Bu günlər ABŞ prezidenti Donald Trampın sosial şəbəkələrə nəzarətin gücləndirilməsi ilə bağlı məlum qərarı “sosial media ilə iş, sosial şəbəkələrə nəzarət, internet resurslarının hüquqla tənzimlənməsi” anlayışında hansısa yeni bir dönəmin başladılması kimi də dəyərləndirilir. Azərbaycanda Trampın bu qərarına uyğun olaraq sosial şəbəkələrə nəzarət və nizamlanma prosesi nə dərəcədə adekvat qarşılana bilər? Nəzarət mexanizmi və internet şəbəkəsi istifadəçilərinin davranış hüquqları necə tənzimlənə bilər?
“Bakı Xəbər” qəzetinin baş redaktoru Aydın Quliyev Versus.az-a bildirib ki, sosial şəbəkələrin pozitiv mənada böyük imkanları olsa da, dünya insanları, nədənsə, bu imkanları daha çox neqativ tendensiyalara yönəldir:”Trampın düşüncə və qərarı bu narahatlıqdan irəli gələn nəticədir və əslində sosial şəbəkə fəaliyyətlərinin üzəridən dünyadakı ümumi narahatlıqları ifadə edir”.
A.Quliyev hesab edir ki, Tramp elə bir məsələ qaldırıb ki, ona bütün dünyada geniş dəstəklər olacaq və bu artıq özünü göstərir:“Bu faktdır ki, sosial şəbəkələr daha çox "özbaşınalıq şəbəkəsinə", “qaydasız davranışlar” şəbəkəsinə çevrilib. Sosial şəbəkələrdə neqativ təmayüllər daha çoxdur, nəinki pozitiv təmayüllər. Həm də bir çox hallarda sosial şəbəkə idarəçiləri sanki xüsusi məqsədlərlə neqativ yüklü kontentləri - audio və videokontentləri geniş şəkildə baxışa təqdim edirlər. Sosial şəbəkələr mücərrəd məkan deyil, burada insanlar, qurum və təşkilatlar, partiyalar, millətlər, etnik qruplar, dövlətlər arasında münasibətlər cərəyan edir. Ona görə də neqativ təmayüllər qabaranda nəticədə genişmiqyaslı təlatüm və fəsadlar ortaya çıxır”.
A.Quliyev bildirib ki, baş verən proseslər sosial şəbəkələrdə mütləq sərbəstliklə yanaşı, zəruri məsuliyyət institutunun da formalaşmasını zəruri edir:“Həqiqətən də ola bilməz ki, burada hər kəs istədiyini etsin, heç bir hüquqi və ya mənəvi-etik məsuliyyəti hiss etməsin. Dünya ciddi problem qarşıdındadır. Dövlətlər həm sosial şəbəkələrdə azadlıq və məsuliyyət normalarını əks etdirən hüquqi sistem yaratmalı, həm də elə edilməlidir ki, sosial şəbəkələrdə özünüifadənin siyasi mötivli məhdudlaşdırılmalarına şans açılmasın. Bu olduqca mürəkkəb və çətin balans nöqtəsi tapmaq deməkdir. Eyni çətinlik Azərbaycanı da gözləyir. Sosial şəbəkələrdə sərbəstlik və məsuliyyət normalarını əks etdirən sistem yaratmaq və eyni zamanda bu şəbəkələrin pozitiv imkanlarını və funksiyalarını qərəzli yanaşmalardan xilas etmək lazımdır”.
A.Quliyev eyni zamanda hesab edir ki, sosial şəbəkələrdə qlobal intizam sistemi yaratmaq mümkündür: “Əks halda müxtəlif ölkələr sosial şəbəkələrə girişin bloklanması kimi ifrat üsul seçə bilər ki, bu da dünyada formalaşmış mütərəqqi qlobal əməkdaşlıq sistemini dağıda bilər. Yalnlz bütün dövlətlərin şəffaf işbirliyi sayəsində sosial şəbəkələrdə vahid hüquqi, mənəvi-etik davranışlar sistemi yaratmaq mümkündür”.
