“Azərbaycanla düşmən dili ilə danışmaq olmaz. Erməni katolikosu dinlə siyasətin yerini səhv salıb". Trend xəbər verir ki, bunu jurnalistlərə açıqlamasında Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin (QMİ) sədri, Şeyxülislam Hacı Allahşükür Paşazadə deyib.
O qeyd edib ki, erməni katolikosunun açıqlamaları din adamlarına uyğun olmayan açıqlamadır. “Din adamları müharibə üçün yox sülh üçün çalışmalıdır. Erməni katolikosunun yeni müharibə çağırışları onun siyasi ambisiyaların qurbanına çevrilməsindən irəli gəlir və din adamlarının siyasətə qarışması doğru deyil. ” - deyə din xadimi vurğulayıb.
Allahşükür Paşazadə qeyd edib ki, Azərbaycan həmişə dünyanı dostluğa çağırıb: "Biz erməni kilsəsini də dostluğa, barışığa çağırırıq".
Xatırladaq ki, erməni kilsəsinin baş katolikosu II Qaregin erməniləri yeni müharibəyə səsləyib.
Sadəcə katolikosa yumşaq irad tutmaq, “din xadiminə bu yaraşmaz”, “din xadimi belə etməməlidir”, “din xadimi sülh üçün çalışmalıdır” formasında tövsiyə, məsləhət, yaxud tərbiyə vermək nə dərəcədə doğru üsuldur? Bəlkə QMİ sədri daha sərt tədbirlər görülməsi ilə bağlı çıxış edə bilər? Mümkündürmü ki, QMİ sədri Roma papasına, yaxud da erməni Qriqoryan kilsəsinin bağlı olduğu dünya xristian avtokefal kilsələr məclisinə (əgər belə bir qurum varsa) müraciət edib erməni kilsəsi barədə şikayət etsin?
Ekspertlər deyir ki, dünya avtokefal kilsələrinə müraciət edib onları Ermənistan kilsəsi ilə bağlı tədbirlər görməyə çağırmaq olar, yəni onlar Qriqoryan kilsəsinə təsir etsinlər. Onsuz da, ermənilərin mənsub olduğu Qriqoryanlıq xristianlıqda o qədər də yaxşı qəbul olunmur, hər zaman xristianlığa ləkə gətirir. Bu baxımdan dünyanın kilsə mərkəzləri ona təsir etməlidir. Əlbəttə, gürcü kilsəsi də, Misir kilsəsi də, Suriyadakı Malabar kilsəsi də avtokefal sayılır. Bunlar dünya katoliklər mərkəzinə tabe olmayan kiləslərdir.
Ekpspertlər hesab edir ki, QMİ sədri 30 ildən çoxdur erməni kilsəsi ilə yumşaq tonda, nəsihət, tövsiyə ruhunda danışır, bu isə heç bir effect verə bilməz və quru bəyanatdan başqa heç bir işə yaramaz. II Qaregin Ermənistanda oturub “qan-qan” deyir, amma bizim QMİ sədri onunla yumşaq danışır, tövsiyə edir. Ekspertlər qeyd edir ki, QMİ sədri erməni kilsəsinə qarşı tədbirlər görülməsinə nail olmaq üçün daha qətiyyətli addımlar atmalıdır, aidiyyəti beynəlxalq instansiyalara müraciət etmək yolları barədə düşünməlidir.
