ABŞ-da afroamerikalı Corc Floydun polis əməkdaşları tərəfindən saxlandıqdan sonra ölməsi hadisəsinin səbəb olduğu iğtişaşlar zamanı hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşları mayın 28-dən bəri 17 şəhərdə 1 383 nəfəri saxlayıb. ABŞ mediası saxlanılanların sayının daha çox ola biləcəyini də qeyd edib.
Xatırladaq ki, Corc Floydun ölümü ilə nəticələnən saxlanma anının videogörüntülərinin yayılması Minneapolisdə və başqa şəhərlərdə kütləvi qarışıqlıqlara səbəb olub. Videoda polis əməkdaşlarının Floydu yıxaraq qollarını qandallamaları, həm də zabitlərdən birinin dizi ilə onun boynunu sıxması əks edilir. Saxlanılan şəxs əvvəlcə bir neçə dəfə nəfəs ala bilmədiyini deyib, sonra isə huşunu itirib. Floyd xəstəxanaya yerləşdirilib və reanimasiyada ölüb. İğtişaşlar başladıqdan sonra dörd polis əməkdaşı işdən çıxarılıb, onlardan biri isə ehtiyatsızlıqdan adam öldürməkdə ittiham edilib.
Görünən budur ki, ABŞ-dakı sistemin dayanıqlı olması ilə bağlı yaradılan rəy şişirdilibmiş. Misirdə, Suriyada, Tunisdə bir hadisəyə görə ölkəni bürüyən iğtişaşlar ABŞ-da da eynilə təkrar edilirsə, bu, sabitliyin heç də deyilən formada ideal olmadığını şərtləndirə bilərmi?
Azərbaycan Milli İstiqlal Partiyasının funksioneri, politoloq Rəşad Bayramov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, ABŞ-da irqi ayrıseçkilik zəminində baş verən iğtişaşların ilk dəfə deyil ki, şahidi oluruq:“Zaman-zaman qaradərili əhaliyə qarşı polis zorakılığı əhalinin ayağa qalxmasına və iğrişaşlara səbəb olub. Bu dəfə Corc Floydun ölümü ilə nəticələnən polis zorakılığı nəticəsində ABŞ-ın bir neçə şəhərində, o cümlədən Minneapolis, Sent-Pole, Atlanta, San-Xose, Hyustonda və paytaxt Vaşinqtonda başlayan etiraz aksiyaları artıq 17 şəhərdə geniş vüsət alıb və 3 gün ərzində 1400 nəfərin həbs olunmasına gətirib çıxarıb.
İğtişaşları daha da alovlandıran isə ABŞ prezidenti Trampın Twitter hesabındakı “Kresloma yaslanıb Minneapolisdə baş verənləri laqeydliklə izləyə bilmərəm. Ya Minneapolisin çox zəif, solçu bələdiyyə sədri Jacob Frey tələsik şəhəri nəzarət altına alsın, ya da mən Milli Mühafizləri göndərib məsələni həll edərəm” paylaşımı oldu. Bu gün məlum olur ki, etiraz aksiyalarının gedişində ölən və yaralananlar var və artıq ABŞ-ın 16 ştatının 25 şəhərində komendant saatı tətbiq olunub. Çox təəssüf ki, bu ölkənin dövlət xadimləri, siyasətçiləri irqi ayrıseçkilik problemi haqqında mütəmadi olaraq uzun-uzadı danışsalar və mübahisə etsələr də, real addımlar atmırlar. Hər dəfə ABŞ-da oxşar hadisələrdən sonra problemlə bağlı müzakirələr aparılır, amma nəticə etibarilə bütün bunlar qaradərili əhaliyə qarşı polis zorakılığının aradan qaldırılması üçün real addımların atılmasına gətirib çıxarmır”.
Ekspertin sözlərinə görə, özünü demokratiyanın beşiyi adlandıran və bütün dünyaya insan hüquq və azadlıqları ilə bağlı dərs keçən ABŞ anlamalıdır ki, irqi və dini ayrıseçkiliyin aradan qaldırılması istiqamətində ciddi tədbirlər görməyin zamanı çoxdan çatıb:“Bizim ölkəmizdə insan haqları ilə bağlı hər hansı bir problem yarananda ABŞ-ın hüquq müdafiə təşkilatları dərhal reaksiya verirlər. Amma indiki halda onların da əksəriyyətinin susduğunu müşahidə edirik. Düşünürəm ki, ABŞ-da baş verənlər təkcə bu ölkənin daxili işləri kimi qiymətləndirilməməli, Azərbaycanın hüquq müdafiəçiləri, millət vəkilləri, ayrl-ayrı siyasi partiyalar və ombudsman da hadisə ilə bağlı öz etiraz səsini ucaltmalıdır. ABŞ rəsmiləri də görməlidirlər ki, bütün dünya günahsız insanların irqi motivlərlə qətlə yetirilməsindən narahatdır. Biz bir daha şahidi olduq ki, bu məsələdə ABŞ balaca bir hadisəyə görə stabilliyi pozulan və çökən Şərq ölkələrindən heç nə ilə fərqlənmir”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
