Moskvanın Ermənistanı Rusiya-Belarus ittifaq dövlətinə qoşmaqda maraqlı olduğu heç kimə sirr deyil. Belə bir vaxtda erməni müxalifəti də yenidən sözügedən məsələni gündəmə gətirməyə başlayıb. Müxaliflər bununla Rusiyadan gələn il keçriləcək parlament seçkilərində daha çox dəstək almağa ümid edirlər.
Qeyd edək ki, bu məsələ Ermənistanda İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra populyarlıq qazanıb. Səbəb də o idi ki, bir çox ermənilər öz respublikalarına inamını itirərək başqa təhlükəsizlik mənbələri axtarmağa başladılar. Daha sonra iqtidar və müxalifət Ermənistanın Avropa İttifaqı və Türkiyə ilə yaxınlaşması, yoxsa Rusiya ilə münasibətləri gücləndirməsi ilə bağlı mübahisələrdə bundan istifadə etməyə başladı. Ermənistanın ikinci prezidenti Robert Köçəryan bir neçə KİV-ə müsahibəsində bu debata daha bir töhfə Verdi. Onun sözlərinə görə, Rusiya və Belarus rəhbərləri ona heç vaxt Ermənistanın İttifaq dövlətinə qoşulmasını təklif etməyiblər. Amma indi bu istiqamətdə müvafiq addımlar atılması yaxşı olardı. Eyni zamanda, Köçəryan vurğulayıb ki, hakimiyyət ittifaq dövləti mövzusundan öz məqsədləri üçün, o cümlədən Rusiya ilə tərəfdaşlığın cəlbediciliyini azaltmaq üçün istifadə edir. Onun nöqteyi-nəzərindən bu, yanlış yoldur; əvəzinə, Moskva ilə münasibətləri gücləndirmək lazımdır: “Avropanın Ermənistanda hər hansı təhlükəsizlik məsələsini həll edə biləcəyini düşünmək sadəlövhlükdür... Hazırda bu regionda üç dövlət aktor ola bilər: Rusiya, Türkiyə və İran. Bu ölkələrdən hansı bizə daha yaxındır, hansı ölkə ilə iqtisadi əlaqələrimiz daha güclüdür, hansı ölkə ilə tarix bağlıyıq, hansı ölkə daha güclüdür, iqtisadi və hərbi potensialı daha yüksəkdir? Bunları bilmək lazımdır”. Ermənistanın Rusiya və Belarusun ittifaq dövlətinə qoşulması ideyası Nikol Paşinyanın bəzi əleyhdarları arasında daha çox populyarlıq qazanıb. Xüsusilə apreldə seçilən Gümrü meri Vardan Qukasyan jurnalistlərə bildirib ki, bu, respublikanın təhlükəsizliyini möhkəmləndirmək və onun çiçəklənməsini təmin etmək üçün əla fürsətdir: “Bu, maraqlı bir vəziyyət yaradır: kimsə Rusiya ilə İttifaq dövlətindən danışanda, onları respublikanın suverenliyinə qəsd etməkdə ittiham edirlər. Amma Aİ-yə daxil olmaqdan söhbət gedirsə, belə ittihamlar yaranmır. Bizim təşəbbüsümüzü tənqid edənlərin sadəcə olaraq məlumatı yoxdur. İttifaq dövlətinin nizamnaməsində açıq-aydın göstərilir ki, hər bir iştirakçı Belarus bu ölkənin öz canlı nümunəsidir... Erməni xalqı həmişə Rusiya ilə sıx qardaşlıq əlaqələrində çiçəklənib, Sovet Ermənistanının qızıl dövrü buna ən parlaq sübutdur”. Erməni politoloq Tiqran Köçəryan bildirib ki, Ermənistan cəmiyyətində İttifaq dövlətinə inteqrasiyaya müxtəlif baxışlar var: “Hakimiyyət bu prosesi Sovet İttifaqına qayıdış kimi təqdim edir. Bu baxımdan Ermənistanın müstəqilliyini itirəcəyini, erməni əsgərlərinin Donbasa gedəcəyini deyirlər. Eyni zamanda, bir çoxları İttifaq dövlətinə inteqrasiyanı Rusiya və Belarus tandeminə qoşulmaq kimi təsəvvür edirlər ki, bu da İrəvanın Avropa İttifaqı daxilində olduğundan daha çox suverenliyini qoruyub saxlayacaq”. Tiqran Köçəryan onu da izah edib ki, ittifaq dövləti mövzusunu ilk olaraq müxalifət işləyib hazırlayıb. Xüsusilə Ermənistanın ikinci prezidenti bu prosesin əsas ideoloqlarından biri hesab olunur: “Nə olursa olsun, erməni əhalisinin müəyyən hissəsinin SSRİ-yə böyük nostaljisi var. Üstəlik, Belarus prezidenti Aleksandr Lukaşenko Azərbaycanla sıx əməkdaşlığa başlayana qədər ermənilər ona rəğbət bəsləyirdilər. Amma hazırda ittifaq dövlətinə qoşulmaq məsələsi gündəmdə deyil. Türkiyə ilə yaxınlaşma kursunun əleyhdarları hakimiyyətə gəlsələr, Rusiya ilə münasibətləri heç olmasa əvvəlki səviyyədə bərpa etməyə başlayarlar. Bu mənada ikinci prezident düzgün şəkildə qeyd etdi ki, İrəvan ona kimin kömək edə biləcəyinə qərar verməlidir. Yalnız Rusiya Ermənistanın təhlükəsizliyinə təminat verə bilər”.
