Rusiyanın Ukraynaya qarşı tammiqyaslı işğalının beşinci ili başlayıb. Bu, İkinci Dünya müharibəsindən bəri Avropada ən böyük silahlı münaqişə hesab olunur. Ukrayna hərbçiləri donmuş səngərlərdə ağır hücumlara sinə gərir, mövqelərini qoruyur, dron və raket zərbələri mülki əhalini şaxtalı havada işıqsız, istiliksiz qoyur.
İtkilərlə bağlı fərqli rəqəmlər göstərilir. Son hesabatlardan birinə görə, Rusiyadan 1.2 milyon, Ukraynadan 500-600 min nəfər yaralanıb, ölüb, yaxud itkin düşüb. Milyonlarla ukraynalı evlərini tərk edib. Dünya Bankı bildirir ki, ölkə iqtisadiyyatının bərpasına 10 il ərzində 588 milyard dollar tələb olunacaq. Amma bundan ötrü öncə müharibə bitməlidir. 2025-ci ilin yanvarında ABŞ-də prezidenti Donald Tramp vəzifəyə başlayandan sülh danışıqlarına təkan verib, amma hələlik aydın proqres əldə olunmayıb. Ukrayna hakimiyyəti bu həftənin sonuna yaxın əlavə görüşlər keçirilə biləcəyini bildirib. Ötənhəftəki danışıqlardan sonra ABŞ-nin əsas elçisi Stiv Uitkoff əhəmiyyətli irəliləyişdən danışıb, deyib ki, hər iki tərəf razılaşmaya doğru işi davam etdirmək barədə razılığa gəlib. Siyasi təhlilçi Anton Penkovskinin "Current Time"a dediyinə görə, getdikcə hər iki tərəf ABŞ-dən daha güclü iqtisadi və xarici siyasət təzyiqi hiss edir. Onun sözlərinə görə, hazırda hər iki tərəf ərazilər, Donbas məsələsi ilə bağlı daha konkret suallar səsləndirir. Elə ərazi məsələsi danışıqlarda əsas maneələrdən biridir. Rusiya Donbası tam ələ keçirə bilməyib, Ukraynadan vilayətdən qüvvələrini çıxarmağı tələb edir.
Ukrayna prezidenti Volodimir Zelenski isə bu məsələdə geri çəkilmək istəmir. O deyib ki, belə bir qərar üçün referendum keçirilməlidir və ukraynalılar buna heç vaxt razılaşmazlar. Zelenski hərbçilərlə görüşdə deyib ki, Ukrayna təslim ola bilməz və Rusiyanı müharibədən imtinaya məcbur etmək mümkündür: "Ukrayna hazırda öz mövqelərində, güclü mövqedədir. Çox zərbəyə tab gətirmişik. Ukrayna həyatı bərpa edir və qoruyur, bütün hücumlara sinə gərir". ABŞ prezidenti Donald Trampın Ukraynaya hərbi dəstəyi xeyli dərəcədə azaltmaq qərarı verəndən sonra Avropa ölkələri boşluğu doldurmağa çalışır. NATO çərçivəsində gerçəkləşən sxemə əsasən, Avropa ölkələri Ukrayna üçün ABŞ silahları və digər hərbi texnika alır, Kiyevə öz tədarüklərini də davam etdirirlər. Kiyevin sülh üçün əsas tələblərindən biri Qərb qoşunlarının Ukraynada yerləşdirilməsidir. Ukrayna real təhlükəsizlik zəmanətləri istəyir, Moskvanın döyüşlərdə mümkün fasilədən yenidən silahlanmaq, gələcəkdə yenidən hücum etmək üçün yararlanmaması üçün. Amma bu məsələ mübahisəli qalır. Kreml rəsmiləri dəfələrlə bəyan ediblər ki, Qərb qüvvələrinin Ukraynaya yerləşdirilməsi qəbuledilməzdir. Bir çox təhlilçilər Rusiyanın əslində sülh istəmədiyini deyirlər. Kral Birləşmiş Xidmətlər İnstitutunun təhlilçisi Cek Uotlinq qeyd edir: "Plan Ukraynanın müqavimət qabiliyyətini tükəndirməkdir. Ruslar inanırlar ki, müharibəni 2027-ci ilə qədər davam etdirə biləcəklər, danışıqlar prosesini transatlantik alyansda parçalanma yaratmaq vasitəsi kimi görürlər". Vladimir Putin fevralın 23-də Ukraynada döyüşmüş əsgərlərə medallar təqdim edib. O, əsgərlərə deyib: "Siz Rusiya üçün möhkəm dayanırsınız. Rusiya prezidentinin heç də Ukraynadakı təcavüzkar müharibəni dayandırmaq niyyətində olduğu görünmür".
Tahir TAĞIYEV
