Banklarımızda əmanət problemi...

Tarix: 26.12.2014 / 02:20
Bölmə: İqtisadiyyat

Bank sektorunda son vəziyyətin təhlili burada daha bir maraqlı məqamı üzə çıxarır. Söhbət əhalinin banklara əmanət yatırımında əvvəlki kimi fəallıq göstərməməsindən gedir. Bu proses son bir il ərzində özünü daha qabarıq formada büruzə verir. Ekspertlər isə prosesin müxtəlif səbəblərdən qaynaqlandığını bildirir. İlk növbədə sığortalanan əmanətlərin faiz dərəcələrinin azalmasının burada mühüm rol oynadığı qeyd edilir.
Elə mütəxəssislər də əhalinin banklara daha az əmanət qoymağa başlamasına 1 avqust 2013-cü il tarixindən Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun qorunan əmanətlər üzrə illik faiz dərəcəsinin yuxarı həddini 12%-dən 10%-ə, bu ilin may ayının 19-dan isə 10%-dən 9%-ə endirməsinin səbəb olduğunu söyləyir. Onu da bildirək ki, Mərkəzi Bankın İdarə Heyəti 1 may 2014-cü il tarixindən etibarən uçot dərəcəsinin 4.75%-dən 4.25%-ə endirilməsi barədə qərar qəbul edib. Eyni zamanda, faiz dəhlizinin parametrlərinə də dəyişikliklər edilib. Dəhlizin yuxarı həddi 7%-dən 6%-ə, aşağı həddi isə 1%-dən 0.5%-ə endirilib. Faiz dərəcələri azaldığı zaman kreditlərə tələb artır, insanların banklara əmanət qoymaq meyli isə azalır. Bu zaman iqtisadi subyektlər daha çox kredit almağa meyl göstərir, əllərində olan nağd pulu isə, banklarda aşağı faizlərlə saxlamaqdansa, xərcləməyə çalışırlar. Mərkəzi Bankın faiz dərəcələrinin endirilməsi barədə sonuncu qərarından sonra əhalinin banklardakı əmanətlərinin daha da azalacağı proqnozlaşdırılır.
Prosesə təsir göstərə biləcək digər önəmli məqam bank əmanətlərinə görə ödənilən faizlərdən tutula biləcək vergilərlə bağlıdır. Söhbət ondan gedir ki, gələn ildən Azərbaycan əhalisi banklara yerləşdirdiyi əmanətlərdən əldə etdiyi faiz gəlirlərindən vergi ödəyə bilər. Belə ki, Azərbaycanda ardıcıl bir neçə ildir banklar və digər kredit təşkilatları tərəfindən fiziki şəxslərin əmanətləri üzrə ödənilən faizlər gəlir vergisindən azad edilir. Məsələn, ölkə Prezidentinin imzaladığı 27 dekabr 2013-cü il tarixli "Banklar və digər kredit təşkilatları tərəfindən fiziki şəxslərin əmanətləri üzrə ödənilən faizlərin gəlir vergisindən azad edilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə əmanətlər üzrə ödənilən faizlər 2014-cü il yanvarın 1-dən 1 il müddətinə gəlir vergisindən azad edilmişdi.
Məsələ ilə bağlı "marja" portalının məlumatına görə, hər il bu barədə qanun Milli Məclis tərəfindən qəbul olunurdu. Bu il isə Milli Məclis belə bir qərar çıxarmayıb.
Beləliklə, gələn ildən əmanətçilər yerləşdirdiyi əmanətlərə görə vergi ödəyə bilər. Verginin dərəcəsi isə 10 faizdir. Məsələn, banka yerləşdirilmiş bir illik 1000 manat əmanətə görə əldə edilən 90 manat gəlirin 9 manatı bank tərəfindən tutularaq dövlət büdcəsinə ödəniləcək. Dövlətin bu vergi ilə 60-70 milyon manat vergi toplayacağı proqnozlaşdırılır.
Qeyd edək ki, əmanətlər üzrə ödənilən faizlərin gəlir vergisindən azad edilməsində məqsəd əmanətlərin artırılması idi. Əmanət şəklində yatırılan vəsaitləri banklar kredit şəklində iqtisadiyyata yönəldir. Hazırda proseslərin gedişi əmanətlərin vergiyə cəlb olunma ehtimalını artırır. Bu isə əhalinin banklara əmanət yatırımına təsir etmək iqtidarındadır. Bundan başqa, kommersiya banklarında əhaliyə məxsus əmanətlərin həcminin artım tempinin azalmasında əcnəbilər də az rol oynamır. Məsələ burasındadır ki, əcnəbi vətəndaşlar 2014-cü ildən kommersiya banklarında olan əmanətlərin həcmini xeyli dərəcədə azaldıb. Bu azalmanın təsiri ilə xaricilərin banklarda olan əmanətlərinin ümumi həcmində kiçilmə qeydə alınıb. Təbii ki, bütün bunlar bankların maliyyə mənbələrinin miqdarının azalmasına da təsirsiz ötüşmür. Ekspertlərə görə, bu halda banklar maliyyə baxımından ciddi çətinliklər yaşaya bilər. Məhz bu şəraitdə bir neçə bankın fəaliyyətini dayandırması qaçılmaz sayılır. Digər tərəfdən, bu şəraitdə nizamnamə kapitalına əməl edə bilməyən bankların sayında da artım ola biləcəyi istisna edilmir. Gözlənir ki, onlar ya özlərinin müflis olduqlarını elan edəcək, ya da Mərkəzi Bank kommersiya banklarının statuslarının dəyişməsi, yaxud onların bağlanması haqda qərar qəbul edəcək. Hər halda, hadisələrin dəqiq inkişaf istiqaməti qarşıdakı müddətdə müəyyən olunacaq.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 10.07.2026 / 20:55

