Rusiyanın Qarabağa göndərdiyi emissarı Ruben Vardanyan son açıqlamasında separatçıların məğlub olduğunu açıq etiraf edib: “Heç nə edə bilmirik, baxmayaraq ki, nə qədər silahımız, pulumuz var”.
Erməni hakimiyyətini nəzərdə tutaraq Vardanyan deyib ki, onların ruhunu hər cür formada zəhərləmək və zəiflətmək istəyirlər. Bununla belə o, separatçılar arasında parçalanmanı etiraf edib: “Kim bilir, bəlkə azərbaycanlılarla ünsiyyət qururlar, bu məlumatı azərbaycanlılardan alırlar? Mən “dövlət naziri” qalmaq istəyirdim, amma deyirdilər ki, Ruben getsə, qaz və işıq olacaq. Mən bunu bilirdim və bu barədə prezidentə (Ermənistan prezidentinə) açıq demişəm. Bununla belə, mən xalqa 100 % zərər verən bir insan olmaq istəməzdim. Mən daha kəskin idim, açıq şəkildə dedim ki, hamı oyunun qaydalarına tabe olmalıdır, tabe olmayanlar isə cəzalandırılmalıdır. Təəssüf ki, Arutyunyan başqa siyasi üslubda rəhbərlik edirdi. Ona daxili və xarici təzyiqlər olurdu”.
Vardanyan və oradakı separatçılarda belə bir gözlənti olub ki, Azərbaycan Vardanyanı oyundankənar edən kimi, guya separatçıların qol-qanadı açılacaq və onlara hər cür şərait yaradılacaq. Belə bir yanaşma kökündən yanlışdır. Çünki Azərbaycanın məqsədi təkcə Vardanyanı oradan çıxarmaq deyildi ki, separatçıların qaz-işığı olsun. Qarabağdakı normal həyat tərzi yalnız Azərbaycan Konstitusiyasını qəbul edəcəkləri təqdirdə mümkündür.
“Əsas hədəfimiz sülhməramlıların nəzarətində olan ərazilərdə Azərbaycanın suverenliyini bərpa etməkdir”
Məsələyə münasibət bildirən AMİP funksioneri Əli Orucovun fikrincə, bütün bunlar onu göstərir ki, separatçılar məsələlərə dar çərçivədə yanaşırlar: “Əvvəla, Azərbaycan Birinci Qarabağ müharibəsində məğlub olmağına rəğmən, oradan imtina etmədi. Baxmayaraq ki, 1994-cü ilin mayında imzalanan atəşkəsdən sonra Azərbaycanı geri addım atmaq üçün 26 il ərzində bütün vasitələrdən istifadə etdilər. Əsas tezis bundan ibarət idi ki, Azərbaycan döyüşü uduzduğu üçün Ermənistanın əsas şərtini qəbul etməlidir. Yəni ətraf 7 rayonun qaytarılması müqabilində Qarabağ ermənilərinin öz müqəddaratını təyinetmə hüququ tanınmalıdır. Bir sözlə, Azərbaycan Qarabağın itirilməsi ilə rəsmən barışmalıdır. Ancaq Azərbaycan bütün siyasi təzyiqlərə, məcburi köçkünlərin üzləşdikləri sosial məhrumiyyətlərə dözərək buna getmədi. Ölkədə ordu gücləndirildi və uyğun geosiyasi şərait yaranan kimi, ərazilərimizin böyük hissəsi işğaldan azad edili. Belə uğurlu vəziyyətdə təkcə Vardanyanın proseslərdən kənarlaşdırılması müqabilində Azərbaycan dayanacaqmı və bununla kifayətlənəcəkmi? Əsla bu, mümkün görünmür. Çünki 44 günlük Vətən müharibəsində Azərbaycan təkcə ətraf 7 rayonu işğaldan azad etməyib. Müharibə zamanı ordumuz Şuşa başda olmaqla keçmiş Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin əhəmiyyətli hissəsini işğaldan azad edib. Əsas hədəfimiz müvəqqəti olaraq Rusiya sülhməramlılarının nəzarətində olan ərazilərdə Azərbaycanın suverenliyini bərpa etməkdir. Bununla bağlı da da proses gedir. Strateji yüksəkliklər, yollar nəzarətə götürülür. Hələlik separatçılar qəbul etməsələr də, onlara reinteqrasiya ilə bağlı təkliflər edilir. Vasitəçilər olmadan birbaşa təmasların qurulması gündəmdədir və hiss olunur ki, rəsmi Bakı bunda qərarlıdır. Belə olan halda Vardanyan “vəzifəsindən” uzaqlaşdı deyə məsələnin bağlandığını düşünmək gülüncdür. Azərbaycan Qarabağdakı erməniləri öz vətəndaşı hesab edir. Bu isə o deməkdir ki, onların ölkəmizin qanunlarını qəbul etməkdən başqa yolu yoxdur. Nə qədər tez bu reallığı qəbul etsələr, bu bir o qədər onların xeyrinə olacaq. Hansı tərəf bunu qəbul etmirsə, qapı açıqdır. Qarabağ ermənilərinin gələcəyi yalnız Azərbaycana inteqrasiyadan keçir”.
Vidadi ORDAHALLI
