Xaqani Cəfərli: "Suriya etno-mədəni, milli-siyasi kimliyi fərqli olan bir neçə yerə bölünüb və bütövlüyü formal xarakter daşıyır"
Hazırda Yaxın Şərq yeni tarixi dönəmin astanasındadır desək, yanılmarıq. Çünki Fələstin Yer üzündən silinir, Amerika İranı vurmağa hazırlaşır və digər tərəfdən Vaşinqton Suriyanın parçalanması anonsunu verir. Bütün bunlar Yaxın Şərqin XXI əsrdə yenidən şəkilləndirilməsi anlamına gəlir.
Bütün hallarda isə məsələlərin ABŞ-nin yalniz bir müttəfiqinin - İsrailin xeyrinə həll ediləcəyi gözlənilir. Fələstin dövləti aradan götürüləcəksə, ərazi İsrailə qalacaq, Suriya bölünəcəksə bir hissəsi də Colan təpələrinə birləşəcək, hansı ki, orada hazırda İsrail əsgərləri keşik çəkir. İran vurulduğu təqdirdə isə İsrailin Yaxın Şərqdəki ən böyük düşməni sıradan çıxacaq.
Bu arada ABŞ dövlət katibi Marko Rubio Suriyada keçid hökumətinin həftələr ərzində çökə biləcəyini açıqlayıb.
Rubio deyib ki, ABŞ-ın hazırkı dəyərləndirməsinə görə, Suriyada vəziyyət qeyri-sabitdir. O bildirib ki, Dövlət Departamenti, səfir də daxil olmaqla, Türkiyədəki işçilərə Suriyadakı yerli hakimiyyət orqanları ilə işləməyə icazə verəcək, onların hansı yardıma ehtiyacı olduğunu müəyyən edəcək. "Bizim dəyərləndirməmizə görə, Suriyanın keçid hökuməti, üzləşdiyi çətinlikləri nəzərə alsaq, potensial çöküş və ölkə genişmiqyaslı vətəndaş müharibəsinin astanasındadır. Ölkənin bölünməsi aylar yox, bir neçə həftə ərzində baş verə bilər", - o deyib.
ABŞ dövlət katibi realliqlardan danışır, yoxsa kiməsə hədə-qorxu gəlir?
Baki-xeber.com saytının sualını cavablandıran politoloq Xaqani Cəfərli bildirdi ki, Suriyada yeni vətəndaş müharibəsinin çıxacağı və ölkənin çökəcəyi ilə bağlı ABŞ dövlət katibi Marko Rubionun açıqlaması gerçəkləri ifadə edir: "Suriya əslində parçalanıb. Sadəcə, bu parçalanmanın rəsmiləşdirilməsi bölgədə böyük dəyişikliklər yarada bilər və dünya bu dəyişikliklərə hazır olmadığı üçün prosesin qarşısını almağa çalışırlar. Ölkə etno-mədəni, milli-siyasi kimliyi fərqli olan bir neçə yerə bölünüb və bütövlüyü formal xarakter daşıyır.
Radikal məzhəbçi qüvvənin hakimiyyətə gəlişi isə prosesi daha da ağırlaşdırıb. Çünki cəmiyyətin dünyəvi həyat tərzinə üstünlük verən kəsimi ilə hakimiyyəti ələ keçirən radikal məzhəbçi qüvvənin baxışları ziddətli olduğundan, münaqişə üçün münbit şərait yaranıb. Üstəlik, Suriyanın normal dövlətə çevrilməsi üçün ən azı 300 milyard dollarlıq sərmayəyə ehtiyacı var.
Hazırda heç bir maliyyə institutu və yaxud dövlət Suriyaya bu sərmayəni vermək niyyətində deyil. Bütün bunları nəzərə alanda əminliklə söyləyə bilərik ki, Suriyanın bütövlüyü müvəqqəti xarakter daşıyır. Ümumiyyətlə, Yaxın Şərqdəki bir çox dövlətlər çöküş və parçalanma mərhələsinə daxil olublar. Bu təbii bir prosesdir və hansısa konspirologiya axtarmaq lazım deyil".
Akif NƏSİRLİ