Bu arada Ermənistanda Rusiyaya bağlı digər müxalif qüvələrin fəallaşması da müşahidə edilir. Ermənistanın 3-cü prezidenti, Respublikaçılar Partiyasının sədri Serj Sarkisyan da bu fonda qeyd edib ki, onlar hakimiyyəti dəyişmək istəyirlər: “Komanda yoldaşlarımın və mənim iqtidara gəlmək hədəfimiz yoxdur, məqsədimiz iqtidar dəyişikliyidir. Şəxsən mənim iki mühüm məqsədim var: birincisi, hakimiyyət dəyişikliyi, ikincisi, Bakı həbsxanalarından dostlarımın qayıtması. Başqa heç nə istəmirəm. Kim nə istəyirsə, qoy hamısını götürsün. Gəlin bu suala cavab verməyə çalışaq. Sizcə, Ermənistanın bugünkü rəhbərləri bir il ərzində ölkənin ziyanına olacaq hər hansı addımı ata bilərlərmi? Məsələn, bir neçə aydan sonra bir kağıza imza atıb deyə bilərlərmi ki, biz Ermənistandan rus sərhədçiləri çıxarırıq, Rusiya bazasını Ermənistandan çıxarırıq? Bu, bizim təhlükəsizliyimizi gücləndirəcəkmi? “Sizcə, yaxın gələcəkdə, yəni bir neçə ay ərzində onların qondarma sülh sazişinə imza atma ehtimalı çoxdur, yoxsa azdır? Məncə, bu ehtimal yüksəkdir. Bu müqavilədə nə yazıldığını bilirikmi? Bunu heç birimiz bilmirik. Bu razılaşmanın Ermənistan üçün müsbətdən çox mənfi təsirləri olacaqmı? İmzalanma baş tutsa və gələn il müxalifət seçkidə qalib gəlsə, bu müqaviləni asanlıqla ləğv edə biləcəkmi? Onda biz özümüzü günahlandırmayacağıqmı ki, bütün ili heç nə etməməklə və yalnız onları tənqid etməklə keçirmişik? Çox güman ki, bir, iki və ya üç aya Ermənistanın müəyyən hissəsi, Tavuşda olduğu kimi, Azərbaycana keçəcək! Bəs o, Azərbaycana verilsə və müxalifət qalib gəlsə, biz onu geri ala biləcəyikmi?”. Bundan öncə isə Ermənistanın keçmiş prezidenti Robert Köçəryan Nikol Paşinyanı korrupsiyada və ölkəni səmərəsiz idarəçilikdə ittiham edib və təkid edib ki, əgər yenidən hakimiyyətə qayıtsa, Ermənistanın ciddi təhlükəsizlik problemlərini həll edə bilər. etiraf edib ki, məqsədi təkcə Paşinyanı hakimiyyətdən uzaqlaşdırmaq deyil, həm də növbəti ümumi seçkilər nəticəsində yenidən hakimiyyətə gəlməkdir. O bildirib ki, keçmiş təcrübəsi və siyasi fəaliyyəti Ermənistanın üzləşdiyi təhlükəsizlik problemləri fonunda onu ölkəni idarə etmək üçün ən uyğun namizədə çevirir: “Mən bu problemləri həll edə biləcək adamam. Əgər istəmirsiniz bu problemlər həll olunsun, gedin və istədiyiniz şəxsə səs verin. Amma əgər bu məsələlərin həllini istəyirsinizsə, onda Köçəryana səs verin”. O bildirib ki, seçkilərdən sonra digər əsas müxalifət qüvvələri ilə, o cümlədən keçmiş prezident Serj Sarkisyanın rəhbərlik etdiyi partiya ilə hakimiyyəti bölüşmək üçün əməkdaşlığa hazırdır. Lakin son aylarda Köçəryanın bloku ilə Sarkisyan tərəfdarları arasında münasibətlər gərginləşib. İki keçmiş prezident köməkçiləri vasitəsilə bir-birini sərt şəkildə tənqid ediblər. Bu gərginliyi daha da artıracaq bəyanatlarında Köçəryan Sarkisyanı xalq narazılığını doğru qiymətləndirməməkdə və onillik hakimiyyətini uzatmağa çalışmaqda ittiham edib. O xatırladıb ki, Ermənistanın parlament idarəetmə sisteminə keçidindən sonra Sarkisyanın yenidən baş nazir olmaq cəhdi 2018-ci ildə geniş xalq etirazlarına səbəb olub və nəticədə Paşinyan hakimiyyətə gəlib.
Tahir TAĞIYEV
