Makron bu sammitdə İlham Əliyevə yaltaqlanmaqla üzvü olduğu Avropa İttifaqının ona verdiyi "ev tapşırığı"nı yerinə yetirdi
Albaniyada keçirilən Avropa Siyasi Birliyinin 6-cı Zirvə toplantısı çərçivəsində Fransanın Prezidenti Emmanuel Makron Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevə yaxınlaşaraq səmimiyyət ifadə edən xüsusi jestlə görüşüb. Emmanuel Makronun bu jesti nə peşmançılıq hissini ifadə etmirdi, nə də ki, bu onun səmimiyyətindən xəbər vermirdi.
Bu Avropanın "komanda ilə oynamaq" ənənəsinin bir təzahürüdür. Bir də görürsən ki, bircə vətəndaşa saxta pasport verilməsinə görə hansısa Avropa ölkəsinin daxili işlər naziri istefa verir. Hamı elə bilir ki, nazir buraxdığı səhvə dözməyib istefa verdi. Əslində isə onu istefa verməyə komandası məcbur edir ki, seçicinin hirsi soyusun. Sabah sandıq başına gələndə komanda yenidən səs almaq üçün onun qapısını döyməyə mənəvi haqq qazansın - səhv buraxmışdı, öz cəzasını özü kəsdi, biz monolit komandayıq. Fransa öz dövlət maraqlarının davasını döyürdü.
Yəni indiyə qədər Fransa Ermənistanı müdafiə etməklə öz dövlətinin iqtisadi maraqlarının peşində idi. Ermənistanı müdafiə etməyin ilkin məqsədi ondan ibarət idi ki, Dağlıq Qarabağ Ermənistanın işğalında qalsın və Fransa şirkətləri də həmin regionun sərvətini talan etsin.
Digər tərəfdən, Fransanın siyasi varlığı Qafqazda təmin edilsin və Paris bu mövcudluqla bölgənin geosiyasi səviyyədə idarə edilməsində söz sahibi olsun ki, bununla da Fransanın geosiyasi maraqlarını qoruya bilsin. Lakin Fransanın cəhdlərinə baxmayaraq, Ermənistan Qarabağı itirdi. Hətta, Qarabağ ermənilərinin yenidən bölgəyə qaytarılmaq ümidləri də boşa çıxdı. Belə bir şəraitdə Fransanın Ermənistanı müdafiə və buna görə də Azərbaycanla düşmənçilik etməsi artıq öz aktuallığını itirib. Artıq regionda status-kvo Azərbaycanın xeyrinə dəyişib və bunu geri çevirmək mümkün deyil. Çünki artıq Ermənistan Azərbaycana yönəlik siyasətini beş il əvvəlki kimi "yeni müharibə, yeni ərazilər" prinsipi ilə deyil, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanımaqla sülh sazişinin imzalanması ideyası ilə qurur. Bunun üçün Ermənistan siyasi hakimiyyəti, cəmiyyətdən çəkinməsə, bütün addımları atmağa hazırdır. Ermənistan siyasi hakimiyyəti bunun üçün "böyük Ermənistan", "erməni soyqırımı", "dənizdən dənizə dövlət", "qərbi Ermənistan" və sair kimi xülyalardan əl çəkib. Bu ideyaların boş seylər olduğunu, onların müstəqil Ermənistan dövlətinin gələcək perspektivinə əngəl olduğunu etiraf edib. Bunlar baş veribsə, Fransanın bundan sonra Ermənistanın işğalçılıq siyasətini dəstəkləməyə əl yeri qalmır. Üstəgəl, bu yöndə mübarizənin müsbət nəticə verəcəyi heç əsrlərin uzaq üfüqlərində belə görünmür. Elə isə Fransa kimi dövlətçilik ənənəsi olan dövlət nədən faydasız prosesi davam etdirməli - Ermənistanı müdafiə etməklə Azərbaycanla düşmən olmalıdır?
Bu sual Fransanın dərin dövləti tərəfindən Makrona sözsüz ki, ünvanlanıb. O, isə buna ağlabatan cavab tapa bilməzdi. Ona görə də Makron komandası artıq öz dövləti maraqlarına görə, Azərbaycanla düşmənçiliyi aradan qaldırmaq kursunu götürüb və bu gələcəkdə daha qabarıq şəkildə özünü göstərəcək.
Digər tərəfdən, Fransanın liderlik etdiyi Avropa İttifaqının Azərbaycana daha bir işi düşüb. Qaz məsələsi aydındır - deyirdilər satırsınız, pulunuzu qazanırsınız, bu sizin də, bizim də maraqlarımıza uyğundur. Amma indi Avropa İttifaqı Mərkəzi və Orta Asiyanın təbii sərvətlərindən istifadə barədə ilkin mərhələdə 11 milyard dollarlıq müqavilə imzalayıb. Bu investisiya həcminin gələcəkdə bir neçə dəfə artacağı qaçılmazdır. Yəni Avropa İttifaqının Mərkəzi və Orta Asiya ölkələrinə çatmaq və oradan təbii sərvətləri Avropaya daşımaq üçün kommunikasiyaya ehtiyacı var. Bu kommunikasiya isə mütləq Azərbaycan ərazisindən keçməlidir. Çünki Şimal dəhlizi Rusiyadan, Cənub dəhlizi isə cənubi Asiyanın qeyri-sabit bölgələrindən və İrandan keçir. Qalır yalnız Orta Dəhliz, o da Azərbaycandan keçir. Üstəlik, iqtisadi baxımdan Orta Dəhliz digər alternativlərindən daha sərfəlidir. Ona görə də Avropa İttifaqına üzv ölkələrə Azərbaycanla münasibətlərini yaxınlaşdırmaq komandası verib. Bu komanda Parisə də aiddir. Yəni Makron bu sammitdə İlham Əliyevə yaltaqlanmaqla üzvü olduğu Avropa İttifaqının ona verdiyi "ev tapşırığı"nı yerinə yetirdi.
Akif NƏSİRLİ
