Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmisi Mariya Zaxarova sərhəddə baş verən son insidentlə bağlı fiiirlərini açıqlayıb:
“Rusiya Silahlı Qüvvələri və Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin (FTX) Sərhəd Xidmətinin nümayəndələri Dığ kəndi yaxınlığında gərginliyi azaltmaq üçün tədbirlər görüb”.
Onun sözlərinə görə, hazırda ərazidə olan rusiyalı nümayəndələr dərhal Ermənistan və Azərbaycandakı məsul şəxslərlə əlaqə saxlayıb və gərginliyi azaltmaq üçün addımlar atıblar:
“Baş verənlər bir daha təsdiq edir ki, Rusiya, Ermənistan və Azərbaycan liderləri arasında üçtərəfli sazişlərə ciddi əməl olunması zəruridir”.
Rusiyanın bəyanatında konkretlik niyə yoxdur və təxribatın ermənilər tərəfdən törədildiyi hansı səbəbdən etiraf edilmir?
Siyasi şərhçi Turab Rzayev “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, açıq şəkildə etiraf etmək lazımdır ki, Rusiyanın verdiyi bu açıqlamada bir neytrallıq, ümumilik var: “Halbuki, bir çox hallarda Avropa İttifaqının missiyası, səhv olsa da, birtərəfli bəyənat verir. Ancaq biz gördük ki, bu dəfə Azərbaycana qarşı son hadisələrlə bağlı verilən bəyənatda konkretlik çatmır. Bunun da bir neçə səbəbi ola bilər. Əsas səbəb ondan ibarətdir ki, cəbhə xəttində baş verən bu proseslər, ən azından görüntü olaraq, Ermənistan hakimiyyəti üçün də sürpriz oldu. Paşinyan hakimiyyətinin görüntü olaraq göstərmək istədiyi Paşinyanın iclası yarımçıq tərk edib qayıtması, xarici işlər nazirinin xaricdən geri qayıtması sanki sürprizə bənzəyir. Yəni bu itkilər, cəbhədə baş verən toqquşma Ermənistan hakimiyyəti üçün gözlənilməz oldu. O zaman belə bir sual yaranır: Cəbhədə təxribatı törədənlər kimlərdir? Yəni ola bilərmi ki, məhz cəbhədə olan təxribat həm də Paşinyan hakimiyyətinə qarşı, onu hakimiyyətdən endirmək və yaxud müxalifətin əlini gücləndirmək üçün olsun? Düşünürəm ki, bu da tamamilə yaşamaq şansı qazanan versiyalardan biridir. Rusiyanın da bununla bağlı ard-arda bir neçə açıqlaması oldu”.
Ekspertin sözlərinə görə, Zaxarova dünən belə bir çıxış etdi ki, Ermənistan NATO ilə keçirilən ortaq təlimlərlə bağlı bizə izahat verməlidir: “Bundan əvvəl Azərbaycan və Ermənistan xarici işlər nazirlərinin Vaşinqtonda görüşməsi planlaşdırılırdı. Amma bu təxribatlardan bir gün sonra hər iki nazir Moskvada görüşəsi oldu. Düşünürəm ki, bütün bunlar müəyyən qədər örtülü məqamlara aydınlıq gətirəcək faktlardır. Zaxarova Paşinyandan NATO ilə birlikdə keçirilən hərbi təlimlərin izahını istəyir, Vaşinqtonda görüşməli olan nazirlər Moskvada görüşürlər. Amma bir neçə gün öncə Paşinyanın etdiyi çıxışlara fikir verək. Üç gün öncə Paşinyan açıq şəkildə bildirdi ki, KTMT istəsə də, istəməsə də Ermənistanla razılaşmalıdır. KTMT-nin təlimləri Ermənistanda qadağan idi, yekun bəyənatına imza atılmamışdı. Ancaq artıq KTMT ilə bağlı Ermənistandan daha yumşaq mövqe görürük. Əslində KTMT ilə müəyyən ortaq məsələlər davam etdirilə bilər. Bütün bunlar onu deməyə məcbur edir ki, bu təxribatların arxasında, böyük ehtimal, Ermənistan hakimiyyəti daxilində hələ də Rusiyaya bağlı olan, göstərişi Rusiyadan alan keçmiş Qarabağ klanına aid şəxslər durur. Düzdür, bizim bunu konkret sübut etmək üçün əlimizdə yetəri qədər dəlil yoxdur. Ancaq ümumi mənzərə bunu deməyə əsas verir və onu göstərir ki, əgər Paşinyanın özü üçün, xarici işlər naziri üçün bu hücum bəlli deyilsə, bu hücumdan sonra Paşinyan əvvəlki plandan imtina etməyə məcbur olursa, Rusiya ondan hesabat tələb edirsə, demək bu hücumda Ermənistan hakimiyyətində Rusiyaya bağlı şəxslərin iştirakından şübhələnə bilərik. Çünki, hətta iyul müharibəsi dövründə də Azərbaycana qarşı olan hücumlarda cəbhənin qarşı tərəfindəki Ermənistan hərbi korpusunun komandiri Paşinyanın bir neçə gün öncə həbs etdiyi Xaçaturyanın oğlu idi. Həmin dövrdə də Putinin tələbi ilə Paşinyan Xaçaturyanın oğlunu buraxmağa məcbur olmuşdu və həmin oğlan qarşı tərəfdə, bizim Tovuzla üzbəüz Talış dedikləri ərazilərdə hərbi mövqelərin sahibi idi. Yəni bütün bunları nəzərə alanda bəlli olur ki, əslində sərhəddə çox dərin bir təxribatla üz-üzəyik. Dərin siyasi oyunların başlanğıcındayıq. Artıq həmin siyasi oyunlar səhnəyə qoyulub. Ona görə də, Rusiya bu məsələdə neytral mövqe nümayiş etdirməyə məcburdur. Çünki Rusiya hansısa şəkildə Ermənistan tərəfi ittiham etmək istəmir. Ermənistan tərəfi ittiham etdikdə, əslində hücumun digər tərəfdən olduğunu təsdiqləmiş olur. Rusiya eyni zamanda, böyük ehtimal, Ermənistan tərəfdən təxribat törətmiş şəxslərin də adlarını açıqlamaq istəmir və yaxud sənədlərdə bu şəkildə keçməsini istəmir. Ona görə də məsələyə ümumi yanaşır. Hər iki tərəfi sülhə çağırır. Sanki kiçik bir sərhəd toqquşması kimi bu məsələni yekunlaşdırmağa çalışır. Düşünürəm ki, əslində bu, Rusiyanın oynadığı böyük oyunun sərhəd nöqtəsindəki bir inikasıdır”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
