəvisində tədbir görülməlidir. Məlumata görə, Azərbaycan Ermənistana Azərbaycana qarşı cinayət edən separatçı “liderlərin” siyahısını təqdim edib və onlar Azərbaycan hüquq-mühafizə orqanlarına təhvil verilməlidir. Artıq bu proses başlanıb”-deyə A.Nağı qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
