Bankların faiz tərsliyi - məsələyə Prezident özü zamanında müdaxilə etdi

Tarix: 26.12.2014 / 02:19
Bölmə: İqtisadiyyat

Oqtay Haqverdiyev: "Gələn il Mərkəzi Bank kredit faizlərini aşağı salmaq üçün inzibati metodlardan istifadə edəcək"

"Belə olan təqdirdə, ölkədə kredit faizlərinin aşağı salınması üçün heç bir maneə olmayacaq"

Gələn il Azərbaycanda kreditlər üzrə faiz dərəcələri azaldıla bilər. Belə ki, dövlət başçısının "Azərbaycan Respublikasının 2015-ci il dövlət büdcəsi haqqında" Qanunun tətbiqi barədə Fərmanına uyğun olaraq, Azərbaycan Mərkəzi Bankına (AMB) kommersiya banklarının kreditləri üzrə, eləcə də kreditlər və tənzimləyicinin uçot dərəcəsi üzrə faiz dərəcələri arasında fərqin azaldılması ilə bağlı faiz dərəcələrinin aşağı salınması barədə tədbirlər görmək tapşırılıb.
Bundan başqa, fərmana müvafiq olaraq, AMB 6 aydan bir Azərbaycan Prezidentini görülmüş işlər barədə məlumatlandırmalıdır.
Azərbaycanda kredit faizlərinin aşağı salınması ilə bağlı tədbirlərin ilin əvvəlindən bəyan edilməsinə baxmayaraq, indiyədək kreditlərin ciddi ucuzlaşmasına nail olmaq mümkün olmayıb. Büdcə müzakirələri zamanı AMB-nin sədri Elman Rüstəmov ölkədə kreditlərin bahalığını əmanətlər üzrə faiz dərəcələrinin yüksək (9,6 faiz) olması, eləcə də kreditlərin bir hissəsinin təminatsız olması ilə izah edib.
Xatırladaq ki, hazırda Azərbaycan Mərkəzi Bankının müəyyənləşdirdiyi uçot dərəcəsi 3,5 faiz təşkil edir. Bu rəqəmin fonunda ölkə üzrə kreditlərin orta illik faiz dərəcəsi 14,3 faiz, istehlak kreditləri üzrə faiz dərəcələri illik 18 faiz, təminatsız kreditlərin orta illik faiz dərəcəsi isə 35 faiz təşkil edir.
Gələn il kredit faizlərinin azalacağına ümid etmək olarmı?
İqtisadçı Oqtay Haqverdiyevin sözlərinə görə, Azərbaycanda bank faizlərinin yüksək olması müəyyən səbəblərlə bağlıdır. Onun fikrincə, Azərbaycanda kredit faizləri yüksək olsa da, əslində bankların gəlirləri təxminən 3-4 faiz çərçivəsində olur: "Əksər banklar əhalidən yığılan əmanətlərin hesabına kredit verir. Yəni bankların kredit portfelinin təxminən 80 faizini məhz əmanətlərdən yığılan maliyyə vəsaitləri təşkil edir. Banklar əmanətləri təxminən 6-8 faizlə qəbul edir. Buna bankın aparatının saxlanmasına çəkilən xərcləri də əlavə edirlər. Eyni zamanda, hər bir bankın öz gəlirlərini artırmaq istədiyini də nəzərə almaq lazımdır. Nəticədə bütün bunları ümumiləşdirdikdə Azərbaycan banklarının verdiyi kreditlərin faizləri digər dövlətlərdə olduğundan ciddi şəkildə yüksək olur".
Mütəxəssis hesab edir ki, kredit alan vətəndaşlar üçün belə bir əlverişsiz vəziyyətin mövcud olmasının səbəbləri sırasında Azərbaycan banklarının beynəlxalq standartlara uyğun olmaması dayanır. Oqtay Haqverdiyev hesab edir ki, Azərbaycan bankları beynəlxalq standartlara cavab vermədiyindən və reytinqləri aşağı olduğundan, xarici fondlardan maliyyə resursları cəlb edə bilmir: "Diqqət yetirsək görərik ki, ölkədə fəaliyyət göstərən təxminən 5-6 bankın xarici resurslara çıxış imkanı var. Bu banklar 7-8 faizlə kredit əldə edib onu vətəndaşlara 15-16 faizlə təklif edir. Amma digər bankların belə bir imkanı yoxdur. Ona görə də ölkədə kreditlər olduqca bahadır. İndi Azərbaycanda inflyasiya 2 faizə yaxındır. Kommersiya bankları onlara verilən kreditləri hüquqi və fiziki şəxslərə qat-qat yüksək faizlə verir, hətta bu, 25-30 faizə çatır. Azərbaycanda kredit faizi 12-14 faizdən çox olmamalıdır. Məsələn, Almaniyada, eləcə də digər ölkələrdə kredit inflyasiya səviyyəsindən 1-1,5 faiz çox verilir. ABŞ-da kredit faizi indi 0,25 faizdir. Amma inflyasiya 1,5 faizdir. Yəni kredit inflyasiyadan aşağı faizlə verilir. Əhaliyə kömək edirlər, iqtisadiyyatı daha aktiv, sürətli etmək üçün stimul verirlər".
Oqtay Haqverdiyevin fikrincə, əslində bununla bağlı Mərkəzi Bankın kifayət qədər rıçaqları var: "Düzdür, "Banklar haqqında" Qanuna əsasən, kommersiya bankları kredit faizlərini özləri müəyyənləşdirməlidir. Bu məsələdə Mərkəzi Bank ancaq tövsiyələrini verə bilər. Amma görünən odur ki, gələn il Mərkəzi Bank kredit faizlərini aşağı salmaq üçün inzibati metodlardan istifadə edəcək. Lakin düşünürəm ki, Mərkəzi Bank kredit faizlərinin aşağı düşməsini banklardan tələb etmək üçün ilk növbədə onlara verdiyi mərkəzləşdirilmiş kreditlərin həcmini artırmalıdır. Ən əsası, bu vəsaitdən bütün banklar yararlanmalıdır. Digər amil isə xaricdən ucuz maliyyə resursunun cəlb edilməsidir. Bundan başqa, banklarda olan kənar "ödənişlər" aradan qaldırılmalıdır ki, bankların xərc yükü nisbətən azalsın. Belə olan təqdirdə, ölkədə kredit faizlərinin aşağı salınması üçün heç bir maneə olmayacaq".

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

Tarix: 28.10.2026 / 12:23

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları xarici dövlət borcunu 20 dəfə üstələdi...

Tarix: 28.10.2026 / 12:10

Azərbaycanın dövlət borcu açıqlandı

Tarix: 28.10.2026 / 10:11

Azərbaycan nefti ucuzlaşdı - 122 dollar...

Tarix: 27.10.2026 / 18:56

Azərbaycan Rusiya ilə təbii qaz alışı sazişi imzalayacaq...

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 16:56

15 temmuz “FETÖ darbesində” bircə nəfər siyasətçi-deputatın adı çıxmadı...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...