MDB və Şərqi Avropada ən sabit valyuta - Azərbaycan manatı...

Tarix: 07.01.2015 / 02:04
Bölmə: İqtisadiyyat

Dünya maliyyə bazarlarında son dövrlərdə diqqət cəlb edən əsas hadisələrdən biri də müxtəlif valyutaların sürətlə ucuzlaşması, əvəzində dolların getdikcə daha çox dəyər qazanmasıdır. Hazırda ucuzlaşma tempinə görə rubl və avro daha çox seçilir. Qeyd edək ki, yeni ildə də rus rublu dəyər itirməkdə davam edir. Dünya bazarlarında neft qiymətlərinin ucuzlaşması və Qərbin iqtisadi sanksiyaları səbəbindən rublun getdikcə daha çox dəyər itirməsi istisna olunmur.
Böyük iqtisadi çətinliklər yaşayan Avropada da vahid valyuta olan avro məzənnə itkisi ilə üzləşib. Bu il avronun məzənnəsi son 9 ildə ən aşağı həddə düşüb. Ümumavropa valyutasının ABŞ dollarına nisbətdə məzənnəsi artıq 1,18 dollar təşkil edib ki, bu da 2006-cı ilin mart ayından bəri qeydə alınmış ən aşağı göstəricidir. Ekspertlər avronun məzənnəsindəki ciddi dəyişiklikləri Avropa Mərkəzi Bankının monetar siyasəti və Yunanıstandakı maliyyə böhranı ilə izah edirlər. Növbədənkənar parlament seçkilərinə hazırlaşan Yunanıstanda ölkənin avroməkanı tərk etməsi və avrodan imtina etməsi ilə bağlı məlumatlar avroya daha çox ziyan vurur. Maraqlıdır ki, bütün bunlar fonunda dünya mərkəzi bankları avronun satışını sürətləndirib. Avro ilə yatırılan vəsaitlər sürətlə başqa valyutalarla əvəzlənir.
Baş verənlər MDB məkanına da təsirsiz ötüşmür. Burada əksər ölkələrin valyutaları dəyər itirməkdə davam edir. Lakin Azərbaycanda fərqli proses müşahidə olunur. Belarusun "Delovaya qazeta" saytı da məsələ ilə bağlı yazır ki, Azərbaycan manatı MDB və Şərqi Avropa məkanında ən sabit valyuta olaraq qalır. Qeyd edilir ki, dekabr ayında Belarus rublu 2013-cü ilin payızından bəri ilk dəfə dördüncü rübdə və ikinci yarımillikdə MDB və Şərqi Avropa ölkələrinin valyutaları arasında devalvasiya üzrə lider olub. Bütövlükdə 2014-cü ildə ən çox ucuzlaşan Ukrayna qrivnasıdır. Azərbaycan manatı isə bu məkanda ən sabit valyuta olaraq qalır. Bildirilir ki, Avropa qitəsinin bütün valyutaları, o cümlədən avro özü də il ərzində bahalaşmaqda olan dollarla müqayisədə zəifləyib. Məqalədə deyilir ki, 2014-cü il ərzində öz valyutasının Amerika dollarına nisbətdə devalvasiyasına imkan verməmiş yeganə ölkə Azərbaycandır. Maraqlıdır ki, son günlərdə ABŞ dolları manata nisbətən 0,01% ucuzlaşıb. Dünyanın digər aparıcı valyutası avro isə manat qarşısında daha çox, yəni 12,3% dəyərdən düşüb. Əsas ticarət tərəfdaşımız olan Rusiyanın milli valyutası rubl son bir il ərzində manat qarşısında 54% ucuzlaşıb. Ötən ilin əvvəlində 1 rublu 2,91 qəpiyə əldə etmək olurdusa, hazırda 1,34 qəpiyə 1 rubl almaq mümkündür. Bu arada Mərkəzi Bankın 2015-ci il üçün pul və maliyyə sabitliyi siyasətinin əsas istiqamətləri barədə bəyanatında da qeyd olunur ki, 2015-ci ildə də manatın məzənnəsinin sabitliyi mühüm prioritet olacaq. Onu da bildirək ki, manatın bahalaşması 2 səbəblə bağlıdır. Birinci ölkəyə neft dollarlarının gəlməsidir. İkincisi xarici valyutaların ucuzlaşmasıdır. Qeyd edək ki, Azərbaycan bankları kreditləri də manatla yatırmaqda maraqlıdır. Ölkə bankları artıq xarici valyuta ilə əmanət yığımını məhdudlaşdırıb. Banklarda xarici valyutalar, özəlliklə də avro ilə əmanət yığımı kəskin azalıb. Rəsmi statistika həm əmanətlərdə, həm də kredit qoyuluşunda manatın payında artımı sübut edir. Bu onu göstərir ki, banklar xarici valyutaları cəlb etməkdə maraqlı deyil. Elə buna görə də onlar əhalidən xarici valyutada cəlb edilən əmanətlərin faiz dərəcələrini aşağı salır. İqtisadçılar deyir ki, banklar özlərini sığortalamaq üçün xarici valyutada verilən kreditləri bahalaşdırmağa üstünlük verir. Elə buna görə də xarici valyuta ilə verilən kreditlərin faiz dərəcələri manat kreditləri ilə müqayisədə yüksəkdir. Ekspertlərin qənaətincə, ölkədə baş verən makroiqtisadi proseslər yaxın zamanlarda manatın bahalaşmasının davam edəcəyini göstərir.
Lakin manatın möhkəmlənməsinin əleyhinə olanlar belə hesab edir ki, manatın digər valyutalar qarşısında bahalanması ixrac əməliyyatları zamanı əldə olunan real gəlirin həcmini azalda bilər. Ancaq ümumi ixracda qeyri-neft məhsullarının payı hələ az olduğundan, manatın möhkəmlənməsi ciddi fəsad yaratmır. Onu da xatırladaq ki, cari ilin dövlət büdcəsinin parlamentdə müzakirəsi zamanı Mərkəzi Bankın İdarə Heyətinin sədri Elman Rüstəmov manatla bağlı devalvasiyaya gedilməyəcəyini bildirib: "Bildiyiniz kimi, əsas ticarət tərəfdaşlarımız olan qonşu ölkələrin çoxunun milli valyutaları ciddi devalvasiyaya məruz qaldı. Biz milli valyutamızı devalvasiya etməli olduğumuz barədə bir sıra təkliflər aldıq. Təkliflərə əsasən, manatın devalvasiyası bizim üçün ticarət tərəfdaşları ilə münasibətdə üstünlük yarada bilər. Lakin tarixən və elmi cəhətdən sübut edilib ki, devalvasiya yalnız qısamüddətli spekulyasiya üstünlüyü yaradır və sonradan qiymət artımı nəticəsində dövlət və onun iqtisadiyyatı bu üstünlüyü itirir". E.Rüstəmovun sözlərinə görə, hazırda manatın məzənnəsi tam sabitdir.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - – Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

Tarix: 28.10.2026 / 12:23

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları xarici dövlət borcunu 20 dəfə üstələdi...

Tarix: 28.10.2026 / 12:10

Azərbaycanın dövlət borcu açıqlandı

Tarix: 28.10.2026 / 10:11

Azərbaycan nefti ucuzlaşdı - 122 dollar...

Tarix: 27.10.2026 / 18:56

Azərbaycan Rusiya ilə təbii qaz alışı sazişi imzalayacaq...

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 16:56

15 temmuz “FETÖ darbesində” bircə nəfər siyasətçi-deputatın adı çıxmadı...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...