Avropa İttifaqının xarici işlər nazirlərinin görüşündə qurumun Ermənistanda 2026-cı ildə keçiriləcək parlament seçkilərinə hansı formada dəstək göstərə biləcəyi də müzakirə olunub. Aİ-nin xarici işlər və təhlükəsizlik siyasəti üzrə ali nümayəndəsi, Avropa Komissiyasının vitse-prezidenti Kaya Kallas bildirib ki, Ermənistanda qarşıdan gələn seçkilər nəzərə alınaraq, Aİ-nin hansı formada dəstək göstərə biləcəyi müzakirə edilib: “Ermənistanda yaxın zamanda seçkilər keçiriləcək. Ermənistan bizdən Moldovaya göstərdiyimizə bənzər yardım istəyib – xarici zərərli təsirlərə qarşı mübarizə istiqamətində".
Qeyd edək ki, Avropa İttifaqı 2026-cı il parlament seçkilərindən əvvəl Ermənistana 12 milyon avro ayırmağa hazır olduğunu açıqlamışdı. Vəsaitlərin xarici məlumatların manipulyasiyası və müdaxiləsi ilə mübarizə, həmçinin kibertəhlükəsizliyin gücləndirilməsi üçün istifadə edilməsi nəzərdə tutulur. Aİ-nin genişlənmə üzrə komissarı Marta Kos bildirib ki, yardımın məqsədi Ermənistan qurumlarının hibrid təhdidləri proqnozlaşdırmaq və onlara cavab vermək potensialını gücləndirməkdir. Məsələ ilə bağlı “armenianreport” portalı yazır: “Əvvəldən xəbər verildiyi kimi, Ermənistandakı seçkiqabağı vəziyyət Avropa İttifaqına üzv dövlətlərin xarici işlər nazirlərinin görüşündə əsas məsələlərədən biri olub. Məsələ Brüsselin artıq xarici müdaxilə riskinin artdığı 2026-cı ildə keçiriləcək parlament seçkiləri ilə bağlı idi. Jurnalistlərə açıqlamasında Aİ-nin xarici işlər və təhlükəsizlik siyasəti üzrə ali nümayəndəsi Kaya Kallas bildirib ki, Avropa İttifaqı seçki dövründə Ermənistana dəstək formalarını müzakirə edir. Onun sözlərinə görə, İrəvan əvvəllər Moldovada istifadə edilən modelə əsasən, əsasən xarici zərərli təsirə qarşı mübarizə aparmaq üçün yardım istəyib. Kallas əvvəllər Rusiyanın seçkilərdən əvvəl Ermənistanda dezinformasiya kampaniyalarını gücləndirdiyini iddia etmişdi. Bu cür açıqlamalar uzun müddətdir ki, Avropa qurumlarının ritorikasında adi hal alıb. Lakin ölkəmizə gəldikdə, onlar həm Aİ-nin faktiki imkanları, həm də dəyişən geosiyasi mənzərə baxımından daha diqqətli və ayıq təhlil tələb edir. Xatırladaq ki, Kremldə Prezident Administrasiyası rəhbərinin birinci müavini Sergey Kiriyenko Moldova və Ermənistana, eləcə də Cənubi Osetiya və Abxaziyaya nəzarət edir. Onun fəaliyyəti sadiq QHT-lər və dini təşkilatlar şəbəkələrindən tutmuş açıq səsvermə və genişmiqyaslı informasiya əməliyyatlarına qədər sözdə "hibrid" siyasi texnologiyaların inkişafı və tətbiqi ilə əlaqələndirilir. Moldovanın təcrübəsi bu kontekstdə özünü göstərir. Seçkiqabağı dövrdə Rusiyapərəst oliqarx İlan Şorla əlaqəli olan "Avrasiya" QHT-si Moldova ruhaniləri üçün Moskva və Serbiyaya qondarma ziyarətlərini maliyyələşdirib və “Promsvyazbank” tərəfindən buraxılmış "Mir" ödəniş kartlarını onların arasında paylayıb. Avropaya inteqrasiya ilə bağlı referendum zamanı Kreml də birbaşa səs almağa əl atıb. Lakin bu əməliyyatların miqyasına və maliyyə potensialına baxmayaraq, onlar gözlənilən nəticələri verməyib. Prezident Maya Sandunun Avropapərəst kursu ictimai dəstəyi qoruyub saxlayıb və Rusiyapərəst qüvvələrin qisas cəhdi uğursuz olub. Bu fakt, şübhəsiz ki, Moskvanı qıcıqlandırır və onu Ermənistan da daxil olmaqla, yeni təsir vasitələri axtarmağa sövq edir.
