“Heydər Əliyevin qətiyyəti, iradəsi, cəsarəti imkan vermirdi ki, orada bir dənə də olsun hadisə baş versin. Ondan əvvəl - 1960-cı illərdə hadisələr baş verib. Ancaq Heydər Əliyev Azərbaycana rəhbərlik etməyə başlayandan sonra və Bakıdan Moskvaya gedənə qədər orada heç bir hadisə olmayıb”.
Bunu Prezident İlham Əliyev Bakıda məcburi köçkünlər üçün salınmış “Qobu Park-3” yaşayış kompleksinin açılışından sonra məcburi köçkünlərlə görüşündə çıxışı zamanı deyib.
Ölkə başçısının sözlərinə görə, Qarabağ məsələsi ilə məşğul olanda hər zaman keçmişə qayıdır, tarixə qayıdaraq sual verir: “Nə üçün torpaqlarımız işğal altına düşdü? Necə oldu ki, biz bu torpaqları qoruya bilmədik? Necə oldu ki, ermənilər xarici dəstəyin hesabına torpaqları işğal etdilər, insanları öz doğma torpaqlarından didərgin saldılar? Mən bu suallara cavabı bilirəm və Azərbaycan xalqı da bilir. Amma yenə də həmişə fikirləşirəm ki, əgər o vaxt Azərbaycanın başında Heydər Əliyev olsaydı, heç vaxt bir qarış torpaq da düşmən tərəfindən işğal edilə bilməzdi. Çünki onun dövründə Azərbaycan hakimiyyəti Dağlıq Qarabağda elə bir möhkəm iradəyə sahib idi ki, bir nəfər erməni də səsini çıxara bilmirdi. Düzdür, Moskvaya, Siyasi Büroya donoslar yazırdılar ki, guya onları orada incidirlər və yaxud da onlar diskriminasiyaya uğrayırlar. Hamısı yalan idi. Çünki iqtisadi göstəricilər var, onlar göstərir ki, Dağlıq Qarabağda yaşayan insanlar heç də Azərbaycanın o biri torpaqlarında, rayonlarda yaşayan insanlardan pis yaşamayıblar. Ancaq Heydər Əliyevin qətiyyəti, iradəsi, cəsarəti imkan vermirdi ki, orada bir dənə də olsun hadisə baş versin. Ondan əvvəl - 1960-cı illərdə hadisələr baş verib. Ancaq Heydər Əliyev Azərbaycana rəhbərlik etməyə başlayandan sonra və Bakıdan Moskvaya gedənə qədər orada heç bir hadisə olmayıb”.
Həqiqətən də Heydər Əliyev o vaxt ölkəyə rəhbərlik edəndə ermənilər Dağlıq Qarabağda separatizm meyllərindən çəkinirdilər. Heydər Əliyev faktoru buna imkan vermirdi.
“1969-cu ilin iyulunda ölkəyə rəhbərlik etməyə başlayandan sonra erməni separatizminin qarşısını almaq üçün müxtəlif tədbirlər gördü”
Məsələyə münasibət bildirən Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Qafqazşünaslıq İnstitutunun ermənişünaslıq şöbəsinin müdiri, professor Qasım Hacıyevin sözlərinə görə, SSRİ dönəmində Heydər Əliyev ölkəyə rəhbərlik edəndə ermənilər hər hansı separatçı fəaliyyətə cəsarət etmirdilər: “20-ci əsrdə Dağlıq Qarabağda erməni separatizmi çox olub. Bolşeviklər hakimiyyətə gələndən sonra qismən erməni separatizmi azaldı. Ancaq ermənilərin Azərbaycana qarşı ərazi iddiaları dayanmadı. İkinci Dünya Müharibəsi bitəndən sonra, 1948-1953-cü illərdə Ermənistandan azərbaycanlıların bir hissəsi deportasiya edildi. Ərazi iddiaları ilə çıxış etdilər. Onlar tələb edirdilər ki, Qarabağ Ermənistana verilsin. Mircəfər Bağırovun Stalinə məktubu ilə bunun qarşısı alındı. Ancaq ermənilər sakit oturmurdular. Müxtəlif diversiyalar, terror hadisələri törədirdilər. Ulu Öndər Heydər Əliyev Dövlət Təhlükəsizliyi Komitəsində işləyən vaxt ermənilərin mənfur əməllərini bilirdi. Ona görə də 1969-cu ilin iyulunda ölkəyə rəhbərlik etməyə başlayandan sonra erməni separatizminin qarşısını almaq üçün müxtəlif tədbirlər gördü. O cümlədən, Dağlıq Qarabağın sosial-iqtisadi vəziyyətinin yaxşılaşdırılması ilə bağlı müxtəlif qərarlar verdi. Xankəndinə dəmir yolu çəkildi, fabriklər tikildi və s. Bütün iqtisadi tələblər təmin edildi ki, ermənilərin bəhanəsi kəsilsin. Keçmiş Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətində əhali SSRİ-nin digər oxşar subyekləri ilə müqayisədə daha yaxşı şəraitdə yaşayırdılar. Heydər Əliyev birinci katib olmazdan əvvəl erməni separatçıları 1967-ci ildə Qarabağda müəyyən hadisələr törətdilər, bir neçə ağdamlını öldürdülər. Heydər Əliyev birinci katib olandan sonra bunların qarşısı alındı”.
Q.Hacıyev onu da qeyd etdi ki, Heydər Əliyev 1982-ci ildə Moskvaya gedəndən sonra Dağlıq Qarabağdakı erməni separatçıları gizli şəkildə aktivləşməyə başladılar: “Yavaş-yavaş Qarabağda erməni separatizmi aktivləşməyə başladı. Gizli formada təşkilatlanıb silahlanmağa başladılar. 1985-ci ildə Qorbaçov SSRİ-yə rəhbrlik edəndən sonra ermənilər bir az da fəallaşdılar. 1987-ci ildə Heydər Əliyev vəzifədən gedəndən sonra erməni separatizmi daha da genişləndi. Ondan sonra baş verənlər məlumdur. Heydər Əliyevin vaxtında ölkəyə qayıdışına imkan yaradılsaydı, torpaqlarımız işğal altına düşməzdi”.
Vidadi ORDAHALLI
