Cənubi Qafqaz ölkələri arasında bu gün yalnız Ermənistanda koronavirus pandemiyasının səhiyyə sistemini çökdürdüyü müşahidə edilir. Hazırda Ermənistan Cənubi Qafqazda koronavirusla bağlı ən dramatik vəziyyətin hökm sürdüyü ölkədir. Əslində, dünya miqyasında da Ermənistan ən pis durumda olanlar sırasındadır. Belə ki, bir milyon əhalinin payına düşən koronavirusa yoluxma hallarının sayına görə Ermənistan dünyada 22-ci yeri tutur. Halbuki, bir milyon əhalinin payına düşən ölüm hallarının sayına görə Ermənistan iyunun 5-də dünyada 37-ci yeri tuturdu. Amma bu gedişlə, virusdan həyatını itirənlərin sayının sürətli artımının Ermənistanı daha pis sıralara gətirəcəyi şübhə doğurmur. Özü də bu hesablamalar yalnız rəsmi rəqəmlər əsasında aparilib.
Rəsmi rəqəmlərə əsasən, ölkədə virusa yoluxanların sayı 15 minə çatır. Bugünədək 200 nəfərdən çox insan pandemiyanın qurbanı olub. Amma bu rəqəmlər, əslində reallığı tam əks etdirmir. Bunu Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan özü də etiraf edir. O etiraf edir ki, Ermənistanda yeni növ koronavirusa yoluxanların real sayı 100 min nəfərdən çoxdur. Onun sözlərinə görə, yoluxma və ölümlər, eləcə də aparılan datoloji analizlərin nəticələri göstərir ki, əslində Ermənistanda COVID-19 virusuna yoluxanların real sayı 100 min nəfəri keçib. Yeri gəlmişkən qeyd edək ki, Paşinyan fövqəladə vəziyyət üzrə komendaturanın son iclasından sonra ölkəsində vəziyyətin “cəhənnəmə çevrildiyini” açıqlayıb. Baş nazir ölkədə koronavirusa yoluxma hallarının kəskin artmasına görə səhiyyə sisteminin çökdüyünü, yeni xəstələri qəbul edə bilmədiyini, yüzlərlə xəstənin xəstəxanaya yerləşdirilmək üçün növbə gözlədiyini deyib. Onun sözlərinə görə, situasiya kritik həddi keçib və ölkə “cəhənnəmə çevrilib”. Paşinyana görə, virusun belə sürətlə yayılmasının səbəbi insanların təhlükəyə məhəl qoymaması və laqeydliyidir. Onun fikrincə, insanların davranışı dəyişmədən və epidemiya əleyhinə tədbirlərə sərt riayət olunmadan vəziyyəti dəyişmək mümkün olmayacaq:“Ermənistanda koronavirusa yoluxmuş 200-dək insan xəstəxanada müalicə olunmaq üçün növbə gözləyir. İki nəfər isə reanimasiyada yer olmaması səbəbindən ölüb. Ermənistanda səhiyyə sistemi o qədər yüklənib ki, xəstəxanalar artıq pasiyentləri qəbul edə bilmir. Acı həqiqətdir ki, təcili tibbi yardımın gecikməsi səbəbindən insanlar koronavirusdan dünyasını dəyişir. Bütün ciddi səylərimizə baxmayaraq, ölkə çox acınacaqlı vəziyyətə düşüb”.
