Nizami rayonunun sosial-iqtisadi inkişafı: real vəziyyət və perspektivlər

Sosial-iqtisadi sahədə keçid dövrünü 2009-cu ildə başa vuran Azərbaycan Respublikası artıq bu gün postsovet məkanında iqtisadi islahat və inkişaf baxımından lider ölkəyə çevrilib. Regionların inkişafına yönələn I (2004-2008-ci illər), II (2009-2013-cü illər) Dövlət Proqramlarının yekunları və nəhayət, III (2014-2018-ci illər) Dövlət Proqramının 9 ayının nəticələrinin təhlili göstərir ki, son 11 il ərzində ölkəmizin makroiqtisadiyyatında regionların xüsusi çəkisi əhəmiyyətli dərəcədə artıb.
Sözsüz ki, bu sosial-iqtisadi yüksəlişdə mühüm rol oynayan inzibati ərazi vahidlərindən biri də Nizami rayonudur.
Paytaxtımızın Nizami rayonunun yaradılması ruhu və cismi ilə doğma Azərbaycana, ədəbi irsi ilə bütün dünyaya məxsus olan dahi Nizami Kəncəvinin adını əbədiləşdirmək üçün mərhum Prezident Heydər Əliyevin hələ SSRİ dövründə - 1980-ci ildə milli maraqlarımıza xidmət edən qərarlarından biri idi. Həmin vaxtda N.Kəncəvinin adına çoxsaylı küçə, məktəb, kitabxana, kolxoz və s. qurumlar olsa da, fəqət, bu qərar həm də mütəfəkkiri özününküləşdirmək istəyən bəzi dairələrə tutarlı cavab idi.
Xatırladaq ki, Nizami rayonunun ərazisində fəaliyyət göstərən sənayenin inkişafına xüsusi diqqət yetirilir. Belə ki, son illər rayonda yeni istehsalat müəssisələri yaradılıb və bu sahə daha da genişləndirilib. Heydər Əliyev adına Bakı Neft Emalı Zavodunda bu ilin əvvəlindən başlayaraq, əsaslı təmir və yenidənqurma işlərinə start verilib. Eləcə də "Neftqazelmitədqiqatlayihə" institutunun layihəsi əsasında "Azərkimya" İB-nın Etilen-Polietilen zavoduna verilən quru qaz məhsulunun kükürdlü birləşmələrdən CO və CO2 qazlarından təmizlənməsi məqsədilə amin məhlulu ilə təmizləmə blokunun və doymuş amin məhlulunun regenerasiya qurğusu tikilib. Layihə əsasında "Mayeləşdirilmiş karbohidrogen qazların qəbulu, saxlanması və yüklənməsi kompleksinin tikintisi" obyekti üzrə qazdoldurma estakadasının tikintisinə başlanılıb.
Nizami rayonunda fəaliyyət göstərən "Ulduz" fabriki isə 2001-ci ildə təsis edilib və qida istehsalı üzrə ixtisaslaşıb. Fabrikin əsas fəaliyyət istiqaməti şokolad istehsalıdır. Müəssisə Almaniya və digər aparıcı Avropa ölkələrindən gətirilən, beynəlxalq standartların tələblərinə cavab verən, müasir avadanlıqlarla təchiz olunub. Fabrikin əsas məqsədi keyfiyyətli və rəqabət qabiliyyətli məhsul istehsal etməkdir. Fabrikdə müxtəlif sahələrdə 500-ə yaxın işçi çalışmaqdadır, onları da 35 faizi Nizami rayon sakinləridir. Nizami rayonunun paytaxt rayonları içərisində ən gənc olmasına baxmayaraq vaxtı ilə burada iqtisadi baxımdan çox önəmli olan sənaye müəssisələri fəaliyyət göstərib. Həmin müəssisələr nəinki Bakı şəhərinin, eləcə də respublikanın iqtisadi potensialının formalaşmasında önəmli rol oynayıb.
