Azərbaycanda psixoloji xidmət ən bahalı sahələrdən biri kimi özünü göstərir. Bu gün nəinki ölkəmizdə, eləcə də bütün dünyada psixoloqa ciddi ehtiyac duyanların sayı günü-gündən artmaqdadır. Onu da deyək ki, əksər ölkələrdə psixoloji xidmət bahalı sahələrdən biridir. Bu da ondan irəli gəlir ki, bu sahəyə tələbat böyükdür.
Ölkəmizdə demək olar hər addımbaşı psixoloq kabinetlərinə, psixoloji xidmət mərkəzlərinə rast gəlirik. Özünə “psixoloq” deyənlərin sayı da kifayət qədərdir. Kənardan baxanda belə görsənir ki, sanki bəzi adamlar bu sahəyə məhz pul qazanmaq naminə gəlib. Faktdır ki, Azərbaycanda psixoloqların konsultasiya qiyməti çox bahadır. Qiymətlər 40-50 manatdan başlayır, 300-400 manatda bitir. Bəziləri bir seans üçün 80-100 manat alır, hətta bir seansa 400 manat alan psixoloqlar da var.
Statistikaya görə, psixoloq Samirə Bağırovanın 1 seansının qiyməti 100 AZN, Narınc Rüstəmova 1 seansı 80 AZN, Vəfa Əkbər 1 seansı 50 AZN, Elnur Rüstəmov 1 seansı 50 AZN, Elmir Əkbərin qəbulunun 45 dəqiqəsi 70 AZN-dir.
Psixoloqlara bu qədər pul xərcləməyə dəyərmi, bunun nəticəsi olurmu? Ümumiyyətlə Azərbaycanda psixoloji durumla mübarizədə psixoloqların əməyi nə dərəcədə səmərəlidir?
Lalə Mehralı: “Bizim ölkədəki psixoloqlar bu qiymətə dəyəcək psixoloji dəstək də göstərmirlər”
Sosioloq-jurnalist Lalə Mehralı bizimlə söhbətində bildirdi ki, bu psixoloqların qiyməti Azərbaycan reallıqlarına uyğun deyil: “Hesab edirəm ki, psixoloqların bu qiymətlərə pasient qəbul etmələri bizim ölkənin reallıqlarına uyğun deyil. İnsanlar minimum əməkhaqqından bir qədər çox əməkhaqqı alırlar. Normal psixoloji yardım almaq üçün ən azı 10 seans davamlı getmək lazımdır. Bu kimi halda, əgər 50 manatdan hesablasaq, 10 seansa 500 manat pul tələb olunur. Yəni insanlar bir aylıq maşını aparıb psixoloqa verə bilmirlər. Hətta bunu istəsələr gərək qidalanmaya, digər zəruri məsələlərə ayrılan vəsaiti də psixoloqa getsin. Belə olduqda isə insanın psixoloqa gedib-getməməyinin heç bir fərqi olmur, psixoloji yardımın heç bir nəticəsi olmaz. Adam yenə pis vəziyyətə düşəcək. Bir tərəfdən problem həll olunsa da, başqa tərəfdən problem ortaya çıxacaq, maddi problem yaranacaq. Hesab edirəm ki, bizim ölkədəki psixoloqlar bu qiymətə dəyəcək psixoloji dəstək də göstərmirlər. Əksəriyyətinin qəbulunda olmuş insanlar sosial şəbəkələrdə yazırlar. Əvvəlki dövr deyil ki, insanlar hər hansı məsələ barədə məlumat ala bilməsinlər. İndi hamının əlində ağıllı telefon var, hamının internetə çıxışı var, öz fikirlərini, rəylərini asanlıqla paylaşa bilirlər. Paylaşılan rəylərdən müşahidə etmişəm ki, psixoloji dəstək yetərsiz sayılır, qənaətbəxş deyil. Yəni insanlar onların verdiyi psixoloji dəstəklə özlərini tamamlaya bilmirlər. Halbuki, insanlar ora tamamlanmaq, psixoloji yardım almaq ümidi ilə gedirlər, amma o yardımı ala da bilmirlər. Əksəriyyəti ödədiyi pula heyfsilənir. Söhbət adları qeyd edilən psixoloqlardan getmir. Ümumilikdə danışıram. İnsanlar ümumiyyətlə psixoloji xidməti yetərsiz hesab edirlər. Təəssüfləndirici haldır ki, bizim ölkədə psixoloqların şoxu qeyri-ixtisas sahibləridir. 3-5 aylıq təlim keçib sertifikat əldə edib “psixoloji yardım göstərirəm, psixoloqam” deyənlərin, özünü reklam edən “uzmanların” da sayı çoxalıb. Ona görə, əgər peşəkar olarsa dəstəkləmək olar. Peşəkarları necə müəyyən edəcəyik? Çox təəssüf ki, bizim ölkədə peşəkar və qeyri-peşəkar anlaşılmadığı üçün o məbləği küçə atmaqla psixoloqa vermək eyni səviyyədədir. 10 seans psixoloq qəbulunda olan insanlar var ki, heç nə əldə edə bilməyib. O pulu aparıb ora verməklə cırıb atmaq arasında heç bir fərqi yoxdur”.
L.Mehralı hesab edir ki, özünü reklam edilən bu cür psixoloqların köməyindən istifadə edənlər adlarını anonim şəkildə yazırlar, psixoloji problemlərinin olduğunu başqalarının bilməsini istəmirlər. Onlar anonim şəkildə yazalar da onların psixoloji problemləri aydın görsənir və psixoloqa xərclənən pul da boşa gedib: “Pulunu verib əvəzində dəstək ala bilməyibsə, pasient psixoloqu necə tərifləyə bilər?”.
Könül Vaqifqızı: “Psixoloji yardıma xərclənən vəsait boşuna getmir”
Psixoloq Könül Vaqifqızı isə hesab edir ki, başqa ölkələrlə müqayisədə Azərbaycanda qiymətlər elə də baha deyil. O qeyd etdi ki, ölkəmizdə peşəkar psixoloqlar da var: “Bu gün Azərbaycanda peşəkar psixoloqlar var və hesab edirəm ki, onların göstərdiyi xidmət qənaətbəxşdir. Düzdür, bu sahədə qeyri-peşəkarlar da var, amma peşəkarlar da yox deyil. Ölkəmizdə psixoloqa müraciət edən pasientlərin sayı çoxdur. Təəssüf ki, bəzi hallarda insanlar reklamlara uyub təsadüfi adamların yanına gedirlər. Bu hallar da olur. Amma adları çəkilən psixoloqlar kifayət qədər peşəkardır. Hesab edirəm ki, peşəkar psixoloqa ödənilən pula heyifsilənmək olmaz. İnsanlar psixoloqlardan fayda da görürlər. Ölkədə psixoloji yardıma xərclənən vəsait boşuna getmir. Psixoloqların əməyini səmərəli sayıram və fikrimcə, insanlar peşəkarları seçməlidir”.
İradə SARIYEVA