Elə Rusiyanın “Nezavisimaya qazeta” mətbu orqanı da yazır ki, koronavirus Ermənistanı fəlakət həddinə çatdırıb. Qeyd edilir ki, Ermənistanda koronavirusa yoluxanların sayının dəhşətli dərəcədə artmasına görə baş nazir Nikol Paşinyanı ittiham edirlər:“Ermənistan parlamentində təmsil olunmuş müxalifət respublikada epidemiya ilə bağlı çox mürəkkəb vəziyyət yaranmasının və yaxşılaşma meyllərinin olmamasının səbəbi barədə hökumətdən izahat tələb edir. Parlamentdə təmsil olunmayan müxalifət isə bu vəziyyətə görə şəxsən Nikol Paşinyanı və onun hökumətini ittiham edir. Bu Nazirlər Kabinetində əvvəllər işləyənlərin bir qismi də Paşinyanın istefasını tələb edənlərə qoşulub. Özü yüngül formada koronavirusa yoluxmuş baş nazir isə yaranmış təhlükəli vəziyyətə görə məsuliyyəti əhalinin üzərinə yıxır. Onun fikrincə, əhali mövcud vəziyyətə qeyri-ciddi yanaşır və təhlükəsizlik normalarını pozur. Səhiyyə naziri Arsen Torosyan da kəskin tənqidə məruz qalıb. Müxalifət onu epidemiya siyasətini tamamilə iflasa uğratmaqda, səhvlərini etiraf etməyi və onları düzəltməyi bacarmamaqda ittiham edir. Torosyan özü bu günlərdə Gürcüstanın ünvanına koronavirusla bağlı qəribə bir bəyanat verib ki, bu bəyanat da beynəlxalq qalmaqala səbəb olub və nazir qonşu ölkədən üzr istəməyə məcbur olub. Bu dəfə isə Torosyan müxalifətçi deputatları təqsirləndirib. Onun fikrincə, məhz həmin deputatlar fövqəladə vəziyyət rejiminin uzadılmasına, yoluxanlarla təmasda olan şəxslərin aşkar edilməsi və maska taxmaq sistemi tətbiq edilməsinə mane olub, nəqliyyatın və müəssisələrin işinin bərpa olunmasını tələb ediblər. Nazir deyib: “Ermənistanın zəif inkişaf etmiş, onilliklər boyu kifayət qədər maliyyələşdirilməmiş səhiyyə sistemi, bununla belə, varlı ölkələrlə müqayisədə yüz qat yaxşı vəziyyətdə olub”. Bu durumda Paşinyan xalqa müraciət edərək vəziyyətin pisləşdiyini bildirib. Baş nazirin sözlərinə görə, tibbi müəssisələr həddən artıq yüklənib və tibbi yardıma ehtiyacı olan insanları qəbul edə bilmir. Təbii ki, bunlar Paşinyan üçün yaxşı nəticələnməyəcək”. Elə Rusiyanın “İzvestiya” qəzeti də qeyd edi rki, Paşinyan hökumətinin reytinqi karantinə qədər də düşürdü, indi də düşür. Politoloq Artur Atayev məsələ ilə bağlı “İzvestiya”ya deyib: “Ermənistan koronavirus üzrə rekordçudur. Hazırda Ermənistan koronavirusa yoluxanların və bu səbəbdən ölənlərin sayı üzrə Zaqafqaziyada birinci yeri tutur”. Qəzet daha sonra yazır ki, ölkədə infeksiyanın yayılmasına qarşı mübarizə üzrə radikal tədbirlər görülməsinə baxmayaraq, nə məmurlar məhdudiyyətlərə riayət edirdi, nə də sakinlər:“Məmurlar özləri səhlənkar münasibətə təhrik edirdilər. Səhiyyə naziri Arsen Torosyan yazın əvvəlində keçirdiyi mətbuat konfransında bu tədbirə maska taxmış vəziyyətdə gəlmiş jurnalistləri lağa qoyurdu. Torosyan bildirirdi ki, koronavirusu təhlükəli hesab etmir. O deyirdi:“Spesifik dərmanlar lazım deyil. Ümumiyyətlə, onu adi qrip kimi müalicə edirlər”. Başqa siyasətçilər də məhdudlaşdırıcı tədbirlərə məhəl qoymurdular. Məsələn, ötən ay Ermənistan parlamentinin deputatları arasında vuruşmanın videosu şəbəkədə geniş yayılmışdı. Onlar kommunal ödənişlərlə bağlı fikir ayrılıqlarına görə əlbəyaxa oldular. Aydındır ki, dalaşqan deputatlar sosial məsafəyə riayət etmirdilər. Mayın 21-də “Dağlıq Qarabağ Respublikası”nın yeni “prezidenti”nin inauqurasiyasından sonra isə daha bir qalmaqal qopdu. Sosial şəbəkələrdə yayılmış fotoşəkillərdə görünür ki, Ermənistan və “DQR” hökumətlərinin üzvləri sosial məsafəyə və qoruyucu maskalara məhəl qoymurlar. Bütün bunların nəticəsində vətəndaşlar arasında da karantinə sərin münasibət yarandı. Politoloq Artur Atayev vəziyyəti şərh edərək bildirir ki, Ermənistan hakimiyyətinin inamsız hərəkətləri etiraz əhval-ruhiyyəsinin güclənməsinə gətirib çıxara bilər:“Bunun hansı nəticələrə gətirib çıxaracağı məlum deyil. Yaxın gələcəkdə etiraz aksiyaları başlanmasını istisna etmirəm. Bir sıra siyasi qüvvələr, ilk növbədə vaxtilə Paşinyanın silahdaşları olmuş, lakin indiki hakimiyyətdə özlərinə yer tapa bilməmiş adamlar bu vəziyyətdən istifadə etməyə hazırdır. Ambisiyalı gənclər tezliklə vəziyyəti daha da qızışdıra bilərlər”. Elə bir vaxtlar Paşinyana dəstək verən müxalif qüvvələr də bu durumda onun hakimiyyətdən getməsini vacib sayır.
Nahid SALAYEV
