Elşad Həsənov: “Bunun NATO-da tərəflər arasında hərbi toqquşmaya gətirib çıxaracağı real görünmür”
ABŞ prezidenti Donald Tramp Qrenlandiya ilə bağlı nə edəcəyini götür-qoy etdiyi bir vaxtda “Qrenlandiyanı Trampa vermərik” deyən Avropa liderləri real addımlar atmağa başlayıblar. Danimarka və Qrenlandiya nümayəndələrinin ABŞ-da Tramp komandası ilə danışıqlarının nəticəsiz bitməsi Avropa liderlərini konkret addımlara yönəltdi.
Danimarka XİN başçısı kamera qarşısında etiraf edib ki, Marko Rubionu Qrenlandiyanın ilhaqı niyyətindən çəkindirə bilmədik. Bu arada Almaniya, Fransa, Norveç və İsveç Qrenlandiyaya məhdud sayda hərbçilər çıxarıblar.
Buna cavab olaraq Tramp yanvarın 17-də Danimarka, Norveç, İsveç, Fransa, Almaniya, Britaniya, Niderland və Finlandiyaya fevralın 1-dən 10%-lik rüsum tətbiq ediləcəyini deyib. O, iyunun 1-dən isə bunun 25%-ə çatacağını bildirib. Bu rüsumların isə Qrenlandiyanın satışı məsələsində razılıq əldə olunmayana qədər davam edəcəyi bildirilib. Görünən odur ki, Tramp Qrenlandiya məsələsində geri addım atmaq istəmir.
Bütün bunlar NATO daxilində qarşıdurma riskini artırır. Çünki bir sıra NATO ölkələri Trampı tənqid ediblər. Maraqlıdır, bu, NATO daxilində müharibəyə səbəb ola bilərmi? ABŞ-la NATO-nun Avropa ölkələri arasında vəziyyət silahlı münaqişəyə gəlib çıxa bilərmi?
Sözügedən məsələni baki-xeber.com-a şərh edən siyasi ekspert Elşad Həsənovun fikrincə, yanvarın 3-də Venesuela prezidenti və onun xanımının oğurlanması dünyanın gündəmini dəyişdi: “Bu, dünyaya yeni bir abı-hava gətirdi. Tramp açıq bəyan etdi ki, bundan sonra Venesuelanı özü idarə edəcək. Daha sonra bir sıra ölkələri hədələdi. Qrenlandiyanı ABŞ-a birləşdirəcəyini bir daha bəyan etdi. Yaranan mənzərə odur ki, beynəlxalq hüquq ayaqlar altına atılıb. Tramp peynəlxalq hüququ saya salmır və gücə əsaslanan bir nizam formalaşdırmağa çalışır. Bunu da ABŞ-ın dövlət maraqları ilə əlaqələndirməyə çalışır. Birləşmiş Ştatlar bir neçə dəfə Qrenlandiyanı ilhaq etməyə çalışıb, amma buna müvəffəq ola bilməyiblər. Lakin bu dəfə vəziyyət fərqlidir. Fərq ondan ibarətdir ki, Tramp Qrenlandiyanı ilhaq etməkdə israrlıdır və bu məsələdə Avropa ilə üz-üzə gəlməkdən çəkinmir. Tətbiq edilən yeni rüsumlar ABŞ-la Avropanın münasibətlərini tamam dəyişə bilər. Çünki Qrenlandiya məsələsi Avropa İttifaqı ilə ABŞ arasında qarşıdurmanı artırır. Təsadüfü deyil ki, Avropanın liderləri ayrı-ayrılıqda Trampın bu siyasəti ilə razı olmadıqlarını bəyan edirlər. Həmçinin bəyan edirlər ki, Danimarka NATO-nun üzvü olduğuna görə Qrenlandiyanı müdafiə edəcəklər. Ancaq o da var ki, NATO-nun əsas gücü ABŞ-dır. Fikrimcə, praktiki olaraq Avropa ölkələrinin Qrenlandiyada ABŞ-la hərbi qarşıdurmaya gedəcəyi real deyil. Bu, daha çox informasiya savaşına bənzəyir. Çox güman ki, ABŞ Aİ-yə siyasi və iqtisadi təzyiqləri artıracaq. Ancaq bunun NATO-da tərəflər arasında hərbi toqquşmaya gətirib çıxaracağı real görünmür”.
Vidadi ORDAHALLI
