Məlum olduğu kimi, Prezident İlham Əliyevin 28 iyul tarixli fərmanı ilə Təhsil Nazirliyinin adı dəyşdirilərək Elm və Təhsil Nazirliyi oldu. Onu da vurğulayaq ki, fərmana əsasən, yeni yaradılan nazirliyin tabeliyində həmçinin Elm və Ali Təhsil üzrə Dövlət Agentliyi, Məktəbəqədər və Ümumi Təhsil üzrə Dövlət Agentliyi yaradılacaq.
Həmçinin Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) ləğv edildiyinə dair məlumatlar yayıldı, lakin bildiyimiz kimi, bu qurum tam olaraq ləğv edilməyib. Prezident Fərmanına əsasən, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının büdcədən maliyyələşdirilən elmi müəssisələri Elm və Təhsil Nazirliyinin tabeliyinə verilib. Bunlar təbiət, dəqiq və texniki elmlər sahəsi, başqa müəssisələrdir ki, artıq onlar AMEA-nın nəzdindən çıxarılıb. Eyni zamanda quruma aid Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyi, Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyi və Hüseyn Cavidin Ev Muzeyi əmlakları ilə birlikdə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin tabeliyinə verilib.
AMEA-nın tabeliyində isə humanitar və ictimai elmlər sahəsi saxlanılıb. Yayılan rəsmi məlumata görə, Azərbaycanda elmin inkişafı məsələləri ilə həm AMEA, həm də yeni yaradılmış Elm və Təhsil Nazirliyi məşğul olacaq. Nazirlikdən deyilib ki, Milli Elmlər Akademiyasının əsasən texniki, təbiət elmləri ilə bağlı institutları Elm və Təhsil Nazirliyinin tabeliyinə verilsə də, bu, akademiyanın ləğvi mənasına gəlmir. Maraqlıdır ki, artıq elmin idarəçiliyində iki qurum təmsil olunacaq. İkili idarəçilik hansı nəticələr verə bilər? İdarəetmədə nə kimi problemlər ola bilər? İctimai və humanitar elmlərin akademiyada qalması, təbiət, dəqiq və texniki elmlərin nazirliyə verilməsi hansı prinsiplərlə müəyyənləşib? AMEA-nın hələ tam ləğv olunamaması da müəyyən suallar doğurur. Hətta yalnız humanitar və ictimai elmlərlə onun AMEA adlandırılmasının uyğun gəlmədiyini də düşünənlər var. AMEA-nın adı dəyişə bilərmi? Təkcə ictimai və humanitar elmlərdən ibarət olan bir quruma elmlər akademiyası demək düzgün olarmı?
“AMEA-nın adının dəyişdirilməsi də gözlənilə bilər, çünki buna ehtiyac var”
AVCİYA-nın vitse-prezidenti, professor Məhərrəm Zülfüqarlı qeyd edir ki, Milli Elmlər Akademiyasının adına aydınlıq gətirilməlidir. Onun sözlərinə görə, qurumun adı bu cür qala bilməz, çünki o özündə bütün elm sahələrini əks etdirmir. “Bütün hallarda, Prezidentin bu fərmanını müsbət qiymətləndirirəm. Çünki uzun illər mövcud olan və ictimaiyyətin böyük əksəriyyətinin tənqid etdiyi, razı qalmadığı qurumlarda dəyişiklik olub. Mən Prezidentin bu fərmanını elm sahəsində islahatlara başlanılmasının bir göstəricisi sayıram. Bu gün AMEA-nın adının bu şəkildə qalıb-qalmayacağı ilə bağlı rəsmi açıqlamaya ehtiyac var. Təkcə məni yox, keçmişdə AMEA sistemində işləyən təcrübəli alimləri bir sıra suallar maraqlandırır. Təhsil Nazirliyinin birdən-birə adının dəyişməsi və nəzdində də iki agentliyin yaradılması nəticəsində bu super bir nazirlik olur. Bu nazirliyi idarə etmək gənc bir kadr üçün çox çətin olacaq. Bu nazirliyə böyük idarəçilik təcrübəsinə malik, yüksək elmi dərəcəsi olan şəxsin rəhbərlik etməsinə ehtiyac olacaq. Bundan sonra deyə bilərik ki, elm sahəsində ikili idarəetmə nəticə verə bilər, yoxsa yox. Arzulayırıq ki, bu iş uğurla başa çatsın. Bu gün ictimai və humanitar elmlərin akademiyada saxlanılmasına, onların taleyinə bir açıqlama verilməlidir. Yalnız humanitar və ictimai elmlərdən ibarət Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının mövcudluğu sual altındadır. Çünki akademiya bütün elm sahələrini əhatə etməlidir. Yəqin ki, burada Prezidentin yeni sərəncamına da ehtiyac olacaq. Yaxın günlərdə açıqlama veriləcək”.
Prezidentin Nazirlər Kabinetinə üç ay vaxt verdiyini deyən M.Zülfüqarlının sözlərinə görə, bu sahədə onların təklifləri olacaq və qaranlıq qalan məsələlər aydınlaşacaq. Çevik idarəetmə olmalı olduğunu deyən M.Zülfüqarlı qeyd etdi ki, akademiya ilə bağlı hələ çox qaranlıq məqamlar var: “Məlumatıma görə, bu yaxınlarda AMEA-nın ümumi yığıncağı keçiriləcək. Ümumi yığıncaqda AMEA-nın adının dəyişdirilməsi də gözlənilə bilər, çünki buna ehtiyac var. Yəqin ki, bu quruma rəhbər seçimi də baş verəcək”.
İradə SARIYEVA