Rusiyada dərin yanacaq qıtlığının Azərbaycana təsirləri gündəmdə...

Tarix: 10.07.2026 / 17:50

Əli Əsədovun rəhbərliyi ilə İqtisadi Şuranın iclası keçirildi - FOTO

Tarix: 10.07.2026 / 15:52

Beyləqan şəhərində fermerlər üçün aqrar sığorta ilə bağlı maarifləndirici təlim keçirilib

Tarix: 10.07.2026 / 14:47

Rusiya alimindən Ermənistan iqtisadiyyatı barədə inanılmaz rəylər - böhran olmayacaq...

Tarix: 10.07.2026 / 13:56

Azərbaycanın xarici dövlət borcu azaldı - 4 milyard 616,8 milyon...

Tarix: 10.07.2026 / 11:58

Rusiya Azərbaycan üzərindən Ermənistana propan və gübrə göndərəcək...

Tarix: 10.07.2026 / 09:17

Azərbaycan və Rusiya Samur çayının bölüşdürülməsini müzakirə edib

Tarix: 09.07.2026 / 19:05

Azərbaycana diri heyvan idxal edən iri şirkətlər əsas məlumatları "gizli" saxlayır...

Tarix: 09.07.2026 / 17:56

Britaniya “Zəngəzur” tankerini sanksiya siyahısından çıxardı

Tarix: 08.07.2026 / 15:30

"Avropa Yaşıl Enerji Dəhlizi" layihəsi icra mərhələsinə keçdi

Tarix: 08.07.2026 / 10:53

Beyləqanda şəkər çuğunduru fiaskosu...

Tarix: 07.07.2026 / 20:28

Sahibkarlara böyük şans açılır - üstəlik “qapı-qapı gəzməyə” son veriləcək...

VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 21.06.2025 / 08:15

Dünyada xaos böyüyür, Azərbaycana təhlükə də artır... - VİDEO

Tarix: 09.07.2026 / 21:52

İrandan Trampa “İrəvan mesajı” - sülh olmasa, TRIPP marşrutuna dözmərik...

Tarix: 09.07.2026 / 19:38

Vətəndaşın məmurlarla birbaşa ünsiyyətində sıfır hədd - rəqəmsallaşma dövrünün hədəfi...

Tarix: 09.07.2026 / 18:51

Çin və ABŞ-ın mübarizə apardığı Gürcüstan limanında Azərbaycan həlledici söz sahibinə çevrilir...

Diasporumuza Rusiyada problemlər yaradılandan sonra Avropa, Amerika istiqamətində fəallıq başladı...