"Azərbaycan və Birləşmiş Ştatlar ötən il ərzində enerji təhlükəsizliyini təmin etmək və xalqlarımızın üzləşdiyi transmilli çağırışlara cavab vermək üçün bir araya gəliblər". Bu barədə ABŞ prezidenti Cozef Baydenin Novruz bayramı münasibətilə Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevə ünvanladığı məktubda bildirilir.
Məktubda qeyd edilir: "Baharın gəlişi və yeni başlanğıcları qeyd etdiyimiz bu ildə xalqlarımız arasında dostluğu daha da dərinləşdirməyi həvəslə gözləyirəm. Birləşmiş Ştatlar bu yenilənmə və düşüncə mövsümündə Cənubi Qafqazda gələcək nəsillər üçün təhlükəsizliyi və çiçəklənməni təşviq edəcək Azərbaycanla Ermənistan arasında dayanıqlı sülhə olan dəstəyimizi bir daha təsdiq edir". Burada qeyd edək ki, ABŞ Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh müqaviləsinin imzalanmasında maraqlı tərəfdir və bu istiqamətdə aktiv fəaliyyət göstərir. Sözügedən ölkənin prezidenti ilə yanaşı, ABŞ dövlət katibinin Avropa və Avrasiya məsələləri üzrə köməkçisi Karen Donfrid Azərbaycan xarici işlər naziri Ceyhun Bayramovla telefon danışığı zamanı yenidən bu mövzuya toxunub. O qeyd edib ki, Azərbaycanla Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşdırılması regional sülh və inkişaf üçün vacibdir. Telefon söhbəti zamanı son vaxtlar bölgədə gərginləşən vəziyyətdən narahatlıq ifadə olunub, bütün anlaşılmazlıqların danışıqlar yolu ilə həllinə çağırış edilib. ABŞ tərəfinin prosesə dəstək verməyə hazır olduğu bildirilib. ABŞ Dövlət Departamenti sözçünün müavini Vedant Patel isə qeyd edib ki, ölkəsi Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh danışıqlarına sadiqdir. O, Karen Donfridin Azərbaycanın xarici işlər naziri Ceyhun Bayramovla telefon danışığı apardığını xatırladıb: “Dövlət katibinin əvvəllər qeyd etdiyi kimi, birbaşa dialoq bu problemi həll etmək və davamlı sülhə nail olmaq üçün açardır. Biz Ermənistan və Azərbaycan arasında həm ikitərəfli əsasda, həm də tərəfdaşlarla, eləcə də çoxtərəfli təşkilatlar çərçivəsində danışıqlara kömək etməyə davam edəcəyik”. Onu da qeyd edək ki, ABŞ dövlət katibi Entoni Blinkenin də sülh məsələsi ilə bağlı son aylarda Azərbaycan və Ermənistan liderləri ilə telefon təmasları intensivləşib. Blinkenin bir həftə əvvəl prezident İlham Əliyevlə telefon danışığında bu məsələ geniş şəkildə müzakirə edilib. Söhbət zamanı prezident İlham Əliyev bir daha vurğulayıb ki, Azərbaycan sülh gündəliyinə tam sadiqdir, Ermənistanla münasibətlərin normallaşdırılmasına və tezliklə sülh müqaviləsinin imzalanmasına hazırdır, son təklif və düzəlişlərinin olduğu sülh müqaviləsinin mətnini Ermənistan tərəfinə təqdim edib. Bundan əlavə, dövlət başçısı bildirib ki, ABŞ və şəxsən dövlət katibi Entoni Blinkenin bu istiqamətdə səylərini yüksək qiymətləndirir. Entoni Blinken isə bir daha vurğulayıb ki, ABŞ Azərbaycanla Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşdırılması və sülh müqaviləsinin imzalanması üçün səylərini bundan sonra da davam etdirəcək.
Bunlar fonunda Blinken Konqres Senatının xarici əlaqələr komitəsindəki dinləmələrdə çıxışı zamanı deyib ki, Azərbaycan və Ermənistan tezliklə sülh sazişi üzrə razılıq əldə edə bilər. Amerikanın xarici siyasət idarəsinin rəhbəri Vaşinqtonun Bakı ilə İrəvan arasında normallaşmaya kömək etmək cəhdlərini şərh edərkən daha sonra bildirib: “Düşünürəm ki, bir fürsət var, onu böyütmək istəmirəm, amma sülh sazişinin hazırlanmasını həqiqətən başa çatdırmaq imkanı mövcuddur. Mən bu ilin əvvəlində təhlükəsizlik konfransı üçün Münhendə Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev və Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyanla görüşdüm. Bu yaxınlarda Azərbaycan və Ermənistanın xarici işlər nazirləri Vaşinqtonda idilər. Mən onların qayıtmasını gözləyirəm. Biz müqavilənin mətni üzərində işlədik”. Hesab edilir ki, hazırda ABŞ-ın Ermənistana təsir imkanları yüksəkdirvə bundan istifadə edən Vaşinqton sülh müqaviləsinin imzalanmasına nail ola bilər. Bu fonda hesab olunur ki, ABŞ bölgədə daha aktik olmalı və Ermənistanla Azərbaycan arasında münaqişəyə son qoyulmasına öz töhfəsini verməlidir. Burada daha bir mühüm məqam odur ki, ABŞ Azərbaycan və Ermənistan arasında sülh mətninin tərəflərin özləri tərəfindən hazırlanmasını istəyir. Bunu bir müddət əvvəl ABŞ Dövlət Departamentinin Qafqaz danışıqları üzrə baş müşaviri Lui Bono da təsdiq edib: “Azərbaycanla Ermənistanın sülh müqaviləsinin mətnini özlərinin hazırlamasını istəyirik”. Onun sözlərinə görə, rəsmi İrəvan və Bakı arasında sülhün yeganə yolu dialoqdur: “Biz uzunmüddətli və balanslı olacaq sülhün bərqərar olması üçün tərəflərlə, həm Ermənistan, həm də Azərbaycan liderləri ilə yaxından işləməkdən başqa yol görmürük. Bizim etməyə çalışdığımız şey sülhə gedən yolu asanlaşdırmaqdır”. L.Bono bildirib ki, tərəflər sülh müqaviləsinin mətnini və şərtlərini özləri hazırlamalıdırlar: “Çünki hər hansı uzunmüddətli, davamlı və balanslı sülh yalnız hər iki tərəfin səyləri ilə mümkündür”. Amerikalı ekspert Maykl Doran isə hesab edir ki, sülh həm Azərbaycana xeyir gətirəcək, həm də Ermənistana fayda verəcək: “Mən əminəm ki, İrəvan bu faktı dərk edir. Ancaq təəssüf ki, Ermənistanın hakimiyyət rəhbərliyi ölkədə sülhün tanınması ilə bağlı qərarlı hərəkət etmək gücünə malik deyil. Ermənistanda və kənarda sülh istəməyən çoxlu qüvvələr var. Ermənistanın qonşularından olan Rusiya və İranın müttəfiqliyindən əmin deyiləm və düşünmürəm ki, onlar bölgədə sülh istəyirlər. Yenə də, Ağ Evin və Dövlət Departamentinin bölgədə sülhün bərqərar olunması ilə maraqlanması yaxşı haldır”.
Tahir TAĞIYEV
