Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan parlamentin növbədənkənar sessiyasında çıxışı zamanı bildirib ki, Azərbaycanla tezliklə sülh müqaviləsi bağlamaq üçün mümkün olan hər şeyi edir:
"Əgər iki ölkə bir-birinin ərazi bütövlüyünü açıq şəkildə tanısa və bu gün və heç vaxt bir-birinə ərazi iddiası irəli sürməməyi öhdəsinə götürsə, Ermənistanla Azərbaycan arasında sülh müqaviləsi reallaşacaq. Biz bu barədə 2022-ci ildə Praqa və Soçidə Azərbaycan prezidenti ilə razılaşdıq, lakin həm İrəvandan, həm də Bakıdan qarşı tərəfi razılaşmalara əməl etməməkdə ittiham edən rəsmi bəyanatlar verilir. İndi bir daha bəyan etmək istəyirəm ki, Ermənistan Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tam şəkildə tanıyır".
Paşinyan doğrudan sülh müqaviləsi bağlamaq istəyir, yoxsa siyasi blef edir?
Aydın Quliyev: “Paşinyan 2025-ci ilin seçkilərinə qədər özünün "sülhsevər lider" imicini yaratmağı, lakin sazişi imzalamamağı hədəfləyib”
Siyasi şərhçi, “Bakı-Xəbər” Media Qrupunun rəhbəri Aydın Quliyev hesab edir ki, Paşinyanın Ermənistan parlamentindəki çıxışı onun Azərbaycanla həqiqətən sülh sazişi imzalamaq fikrində olub-olmadığı barədə suallar doğurub: “Sülh sazişi imzalamaq olar, biz Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanıya bilərik, kommunikasiyalar açılmalıdr, Rusiya və Qərbin nəzərində Azərbaycanın əhəmiyyəti artıb, Azərbaycan nəqliyyat-logistika mərkəzinə çevrilib" və sairlər Paşinyanın məruzəsinin əsas tezisləridir. Bunlar 10 noyabr sənədindən sonra neçənci dəfə mövqe dəyişmələrinin növbəti təzahürüdür.
Məncə, Paşinyan blefləyir, o könüllü şəkildə heç bir saziş imzalamaq fikrində deyil. Sadəcə blefləyir. Məlumdur ki, 2025-ci ilin parlament seçkilərinə az qalır. O yenidən baş nazir seçilməyə çalışır və bunun üçün hamıya sülh mesajları verir. Demək istəyir ki, Ermənistanda məndən üstün sülhmeylli qüvvə olmayacaq. Beləliklə, Paşinyan 2025-ci ilin seçkilərinə qədər özünün "sülhsevər lider" imicini yaratmağı, lakin sazişi imzalamamağı hədəfləyib. 2025-ci ildə isə yenidən seçiləndən sonra həmin şəraitə uyğun davranacaq və böyük ehtimalla, sülh sazişindən yayınmaq oyunlarını 2-ci müddətinin sonunadək davam etdirməyə çalışacaq .
Bunlar Paşinyanın özbaşına buraxıldığı və ya buraxılacağı şəraitin ssenariləridir.
Ancaq o özbaşına buraxılacaqmı?!.”
Turab Rzayev: “Bu məsələdə Paşinyanın səmimi olduğunu düşünürəm”
Siyasi şərhçi Turab Rzayev isə bir qədər fərqli düşünür. O, “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, bu məsələdə Paşinyanın səmimi olduğunu düşünür: “Çünki bunun üçün bir neçə səbəb var. Daha əvvəllər də Paşinyanın bu cür ziqzaqları olurdu, fərqli açıqlamalar verirdi, sonra inkar edirdi. Bəzən səmimiyyətsizliyinə görə, bəzən də ölkə daxilindəki müxalifətin təkidi ilə belə edirdi. Bunu danışıqlı oyun kimi də qəbul etmək olardı. Ancaq son günlərin hadisələri göstərir ki, burada əslində Paşinyan səmimidir və ölkə daxilində açıq mübarizə gedir. Hətta bir neçə gün əvvəl mən bununla bağlı yazmışdım ki, açıq şəkildə görünür ki, Paşinyan hakimiyyəti daxilində, Ermənistan güc strukturlarında, orduda, təhlükəsizlik qüvvələrində keçmiş Qarabağ klanına məxsus şəxslər üstünlük təşkil edir. Ordu rəhbərliyi, qərargah rəisi birbaşa Rusiyanın diqtəsi ilə hərəkət edir. Bu qənaətə ona görə gəldim ki, Azərbaycan sərhədində bir təxribat oldu və bu təxribat nəticəsində Vaşinqton formatı çökdü. Təsəvvür edin ki, Azərbaycanla Ermənistan xarici işlər nazirləri Vaşinqtonda görüşməli idilər. Ancaq sərhəddə olan