Sovet imperiyası dağıldıqdan və Azərbaycan müstəqillik əldə etdikdən sonra baxımsızlıq ucbatından həmin müəssisələrin əksəriyyəti öz fəaliyyətini dayandırmış və tədricən dağıdılaraq yox dərəcəsinə gətirilmişdi. Rayonun əksər əhalisinin sözügedən müəssisələrdə çalışdığından təbii ki, bu proses əhalinin məşğulluq səviyyəsinə təsirsiz ötüşməmişdi. Lakin ölkədə həyata keçirilən sosial iqtisadi islahatlar, müəyyən edilmiş iqtisadi strategiya Nizami rayonunda da öz bəhrəsini verib. Nəticədə rayonda yeni istehsalat sahələri açılıb, təhsil, səhiyyə, mədəniyyət ocaqlarında əsaslı təmir və yenidənqurma işləri aparılıb. Rayonda fəaliyyət göstərən müəssisələr tərəfindən hesabat dövründə 347,4 milyon manat dəyərində, yəni ötən ilin müvafiq dövrünə nisbətən 13,6 faiz çox məhsul istehsal edilib, istehlakçılara 353,3 milyon manat dəyərində məhsul göndərilib, 295,6 milyon manat həcmində podrat işləri yerinə yetirilib, bütün maliyyə mənbələri hesabına əsas kapitala 183,4 milyon manat həcmində investisiya yönəldilib, 1003 yeni iş yeri açılıb. Həmçinin, rayonun təhsil, səhiyyə və mədəniyyət müəssisələrinin əsaslı təmiri, yenidən qurulması və maddi-texniki bazasının möhkəmləndirilməsi istiqamətində də müvafiq işlərin həyata keçirilib.
Rayonda əhaliyə göstərilən kommunal xidmət sahələrində də ciddi işlər görülməkdədir. Belə ki, rayon ərazisində qaz təchizatının yaxşılaşdırılması və fasilələrin aradan qaldırılması məqsədilə 8-ci kilometr yaşayış sahəsi və Keşlə qəsəbəsində qaz xəttləri dəyişdirilib, 14314 p/m yeni qaz xətti çəkilib. Elektrik enerjisi təchizatının yüksəldilməsi üçün 3 ədəd yarımstansiya quraşdırılıb, 32 transformator daha güclüsü ilə əvəz edilib, 57000 metr hava xəttləri yeni "SİP" kabel xəttləri ilə əvəz edilib. Son vaxtlar Nizami rayonunda daha çox narahatçılıq yaradan hallardan biri də istilik təchizatı məsələsidir ki, bu istiqamətdə də ciddi nailiyyətlər əldə edilib. Belə ki, rayonun 128 yaşayış binasının aşağı paylama istilik sistemləri yenidən qurulub, 370 yaşayış binası, 22 məktəb, 15 uşaq bağçası, 15 səhiyyə müəssisəsi istiliklə təmin olunub. Bununla da Nizami rayonu istilik təchizatına görə, Bakı rayonları arasında birincilər sırasında qərar tutub. Bu vaxta qədər rayonda həlli vacib olan məsələlərdən biri də su-kanalizasiya təsərrüfatı ilə bağlı olub ki, hazırda bu problem də əsasən aradan qaldırılıb. Son illər sakinlərin işıq, qaz, istilik və içməli su ilə təminatının yaxşılaşdırılması üçün mühüm işlər görülür, bütövlükdə kommunal sektorun işi günün tələbləri səviyyəsində yenidən qurulur.
Humanizm və xeyriyyəçilik missiyasının daşıyıcısı olan Heydər Əliyev Fondu da Nizami rayonunun sosial həyatına mühüm töhfələr verir. Təkcə onu demək kifayətdir ki, son illər fondun təşəbbüsü və maliyyə dəstəyi ilə uşaq evlərində tərbiyə alan, yaşı 18-dən yuxarı olan qızlar üçün 50 mənzilli 100 yerlik, valideyn himayəsindən məhrum olan və uşaq evlərində böyüyən gənclər üçün 63 mənzilli yaşayış evləri, Daun Sindromlu Şəxslərin Reabilitasiya Mərkəzi yenidənqurmadan sonra istifadəyə verilib. Fiziki qüsurlu uşaqlara təmənnasız yardım göstərəcək bağça tipli "Qayğı" Rabilitasiya Mərkəzinin binası yenidən qurulub. Nizami rayonu yeganə rayondur ki, hər gün təmənnasız olaraq 90-dan artıq kimsəsiz şəxs yeməklə təmin olunur.
Nizami rayonunda idmanın inkişafına da ciddi fikir verilir. Belə ki, rayonda 5 stadion, 6 idman-sağlamlıq kompleksi, ixtisaslaşdırılmış Olimpiya Ehtiyatları Uşaq-Gənclər İdman Məktəbi gənclərin istifadəsindədir.
Rayonda 65 min tamaşaçı tutumuna malik müasir tipli stadionun - Bakı Olimpiya Stadionunun inşa olunması burada beynəlxalq yarışların keçirilməsinə daha real şərait yaradacaq.
