Eyyub Hüseynov: "Reklam haqqında qanunda, sanki bilərəkdən siqaret mafiyasının istəyi nəzərə alınır və malın özü reklam vasitəsi hesab olunmur"
Son vaxtlar bir sıra iri supermarketlərdə siqaretin açıq reklamı gedir və istehlakçılara tütün məmulatları təklif edilir. Belə ki, siqaret istehsalı ilə məşğul olan müxtəlif şirkətlərin əməkdaşları vətəndaşlara yaxınlaşıb "bu siqaret kampaniyadadır, birini alana biri hədiyyə verilir, bundan alın" deyirlər.
Hətta təklif olunan hər siqaret qutusunun üstündə hədiyyə də verirlər. Bu hədiyyə alışqan da olur, başqa şey də. Şirkət əməkdaşları belə qələmə verirlər ki, guya reklam etdikləri məhsul başqa firmaların məhsulundan keyfiyyətlidir və sair. Siqaret şirkətlərinin apardığı bu kampaniya vətəndaşların narazılığına səbəb olur. İnsanlar narazılıqlarını bildirirlər və həmin şirkətlərin əməkdaşlarına "niyə siqareti reklam edirsiz? Almırıq" - deyirlər.
Ölkədə tütün məmulatlarından istifadənin qanunla məhdudlaşdırıldığı bir vaxtda siqaretdən istifadəyə qarşı mübarizə apardığı halda siqaret şirkətlərinə niyə şərait yaradılır ki, öz məhsulunu reklam etsin?
"Supermarketlərdə kimlərinsə insanlara siqaret təklif etməsinin qarşısını market sahibləri mütləq almalıdır"
Azad İstehlakçılar Birliyinin sədri Eyyub Hüseynov "Bakı-Xəbər"ə şərhində bildirdi ki, istənilən məkanda siqaretin reklam edilməsi, vətəndaşlara təklif olunması yolverilməzdir. "Nəinki iri supermarketlərdə, ümumiyyətlə heç yerdə siqaretin reklamına şərait yaratmaq olmaz. Supermarketlərdə kimlərinsə insanlara siqaret təklif etməsinin qarşısını market sahibləri mütləq almalıdır. Bu yolverilməzdir. Heç bir supermarket sahibi icazə verməli deyil ki, hansısa bir şirkət orda siqaret reklam etsin".
E. Hüseynov qeyd etdi ki, siqaret bütün yer üzündə ən təhlükəli və eyni zamanda zərərli məhsul hesab olunur. "Təsadüfi deyil ki, 2001-ci Azərbaycanda "Tütün və tütün məmulatları haqqında" qanun qəbul olunub. Sonradan bir neçə dəfə bu qanuna əlavə və dəyişiliklər edilib. Qanunun tələblərinə görə, siqaretin tək-tək bu məhsulun təhsil müəssisələri yaxınlığında satışı, reklamı qadağandır. Siqaretlə bağlı çoxlu qadağalar mövcuddur, onun reklamı da yasaqdır. Təəssüf ki, qanunun tələbləri yerinə yetirilmir, icra olunmur. Siqaret tək-tək də satılır, hələ üstəlik, onun satışı təhsil müəssisələrinin yaxınlığında həyata keçirilir. Bizim təşkilat 30 ilidir ki, tütün məmulatlarından istifadəyə qarşı mübarizə aparıb. Biz təhlükəli siqaret istehsal edən müəssisənin bağlanmasına nail olmuşuq".
E.Hüseynovun bildirdiyinə görə, qanun qəbul olunduğu və Azərbaycan Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının siqaret əleyhinə çərçivə konvensiyasına qoşulduğu halda, ölkəyə elektron siqaret, qəlyan, sonra guya siqareti tərgitmək üçün istifadə edildiyi deyilən başqa bir vasitə daxil oldu. "Tütün məmulatlarından istifadə məhdudlaşdırıldıqca bu neqativlər də irəlilədi. Elektron siqaret də cana zərərlidir, amma onun da reklamı davam edirdi. Azərbaycan dünyanın az ölkələrindən biridir ki, supermarketlərdə səni siqaretlər qarşılayır. Reklam haqqında qanunda sanki bilərəkdən siqaret mafiyasının istəyi nəzərə alınır və malın özü reklam vasitəsi hesab olunmur. Bir söz var, deyirlər ki, yaxşı mal özü özünü reklam edər. Siqaretlər mağazalarda, supermarketlərdə açıq şəkildə satılır, özü özünü göstərir, amma deyirlər ki, reklam etmirik.
Ən azından, MDB məkanındakı təcrübə ölkəmizə daxil olmalıdır, siqaretlər üstü örtülü olmalıdır və həmin yerə yazılmalıdır ki, 18 yaşa qədər şəxslərə satışı qadağan olunur. Mən bu yaxınlarda Şri-Lankadan, Filippindən, Avropa ölkəsindən gəlmişəm. İtaliyada siqaret başqa otaqlarda satılır və başqa yerdə də istifadə olunur. Küçələrdə çəkilməsi qəti qadağandır. Xüsusi ayrılmış yerlər var, kim istəyir keçib orda çəkir. Siqaret kötüyünü yerə atmaqdan söhbət gedə bilməz. Tailandda, bu turist ölkəsində heç kəs siqareti yerə atmır, xüsusi qablar qoyulub, ora atır.
Azərbaycanda bu məsələ çox biabırçı vəziyyətdədir. Dövlətin bu sahədə qanunları yerinə yetirilmir. Hətta Şəkidə bir tütün istehsalçısı peyda oldu, filtrsiz siqaret buraxmağa başladı, biri 50 qəpiyə hər yerdə satılırdı. Onun analizi xarici ölkədə aparıldı və məlum oldu ki, korbonmonoksidin və nikotinin miqdarı normadan çoxdur"-deyə E. Hüseynov bildirdi.
İradə SARIYEVA