“QMİ sədri tərəfindən beynəlxalq kilsə qurumlarına davamlı müraciətlər olunmalı və müharibə tərəfdarı olan erməni kilsəsinin iç üzü ifşa edilməlidir”
Məsələyə şərh verən AMEA-nın Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun aparıcı elmi işçisi, fəlsəfə doktoru, BAO sədrinin müavini, siyasi şərhçi Faiq Ələkbərli bizimlə söhbətində bildirdi ki, indiyə qədər erməni kilsəsi müharibə ritorikası ilə danışıb və onu hələ də susdurmaq mümkün olmayıb. O vurğuladı ki, Eçmiədzində oturan II Qaregin də, Kilikiyadan dünyaya şər saçan I Aram da ermənilərə “qan tökün”, “müharibə edin”, “Azərbaycan torpaqlarını işğal edin” çağırışı edirlər. “İstər II Qaregin, istər I Vazgen, istərsə də Kilikiyada oturan I Aram olsun, onlar hər zaman Ermənistanı qorumaq və “böyütmək” üçün erməni gənclərini, erməni toplumunu müharibəyə çağırıblar. Erməni din başçıları hər zaman müharibəni, münaqişəni tətikləyiblər. Amma gördüyümüz kimi, QMİ sədri, Qafqazın şeyxi Allahşükür Paşazadə isə onlara daha yumşaq cavab verir, sülh, barış çağırışları edir, erməni kilsəsini dostluğa dəvət edir. Bizim dinimizdə də bu məsələ əksini tapıb ki, təcavüzkara müqavimət göstərmək, ona layiq olduğu cavabı vermək lazımdır. “Vətəni sevmək imandandır” fikri ona dəlalət edir ki, hər bir müsəlman öz torpağını, evini qorumalıdır. Əgər torpağımıza təcavüz olunubsa, müsəlmanlar təhlükə qarşısındadırsa düşmənə qarşı adekvat addım atılmalıdır. Burada yumşaq tərzdə danışılması çox da təqdirəlayiq deyil. Əlbəttə, sülhdən danışmaq olar, amma bunun da dərəcəsi olmalıdır. Amma II Qaregen də daxil olmaqla bizi yeni müharibə ilə hədələyənlərə QMİ sədri elə onların öz tonunda cavab verməli idi. Bu daha məqəsdəuyğun olardı. Əgər düşmən təhdidedici və hədələyici bir dildə danışırsa biz onun qarşısından qaçıb sülhdən danışmalı deyilik, onunla öz dilində danışmalıyıq. Vətən torpaqlarının müdafiəsi üçün biz müharibəyə hazır olmalıyıq.
Fikrimcə, bu kimi məsələlərdə, QMİ sədri başda olmaqla, bizim din xadimlərinin erməni din xadimlərinə daha sərt cavab verməsi lazmdır”.
F.Ələkbərlinin sözlərinə görə, islam dini barış, sülh dinidir, amma bu o zaman işə düşməlidir ki, qarşı tərəf bizimlə hədələyici, təcavüzkar dillə danışmır, təcavüzkar siyasət yürütmür: “Amma əgər qarşı tərəf daim eyni şəkildə təhdidlərini davam edirirsə QMİ sədrinin də, başqa din xadiminin də üzərinə düşən iş odur ki, onlar da azərbaycanlıları torpağımızı qorumağa, düşmən təcavüzünə qarşı müqavimət göstərməyə çağırsınlar. Bu, məsələnin bir tərəfi, digər tərəfdən də, QMİ sədrinin üzərinə düşən vəzifələrdən biri beynəlxalq səviyyədə işlər görməkdir. Ermənilər xristian dinindən sui-istifadə edib müxtəlif dövlətlərin timsalında özlərinə təəssübkeşlər toplayıblar. Bu gün ermənilər xristian təəssübkeşliyindən sui-istifadə edirlər. Fikrimcə, QMİ sədri tərəfindən beynəlxalq kilsə qurumlarına davamlı müraciətlər olunmalı və müharibə tərəfdarı olan erməni kilsəsinin iç üzünü ifşa etməlidir. Şeyx öz nüfuzundan, səlahiyyətlərindən istifadə edərək II Qareginin müharibə çağırışlarını, məkrli niyyətlərini ifşa edə bilər. Əlbəttə, Azərbaycandakı xristian icmasının da burada üzərinə böyük yük düşür. Erməni kilsəsinin susdurulması və təxribatlarının qarşısının alınması üçün Ümumdünya Kilsələr Şurası və Avropa Kilsələr qurumuna, eləcə də başqa kilsə qurumlarına müraciət edilməlidir. Yəni bizim bu sahədə də mübarizə aparmağımız zərurətə çevrilib”.
İradə SARIYEVA