2015-ci ildə ölkəmizdə keçiriləcək Birinci Avropa Oyunlarının əsas mərkəzi məhz bu rayon olacaq. Rayonun ərazisində "Olimpiya kəndi" də salınır, Milli Gimnastika Arenası tikilir.
Rayonda yeni "8 km Stadionu" və 5 ünvanda mini stadion inşa edilmişdir. Rayon idmançıları yerli və beynəlxalq yarışlarda yüksək nailiyyətlər eldə edirlər. Hazırda Nizami rayonunun müasir mənzərəsində təkcə yeni ictimai-iaşə obyektləri, bir sıra nadir tikililər deyil, yeniləşmiş ərazilər, geniş yaşıllıqlar, müasir yollar və yol qurğuları da diqqəti cəlb edir. Bu baxımdan Heydər Əliyev və Ziya Bünyadov prospektlərinin kəsişməsindəki müxtəlif səviyyəli yol qovşağı, Babək prospektində, eləcə də Qara Qarayev prospekti ilə Naxçıvani küçəsinin kəsişməsindəki yeraltı piyada keçidləri, Nəqliyyatın İntellektual İdarəetmə Mərkəzi, Bakı Metropoliteninin əsaslı yenidənqurmadan sonra istifadəyə verilmiş "Koroğlu" stansiyasının yaxınlığındakı park və digər istirahət mərkəzləri rayonun ümumi mənzərəsini xeyli yaxşılaşdırmaqla yanaşı, sakinlərin rahatlığının təminatı baxımından da mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Məlum olduğu kimi, gələn il Azərbaycan paytaxtı son dərəcə mötəbər bir idman yarışına - Birinci Avropa Olimpiya Oyunlarına ev sahibliyi edəcək. Bu məqsədlə paytaxtımızda ən müasir infrastruktur yaradılıb, möhtəşəm idman qurğuları inşa olunub. Bakının nadir idman qurğularından sayılan Gimnastika Kompleksi məhz Nizami rayonunda yerləşir. Unikallığı ilə diqqət çəkən kompleksin fasad hissəsində quraşdırılmış ən müasir işıqlandırma sistemi gecə saatlarında ətrafda xoş bir mənzərə yaradır, görənləri, sözün əsl mənasında valeh edir. Elə yaxınlıqda salınmış "Atletlər kəndi" də öz möhtəşəmliyi və əzəməti ilə müasir şəhərsalmanın ən nadir nümunələrindən biri kimi diqqət çəkir. Xatırladaq ki, Avropa Oyunlarının keçiriləcəyi əsas idman komplekslərinə - Olimpiya Stadionuna, Su İdmanı Növləri Mərkəzinə, Gimnastika Kompleksinə və Hava Limanına yaxın olmaqla yanaşı, şəhərin müxtəlif istiqamətlərinə gediş-gəlişin rahat və sərfəli olduğu bir ərazidə yerləşən "Atletlər kəndi" 13 yaşayış binası və yardımçı binalardan ibarətdir.
Ancaq bütün bu inkişafla yanaşı rayonda həlli vacib olan problemlər də var. Güclü yağış yağan kimi Nizami rayonu Keşlə qəsəbəsinin Avromed firmasının mərkəzi ofisinə yaxınlığında olan bütün həyətləri və evləri su basır. Artıq bu vəziyyət davamlı xarakter alıb. Həmin ərazidə yaşayan əhali problemin mərkəzi kollektor xəttinin üzərində müəyyən obyektlərin tikilməsində görür. Düzdür, əhali qeyd edir ki, belə hadisə baş verən kimi ilk olaraq hadisə yerinə İcra Hakimiyyətinin Keşlə qəsəbəsi üzrə nümayəndəsi Qara Qarakişiyev özünü yetirir. Ancaq sakinlər obyektivlik naminə bildirir ki, bu problemin həlli "Azərsu" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətindən asılıdır. Çünki mərkəzi kollektor xəttini nizama salmaq onların səlahiyyətinə aid olan məsələdir. Buna baxmayaraq, ümid edirik ki, Nizami rayon rəhbərliyi tez bir zamanda bu neqativliyin də aradan qaldırmasına səy göstərəcək.

Məhəmmədəli Qəribli
Yazı Nizami Rayon İcra Hakimiyyəti və Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun keçirdiyi müsabiqəyə təqdim etmək üçündür.