Utanmazlığın dərəcəsinə baxın ki, Ermənistan Azərbaycan ərazilərini minaladığı halda, qarşı tərəf bizi Qarabağı minalamaqda ittiham edir. Üstəlik, xarici QHT-ləri buna ortaq etməyə çalışır.
Söhbət ondan gedir ki, ərazilərimiz işğal altında olan dövrdə “Halo Trust” adlı minaların təmizlənməsi ilə məşğul olan QHT uzun illər qanusuz olaraq Qarabağda fəaliyyət göstərib. Bu, həmin “Halo Trust”dur ki, illər əvvəl Azərbaycan dövləti Qarabağdakı qeyri-qanuni fəaliyyətinə görə adıçəkilən təşkilatı “qara siyahı”ya daxil edib və ona məxsus olan yüklərin ölkəmizin ərazisindən tranzitinə qadağa qoyub. Bu arada erməni mediası “Halo Trust”un hesabatını yayaraq iddia edir ki, guya Azərbayca 90-cı illərdə Qarabağı kütləvi şəkildə minalayıb. Guya bu səbəbdən “Dağlıq Qarabağ” adambaşına düşən mina partlayışlarının sayına görə dünyada birinci “ölkədir”. Minalar və digər partlamamış hərbi sursatlar üzündən xeyli insan və o cümlədən azı 1076 mülki şəxs (onların çoxu uşaq və qadınlardır) həlak olub və ya yaralanıb. Azərbaycan Ermənistana heç bir mina xəritəsi təqdim etməyib və s.
Məgər Azərbaycan Qarabağı minalayıb? Azərbaycan öz ərazilərini niyə minalasın ki? Qarabağ və ətraf rayonları başdanbaşa Ermənistan minalayıb. Bunlar bütün mina cinayətlərini Azərbaycanın adına yazmaq istəyirlər. Halbuki, ərazilərimizi tərk edəndə necə gəldi minalayıblar. Bütün bu deyilənlərin fonunda “Halo Trust” təşkilatı ilə bağlı nə etmək olar?
“Halo Trust”un bir vaxtlar Qarabağda aşkar etdiyi minaları Ermənistanın işğalçı ordusu basdırıb”
Məsələyə münasibət bildirən Xəzər Müdafiə Tədqiqatları Mərkəzinin rəhbəri Ramil Məmmədlinin fikrincə, bununla bağlı beynəlxalq məhkəməyə müraciət etmək lazımdır: “Əvvəla, “Halo Trust” adlı QHT 44 günlük Vətən müharibəsindən sonra Qarabağda fəaliyyətini dayandırıb. Böyük Britaniyanın və ABŞ-ın nəzarətində olan “Halo Trust” rəsmi olaraq, mülki vətəndaşlara təhlükə yarada biləcək minaların və partlamamış döyüş sursatlarının zərərsizləşdirilməsi ilə məşğuldur. Əsası 1988-ci ildə Britaniya parlamentinin üzvü və Britaniya ordusunun keçmiş polkovniki Kolin Kempbell Mitçell tərəfindən qoyulub. Təşkilatın maliyyələşmə mənbələri qismində ictimai və hökumət təşkilatları göstərilir. Hökumətlər sırasında ABŞ, Almaniya, Avstraliya, Belçika, Kanada, Finlandiya, İrlandiya, Yaponiya, Niderland, Yeni Zelandiya, Norveç, İsveçrə hökumətlərinin adları qeyd edilir. Məlumata görə, “Halo Trust”ın 7 min nəfər minaaxtaranı var. Onun əməkdaşları Kamboca, Mozambik, Somali, Şri-Lanka, Eritreya, Abxaziya, Çeçenistan, Kosovo, Anqola, Əfqanıstanda fəaliyyət göstərirlər. Onların Qarabağda qanunsuz fəaliyyəti 2000-ci ildə başlayıb. Ancaq bu təşkilat bir sıra ölkələrdə mina təmizləməklə yox, müxtəlif təxribatlarla məşğul olub. Bir sıra qaranlıq məsələlərdə “Halo Trust”un adı hallanır. Minaların təmizlənməsi adı altında fəaliyyət göstərən bu təşkilata milyonlarla vəsait ayrılıb. 2011-ci ildə Britaniya hökuməti Azərbaycanın tələbi ilə “Halo Trust” təşkilatının Qarabağ layihəsinin maliyyələşdirilməsini dayandırıb. Lakin bundan sonra, ABŞ-ın USAID dövlət agentliyi Qarabağda “fəaliyyət” göstərən təşkilatın donoruna çevrilib. “Halo Trust”un Qarabağ ərazisində həyata keçirdiyi əməliyyatlar beynəlxalq hüquq normalarına tam ziddir. Çünki rəsmi Bakının razılığı və akkreditasiyası olmadan heç bir beynəlxalq təşkilatın Azərbaycan sərhədləri daxilində, o cümlədən işğal altında olan ərazilərində heç bir halda hansısa fəaliyyətlər həyata keçirməyə dair hüququ yoxdur. Bu beynəlxalq hüququn tələbləridir. “Halo Trust”un bir vaxtlar Qarabağda aşkar etdiyi minaları Ermənistanın işğalçı ordusu basdırıb. Ərazilərimiz 30 il işğal altında olub və necə gəldi minalarla çirkləndirilib. O üzdən, bunun məsuliyyəti Azərbbaycanın yox, Ermənistanın üzərinə düşür. Hesab edirəm ki, bu təşkilatın qanunsuz fəaliyyəti ilə bağlı beynəlxalq məhkəməyə müraciət olunmalıdır. Düzdür, ərazilərimiz işğaldan azad olunandan sonra bu məsələ arxa plana keçib. Ancaq hesab edirəm ki, müvafiq səylər göstərilməlidir”.
Vidadi ORDAHALLI