İndi aydındır ki, Kreml baş nazir Nikol Paşinyanın rəhbərlik etdiyi qanuni, demokratik yolla seçilmiş və Qərb yönümlü hökuməti devirməkdə maraqlıdır. Moskva üçün Ermənistanın hazırkı rəhbərliyi KTMT və Aİİ-dəki müttəfiqi üzərində əvvəlki qeyd-şərtsiz nəzarətini itirməsinin simvoludur. Lakin başqa bir şey də eyni dərəcədə aydındır: təbiətindən asılı olmayaraq, xarici müdaxilə imkanları mütləq deyil. Ermənistan cəmiyyəti son illərdə siyasi cəhətdən xeyli səfərbər olub və suveren seçim mövzusu daha həssas hala gəlib. Bu mənada Kreml üçün "tez qisas" ssenarisi heç bir şəkildə təmin edilmir. Buna baxmayaraq, Brüssel Ermənistana kömək etməyə hazır olduğunu bəyan etsə də, özünü daxili qeyri-müəyyənlik və strateji qarışıqlıq vəziyyətində tapıb. Ermənistan gündəliyinin fonunda Qərbin öz daxilindəki birlik böhranı getdikcə daha aydın görünür. ABŞ və Aİ arasında əsas beynəlxalq məsələlərdə fikir ayrılıqları artıq gözardı edilə bilməz. Aİ getdikcə daha çox, hətta ekzistensial adlandırdığı məsələlərdə belə, tez, qətiyyətli və vahid hərəkət edə bilmədiyini nümayiş etdirir. Buna bariz nümunə Ukraynanın maliyyələşdirilməsidir. “Euractiv”in məlumatına görə, yeddi Aİ ölkəsi dondurulmuş Rusiya aktivlərinin müsadirəsinə qarşı çıxır. 210 milyard avroluq Rusiya vəsaitlərinin əsas hissəsinin “Euroclear” vasitəsilə saxlanıldığı Belçika da təklif olunan sxemə etiraz edir. İtaliya, Bolqarıstan və Malta alternativ variantların nəzərdən keçirilməsinə çağıraraq buna qoşulub. Çexiya da bu mövqeyi dəstəklədiyini bildirdi. Macarıstan və Slovakiya Ukraynanın maliyyələşdirilməsi üçün Rusiya aktivlərindən istifadə ideyasını kəskin şəkildə tənqid edir. Avropa Komissiyası etiraf edir ki, Belçikanın razılığı olmadan kreditilə bağlı məsələnin həlli olduqca çətin olacaq, baxmayaraq ki, formal olaraq yalnız səs çoxluğu tələb olunur. Eyni zamanda, hazırda Aİ Ukrayna üçün uzunmüddətli maliyyələşdirmənin başqa real mənbələrini görmür. Bütün bunlar qaçılmaz olaraq daha geniş və daha əlverişsiz bir suala gətirib çıxarır ki, bu da seçki taktikalarından və Kaya Kallasın açıqlamalarından daha kənara çıxır. Aİ-nin Ermənistana dəstək təklif etdiyi siyasi və iqtisadi təməl nə dərəcədə sabit və etibarlıdır? Bu gün Avropa təkcə dəyərlər və bəyannamələrlə deyil, həm də artan daxili ziddiyyətlərlə, institusional ətalətlə, strateji iradə və maliyyə resurslarının çatışmazlığı ilə üzləşir. Əgər Avropa İttifaqı tammiqyaslı müharibə vəziyyətində olan Ukraynanı dəstəkləməkdə ciddi çətinliklərlə üzləşirsə, onda Rusiyanın təzyiqi altında Ermənistana uzunmüddətli, sistemli və bahalı dəstəyə nə dərəcədə hazırdır? Bu, özlüyündə Avropa seçiminə qarşı bir arqument deyil. Lakin bu, ayıq hesablama və illüziyaların rədd edilməsi lehinə inandırıcı bir arqumentdir. Ermənistan üçün xarici siyasət istiqaməti məsələsi ideoloji bir jest deyil, yaşamaq, təhlükəsizlik və real zəmanətlər məsələsidir. Buna görə də Ermənistan seçkilərində "Aİ yardımı" ilə bağlı müzakirə dürüst və qərəzsiz təhlillərlə müşayiət olunmalıdır”.
Tahir TAĞIYEV
