Qeyri-neft sektorunda mühüm gəlir gətirən sahələr sırasında turizm xüsusi yer tutur. Elə bu səbəbdən dünya ölkələrinin böyük əksəriyyəti turizmin inkişafını indi xüsusi diqqət mərkəzində saxlayır. Çünki turizm ölkələrə getdikcə daha çox gəlir gətirir.
Dünya Turizm Təşkilatının (UNWTO) hesablamalarına görə, 2015-ci ildə dünyada turizmdən əldə edilən gəlirin real həcmi 4,4 faiz artaraq 1,26 trilyon dollara çatıb. Turizm sahəsinin dünya üzrə ÜDM-ə töhfəsi 7,2 trilyon dollar təşkil edir. Orta hesabla dünyada hər 11 iş yerindən biri birbaşa və ya dolayı şəkildə bu sahənin hesabına təmin edilir. Keçən il turizm agentliklərində, mehmanxana biznesində, aviasiya daşımalarında və restoranlarda bilavasitə turistlərə xidmət edən 2,5 milyon iş yeri yaradılıb. Əmtəə və xidmətlərin qlobal ixracında turizmin payı artaraq 7 faizə çatıb. Həcminə görə yalnız yanacaq və kimya sənayesindən geri qalan turizm sahəsi qida məhsulları istehsalını və avtomobilqayırma sənayesini də qabaqlayır. Dünya Turizm və Səyahətlər Şurasının (DVTTC) proqnozlarına görə, 2016-cı ildə bu sektorda artım göstəricisi bütövlükdə dünya iqtisadiyyatının artım göstəricisindən çox olacaq. Bütün bunlar fonunda Azərbaycanda da turizmin inkişaf etdirilməsi təqdirəlayiq hal kimi qiymətləndirilir.
Bu il ölkəmizə gələn turistlərin sayında nəzərəçarpacaq dərəcədə artım müşahidə olunur. İndi dünyanın müxtəlif ölkələrini təmsil edən turistləri paytaxtımızın hər yerində görmək mümkündür. Hazırda ölkəmizin qonaqları arasında ərəb və iranlı turistlər çoxluq təşkil edir. Onlar daha çox Bakının tarixi məkanlarında, muzeylərdə, şəhərin mərkəzi hissələrində gözə dəyir. İndi Bakının mərkəzi küçələrində az qala onlara hər addımbaşı rast gəlmək mümkündür. Azərbaycan Turizm Assosiasiyasının rəhbəri Nahid Bağırovun fikrincə, 2016-ci il ölkə turizmi üçün inqilabi il olub: "2016-cı il turizm üçün inqilabi il oldu. Belə ki, ötən illə müqayisədə bu il turizm sektorunda xeyli dəyişikliklər olub. Biz hamıya göstərdik ki, Azərbaycan xeyli sayda turist qəbul etmək potensialına malikdir və turizm səfərləri üçün cəlbedici və turizm potensialı olan ölkədir".
Bu arada "MasterCard" və "CrescentRating" təşkilatları müsəlman turistlərin səyahət istiqamətləri və tələblərini araşdıran "Müsəlmanların Qlobal Səyahət İndeksi (GMTI) 2016" hesabatında da Azərbaycanın daha çox turist qəbul etdiyi və bu sahədə mövqeyini yaxşılaşdırdığı vurğulanır. Hesabata əsasən, Malayziya, BƏƏ və Türkiyə ən yüksək indeks göstəricilərinə malik olmaqla müsəlman turistlər üçün ən məşhur istiqamətlər siyahısında ilk sıralarda yer alıb. Ümumilikdə, 130 turizm istiqamətini əhatə edən araşdırma nəticəsində İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı (İƏT) ölkələri sırasında Azərbaycan 20-ci yerdə qərarlaşıb. Bu, ötən illərlə müqayisədə Azərbaycanın mövqeyinin yaxşılaşması deməkdir. Hazırda ölkəyə turist axınının çoxalması üçün yeni vacib addımlar atılır. Məsələn, qonşu ölkələrlə turizm əlaqələri prioritet istiqamətlərdəndir. Azərbaycanın Rusiya, Türkiyə, İran və Gürcüstanla sərhəd buraxılış məntəqələrində turistlərin sürətli keçidinin təmin edilməsi ilə bağlı qanunvericiliyin təkmilləşdirilməsi fonunda keçid məntəqələrində yaranan sıxlıq aradan qaldırılacaq və bu da turizmin inkişafında yeni mühüm addım olacaq. Qeyd edək ki, bu ölkələrdən Azərbaycana ziyarətə gələnlərin sayı illik 2 milyon nəfəri ötür. Dövlət başçısı İlham Əliyevin turizmin inkişafı ilə bağlı əlavə tədbirlər haqqında imzaladığı sərəncamda da Azərbaycanda əcnəbilərin sərhəd buraxılış məntəqələrində sürətli keçidinin təmin edilməsi məqsədilə qanunvericiliyin təkmilləşdirilməsi nəzərdə tutulur.
Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinə Xarici İşlər Nazirliyi, Dövlət Gömrük Komitəsi, Dövlət Sərhəd Xidməti və Dövlət Miqrasiya Xidməti ilə birlikdə Azərbaycanın Rusiya, Türkiyə, İran və Gürcüstanla sərhəd buraxılış məntəqələrində əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslərin sürətli keçidinin təmin edilməsi ilə bağlı qanunvericiliyin təkmilləşdirilməsinə dair təkliflərini hazırlayıb üç ay müddətində Azərbaycan Prezidentinə təqdim etmək tapşırılıb. Bütün bunlar isə ölkəyə turist axınını daha da çoxaldacaq. Amma müəyyən məsələlər də var ki, onlar da həllini tapmalıdır. Məsələn, hazırda banklar və valyutadəyişmə məntəqələrinin dollar və avronun satışı ilə bağlı məhdudiyyətləri ölkəmizə gələn turistləri çətin vəziyyətə salıb. Belə ki, ölkəsinə qayıdan turist əlində qalan manatı xarici valyutaya dəyişə bilmir. Bu isə ilk növbədə ölkənin turizm imicinə mənfi təsir göstərir. Bu problemlə qarşılaşan turist, çətin ki, növbəti dəfə yenidən ölkəmizə gəlmək istəsin. Problemin həlli üçün ekspertlərin müəyyən təklifləri var. Bu, məhz valyuta mübadiləsində turistlərə bir sıra imtiyazları nəzərdə tutur. İlk olaraq banklar və valyutadəyişmə məntəqələrində əməliyyat aparılarkən ətraflı qeydiyyatın aparılması zəruridir. Təklif edilir ki, qeydiyyatdan sonra həmin məntəqələr tərəfindən turistlərə müəyyən sənəd verilsin. Sənədin verilməsində məqsəd həmin şəxsin məhz turist olduğunu təsbit etməkdir. Sistemin işə salınması ilə yanaşı, aidiyyəti dövlət qurumları tərəfindən ona xüsusi nəzarət edilməlidir. Bu, turizmin inkişafı baxımından da vacib sayılır.
Tahir TAĞIYEV