təxribatdan sonra görüş növbəti gün Moskvada keçirildi. Paşinyan özü iclası yarımçıq tərk elədi və açıq şəkildə bəlli oldu ki, onun heç nədən xəbəri yoxdur. Daha sonra bu görüş ətrafındakı təxribat xarakterli mesajlara nəzər yetirək. Bu təxribatdan bir neçə gün əvvəl Paşinyan açıqlama verdi ki, KTMT istəsə də, istəməsə də Ermənistandan gedəcək. Ancaq təxribat baş verən gün Mariya Zaxarova çıxış etdi. Açıq şəkildə bildirdi ki, Ermənistan NATO ilə hərbi təlimlərin bizə izahını verməlidir və KTMT təlimlərindən imtina Ermənistanı daha təhlükəsiz etmir. Əslində burada açıq təhdid var. Buradakı mesaj sərhəddəki təxribat mesajı idi. Bu dəfə təxribatı açıq şəkildə Ermənistan daxilində, Paşinyandan xəbərsiz Rusiyaya bağlı qüvvələrin etməsi açıq ortadadı. Çünki Azərbaycan tərəfi həm Rusiyanı, həm beynəlxalq qüvvələri açıq şəkildə çağırdı ki, gəlin sərhədə baxın. Biz şəffaf şəkildə analizə açığıq. Paşinyan isə dolayı yolla ordunun onun nəzarətindən kənar bu əməllərdə iştirak etdiyini etiraf etdi. Nə idi bu etiraf? Paşinyan etiraf edirdi ki, orda bəzi yüksəkliklərin alınması ilə bağlı orduya göstəriş verilib, ancaq ordu ona tabe olsa da, o belə təlimat verməyib.
Əgər ordu rəhbərliyi bu əmri ondan almayıbsa, onda kimdən alıb? Demək onların bağlı olduğu başqa yer var. Bu açıq şəkildə Ermənistanda hakimiyyət böhranının ortaya çıxması deməkdir. Paşinyan açıqca deyir ki, ordu ona tabe deyil və onun əmrlərini icra etmir. Klassik MDB ordusunda qərargah rəisinin Rusiyaya bağlı olması, əmrləri Moskvadan alması yenilik deyil. Eyni şəkildə Paşinyan ad çəkməsə də ordunun ona deyil, Rusiyaya tabe olduğunu göstərir”.
Siyasi şərhçi hesab edir ki, keçmiş Qarabağ klanının üzvlərinin Rusiyaya bağlı olduğunu bilirik: “Ancaq burdan bəlli oldu ki, Ermənistan ordusunda belə Paşinyan nəzarəti ələ ala bilməyib. Daha hansı faktlardan bunu müəyyən etmək olar? Xatırlayırsızsa, Paşinyan bir neçə gün əvvəl belə bir göstəriş vermişdi ki, mən Ermənistan tərəfdən erməni sərhədçiləri düzəcəm, Azərbaycan tərəfdən də bunu gözləyirəm. Faktiki olaraq, Rusiyanı Ermənistan sərhədlərindən çıxartmaq istədiyini bildirdi. Əslində Paşinyan burda sülhü tətbiq etmək istəyir. Azərbaycanın da belə bir təkliflə razılaşacağı bəllidir. Çünki biz əvvəldən bunu istəyirdik. Paşinyan bilir ki, bu təxribatlar Rusiya tərəfindən açıq şəkildə törədiləcək. Ermənistan qarşısında yol xəritəsi qoyulub. Paşinyan Ermənistanda olan rus ordusunu çıxarmalıdır və Ermənistanı Qərbə inteqrasiya etdirməlidir. Bunu da görən Rusiya Paşinyanın KTMT təlimlərindən imtinasına, Moskva görüşlərindən imtina edib, Vaşinqtonda və Brüsseldə sülh görüşləri keçirməsinə qarşı bu cür təxtibatla cavab verir. Paşinyan da bütün bunları etiraf edir. Çünki o bilir ki, əgər Azərbaycanla sülh razılığına gəlməsə, Azərbaycan sərhədlərində delimitasiya, demarkasiya etməsə, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanımasa Azərbaycanla Ermənistan arasında olan sərhəd qeyri-müəyyən olaraq da qalacaq. Bu da Rusiyanın və kənar qüvvələrin burada daimi təxribat törətməsi üçün açıq ərazi kimi qalacaq. Beləliklə də Paşinyan hakimiyyətinə daimi olaraq zərbələr vurulacaq. Ya Rusiyanın təklifləri ilə razılaşmağa məcbur olacaq, ya da hakimiyyətin getməsinə qədər bu məsələlər uzanacaq. Ona görə də Azərbaycanla razılığa gəlməlidir, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanımalıdır. Bu problemləri həll etdikdən sonra Ermənistan müstəqil şəkildə hansısa qərar verə bilər”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
