Rəsul Cahangirli: “Yaxın illərdə Azərbaycan Çinə neft məhsulları ixrac edə bilər”
“Qazıntı enerji növləri üzrə sabit qiymətlərə ehtiyacı olan Azərbaycan kimi ölkə üçün Çin iqtisadiyyatı da mühüm bir amildir”. Bu barədə Prezident İlham Əliyev Çinin CGTN telekanalına müsahibəsində bildirib.
Daha sonra ölkə başçısı bunları qeyd edib: “Bizim müşahidə etdiklərimizə əsasən, Çin iqtisadiyyatı çox sabitdir və bu, qlobal iqtisadiyyatın mühüm bir amilidir. Qazıntı enerji növləri üzrə sabit qiymətlərə ehtiyacı olan Azərbaycan kimi ölkə üçün Çin iqtisadiyyatı da mühüm bir amildir. Çin iqtisadiyyatı sürətlə inkişaf etdikcə, qazıntı enerji növünə olan tələbat daha da artır. Odur ki, biz Çin iqtisadiyyatının həmişə inkişaf etməsi nöqteyi-nəzərindən maraqlıyıq. Lakin bu, asan deyil. Çünki iqtisadiyyatınız ildən-ilə artdıqca, müəyyən bir təməl həcmə nail olunur və ondan sonra iqtisadiyyatın artırılmasına davam etmək o qədər də asan olmur”.
Buradan belə qənaətə gəlmək olarmı ki, Prezidentin ciddi planları var? Yəni yaxın gələcəkdə Çinə qazıntı yanacağının – neftin, qazın ixrac edilməsi ilə bağlı Prezidentin ciddi fikirləri var. Çünki Çinin iqtisadiyyatı böyüdükcə neftə, qaza tələbatı artacaq. Əsasən də qazıntı yanacağı olan neftə tələbat artacaq. O baxımdan, sözügedən məsələ ilə bağlı Prezidentin ciddi planlarının olduğunu ehtimal etmək olarmı?
“Çünki bu ölkənin iqtisadiyyatı durmadan böyüyür və bu baxımdan qazıntı yanacağına tələbat artır”
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən ekspert Rəsul Cahangirli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında prinsipcə bunu istisna etmədi: “Əvvəla, Azərbaycanla Çin çox yaxın münasibətlərə malik ölkələrdir. Beynəlxalq təşkilatlarda iki ölkə bir sıra məsələlərdə vahid mövqedən çıxış edirlər. Hər iki ölkə bir-birinin ərazi bütövlüyünə birmənalı dəstək verir. Eyni zamanda, ötən il Azərbaycanla Çin arasında strateji tərəfdaşlıq haqqında Bəyannamə imzalanıb. Üstəlik, Çin Azərbaycan üzərindən tranzit daşımalara xüsusi önəm verir. Məsələn, 2024-cü ilin əvvəllərindən bəri Xəzər dənizi vasitəsilə 100-dən çox “China Railways” ekspress qatarı yola salınıb ki, bu da illik artımda 10 dəfədən çoxdur. Xüsusilə ötən ilin mayından etibarən bu istiqamətdə daşımalar artır. 2023-cü ildə TransXəzər dəhlizi üzrə Çindən yalnız 11 konteyner qatarı yola çıxmışdı. 2024-cü ilin dekabrına qədər bu rəqəm 300-dən çox olub. Dəhlizin gələcək inkişaf hədəfləri 2025 və 2026-cı illərdə yükdaşımaları ildə 600 konteyner qatarına çatdırmaq nəzərdə tutulub. Hədəf 2027-ci ildə 1 000 qatara, 2029-cu ildə isə 2 000 qatara yüksələcək ki, bu da dəhlizin qlobal ticarət loqistikasında artan rolunu əks etdirir. Bütün bunları qeyd etməkdə məqsədim odur ki, Çinlə əlaqələr inanılmaz dərəcədə böyük potensiala malikdir. Əgər əvvəllər Azərbaycana, əsasən Gürcüstan üzərindən avtomobillər idxal edilirdisə, indi bu əsasən Çindən idxal edilməklə həyata keçirilir. Ona görə də, bəli, yaxın illərdə Azərbaycan Çinə neft məhsulları ixrac edə bilər. Düzdür, Çin əsasən Rusiya, İran və Qazaxıstandan neft idxal edir. Ancaq nəzərə alsaq ki, Azərbaycanda hasil olunan neft keyfiyyətinə görə Ural neftindən qat-qat üstündür, yüksək oktanlıdır, o baxımdan bu ölkənin bizdən neft məhsulları idxal edəcəyi ehtimalı böyükdür. Çünki Çin iqtisadiyyatı durmadan böyüyür və bu baxımdan qazıntı yanacağına tələbat artır”.
Vidadi ORDAHALLI
