Afsəddin Nəbiyev: “Bütün bunlar Cənubi Qafqazda yeni bir geosiyasi konfiqurasiyanın formalaşması cəhdidir”
Rusiya ilə Ermənistan rəsmiləri arasında “söz dueli” qızışır. Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmi nümayəndəsi Mariya Zaxarova Ermənistan parlamentinin sədri Alen Simonyanı emosional siyasətçi adlandırıb.
Zaxarovanın keçirdiyi ənənəvi brifinqində erməni jurnalist Rusiya XİN rəsmisindən Simonyanın “Rusiya qazın qiymətini qaldırsa, Ermənistan KTMT və Avrasiya İqtisadi İttifaqından çıxacaq” bəyanatına münasibət bildirməsini istəyib. O, Simonyanın bu cür çox birmənalı olmayan bəyanatlar verdiyini xatırladıb.
“Üstəlik, KTMT haqqında biz nələr eşitmədik ki! Ermənistanda deyirdilər ki, Ermənistan KTMT-dən yox, KTMT Ermənistandan çıxır. Bilmirəm, bu proses başa çatıb, yoxsa hələ qızğın dövrüdür? Ona görə də, bu məsələyə qayıtmağın mənası yoxdur. Niyə görə bu emosional bəyanatlara qiymət verməliyik?!”, – Rusiya XİN sözçüsü vurğulayıb.
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini baki-xeber.com-la bölüşən AMİP-in sədr müavini Afsəddin Nəbiyev hesab edir ki, Rusiya və Ermənistan rəsmiləri arasında son dövrlər intensivləşən bu “söz dueli” diplomatik bir gərginlik deyil: “Bu, Cənubi Qafqazda yeni bir geosiyasi konfiqurasiyanın formalaşması cəhdidir. Zaxarovanın Alen Simonyanı “emosional” adlandırması Rusiyanın ənənəvi “təmkinli böyük qardaş” obrazını qorumaq istəyindən xəbər versə də, pərdəarxasında daha ciddi proseslər gedir. Bu siyasi qarşıdurmanı və onun mümkün nəticələrini bir neçə amillərlə təhlil etmək olar. Ermənistan rəhbərliyinin KTMT və Rusiya əleyhinə ritorikasının kəskinləşməsi çox vaxt daxili ictimai rəyi sakitləşdirməyə və ya Qərbə mesaj göndərməyə xidmət edir. Lakin Zaxarovanın “emosionallıq” vurğusu rəsmi İrəvanın bəyanatlarını qeyri-ciddi, strateji əsası olmayan çıxışlar kimi qələmə vermək məqsədi daşıyır. Rusiya bununla göstərir ki, Ermənistanın "çıxırıq" təhdidləri real hərəkət planına söykənmir. Ermənistan iqtisadiyyatının Rusiyadan asılılığı bu gərginliyin ən zəif nöqtəsidir. Ermənistanın enerji sektorunun demək olar tamamilə Rusiyadan asılı olması (qaz təchizatı, Metsamor AES-in yanacağı), həmçinin Avrasiya İqtisadi İttifaqı (Aİİ) çərçivəsindəki güzəştlər İrəvanın manevr imkanlarını məhdudlaşdırır”.
A.Nəbiyevin fikrincə, Rusiya qazın qiymətini bazar qiymətlərinə qaldırsa və ya Yuxarı Lars keçid məntəqəsində mütəmadi “texniki problemlər” yaratsa, bu, Ermənistanda daxili sosial partlayışa səbəb ola bilər: “Ermənistanın ixracatının böyük hissəsi Rusiya bazarına yönəlib. Bu bazardan məhrum olmaq Ermənistan iqtisadiyyatı üçün fəlakətli ssenari deməkdir. Simonyanın KTMT-dən çıxmaqla bağlı bəyanatları daha çox siyasi “şantaj” xarakteri daşıyır. Ermənistan KTMT-dən hüquqi olaraq çıxsa, bu, onun təhlükəsizlik arxitekturasının tamamilə dağılması demək olacaq. Çünki hazırda Ermənistanın sərhədlərinin bir hissəsini hələ də Rusiya sərhədçiləri qoruyur və hərbi texnika təchizatı bu qurumla bağlıdır. Bu diplomatik qarşıdurmanın bir neçə mümkün nəticəsi ola bilər. İrəvan ritorikanı kəskin saxlasa da, faktiki olaraq KTMT və Aİİ-də qalmağa davam edəcək, belə demək mümkündürsə “dondurulmuş üzvlük” statusu ilə. Ermənistan tədricən Avropa İttifaqı və ABŞ-la hərbi-siyasi əlaqələri gücləndirərək Rusiyanı əvəzləməyə çalışacaq. Lakin bu, çox riskli və uzunmüddətli bir yoldur. Əgər “söz dueli” konkret hüquqi addımlara məsələn, KTMT-dən rəsmən çıxmaq barədə müraciət edilərsə, Rusiya iqtisadi rıçaqları işə salacaq ki, bu da Ermənistan hakimiyyəti üçün ciddi siyasi böhranla nəticələnə bilər. Siyasi baxışla desək, Ermənistan rəhbərliyi “iki stulda oturmaq” siyasətinin ən çətin mərhələsini yaşayır. Qərbdən təhlükəsizlik zəmanəti almadan Rusiya ilə iqtisadi körpüləri yandırmaq Ermənistan üçün strateji intihar ola bilər. Zaxarovanın ironik yanaşması isə Rusiyanın hələlik Ermənistanı tam itirmək qorxusu yaşamadığını, əksinə, rəqibini “cığallıq edən tərəfdaş” kimi gördüyünü göstərir. Burada ən əsas məqam ondan ibarətdir ki, Ermənistan KTMT-dən çıxmaq məsələsini Rusiya-Ukrayna müharibəsinin nəticəsinə uyğun atacağı heç bir şübhə doğurmur. Sadəcə olaraq belə demək mümkündür ki, rəsmi İrəvan Rusiya-Ukrayna müharibəsinin nəticəsini gözləyir. Rusiya bu müharibədən tamamilə sarsılmış vəziyyətdə çıxacaqsa Ermənistan indiki “manevr oyunları” ilə deyil rahat şəkildə KTMT “şinelindən” çox asanlıqla qurtulmağı bacaracaq. Əsl həqiqət bundan ibarətdir”.
Vidadi ORDAHALLI
