Banklarımız gəlirlərinin azalacağından narahatdır

Tarix: 23.12.2014 / 01:55
Bölmə: İqtisadiyyat

Görülən bütün qabaqlayıcı tədbirlərə baxmayaraq, ölkədə istehlak kreditlərinin miqdarı artmaqda davam edir. Ümumi kredit portfelinin 40 faizindən çoxu yenə də məhz istehlak kreditlərinin payına düşür.

Bu şəraitdə istehlak kreditlərinin miqdarının artırılması üçün yenə müəyyən qabaqlayıcı tədbirlər həyata keçirilməkdədir. Belə qərarlardan biri də borc həddi ilə bağlıdır. Bu zaman bir şəxsin götürdüyü kredit və ya kreditlər üzrə aylıq borc yükü sənədlə təsdiq olunacaq cəmi gəlirinin maksimum yarısı qədər olacaq. Yəni, məsələn, 500 manat maaş alan bir şəxsin götürəcəyi kredit və ya kreditlər üzrə aylıq cəmi ödəniş 250 manatı ötərsə, ona kredit verilməyəcək. Xatırladaq ki, son vaxtlar Mərkəzi Bank tərəfindən istehlak kreditləri ilə bağlı əsas üç qərar qəbul edilib. Birincisi məcmu kapitalın artırılması, ikincisi təminatsız kreditlər üzrə iş yerindən arayışın tələb edilməsi, üçüncüsü isə kapital adekvatlığı ilə bağlı verilmiş qərardır. Bundan əlavə, Mərkəzi Bank əhalinin kütləvi borclanmasının qarşısını almaq, həm də hüquqlarını daha yaxşı qorumaq üçün banklar qarşısında yeni tələb qoymağa hazırlaşır. Yeni tələb müştərinin aldığı krediti, digər məhsullarda olduğu kimi, 14 gün ərzində geri qaytarmaq hüququndan istifadə etməsidir. Bununla həm istehlakçıların hüquqlarının qorunması, həm də əhalinin kütləvi borclanmasının qarşısının alınması nəzərdə tutulur. Lakin atılan adldımlar istənilən nəticəni verməyib. Çünki daxili bazarda nağd vəsaitə tələbat kifayət qədər çoxdur və bu da kredit asılılığı yaradıb. Bəzən insanlar bir borcunu bağlamaq üçün başqa bankdan borc götürür. Əsasən də nisbətən az faizli kredit borcunu bağlamaq üçün yüksək faizli borc götürürlər. Nəticədə həm problemli kreditlərin, həm də istehlak kreditlərinin həcmi artır. Qeyd edək ki, bu ilin yanvar-sentyabr aylarının yekunlarına görə, Azərbaycanda vaxtı keçmiş kreditlərin məbləği 973,2 milyon manat olub. Bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 22,4% və yaxud 178,2 milyon manat çoxdur. Ötən illə müqayisədə problemli kreditlərin ümumi kredit portfelindəki payı isə 5,4%-dən 5,5%-ə qalxıb. İlin əvvəli ilə müqayisədə problemli kreditlər 22,8% və yaxud 180,4 milyon manat artıb. 2013-cü ilin yekunlarına görə, problemli kreditlərin ümumi kredit portfelindəki payı isə 5,1% olub. İndi isə bu göstərici 5,5%-dir. İlin sonuna kimi sözügedən məbləğin daha da artması gözlənir.

Əsas səbəb bankların hələ də istehlak kreditlərinə meyl etməsidir. Belə ki, istehlak kreditlərində gəlirlilik yüksək olduğuna görə, banklar bu növ məhsula üstünlük verir. Lakin istehlak kreditlərinin artması o deməkdir ki, bu məhsullar investisiya xarakteri daşımır, əsas vəsaitlərə yönləndirilmir. Bu səbəbdən həmin kreditlər gəlir vermədiyi üçün qaytarılmasında da problemlər yaşanır. Qeyd edilənlərin nəticəsidir ki, problemli kreditlərin tərkibində istehlak kreditləri üstünlük təşkil edir. Mərkəzi Bank bütün bunları nəzərə alır və problemin qarşısını almaq üçün müxtəlif vasitələrdən istifadə edir. Bütün bunların, fonunda qeyd olunduğu kimi, bir şəxsin götürdüyü kredit və ya kreditlər üzrə aylıq borc yükü sənədlə təsdiq olunacaq cəmi gəlirinin maksimum yarısı qədər olmasının gələn ildən əsas şərt kimi bankların qarşısına qoyulması nəzərdə tutulur. Belə şəraitdə isə banklar istədiyi miqdarda kredit verə bilməyəcək. Ekspertlər isə bildirir ki, Mərkəzi Bankın fiziki şəxslərin əmək haqlarına mütənasib borclanmalarını ehtiva edən gözlənilən qərarının mənfi fəsadları ola bilər. Hesab olunur ki, bu qərar bazarda istehlak kreditlərinin artım tempini aşağı salmaq üçün qəbul edilsə də, banklar üçün sərfəli deyil. Çünki belə vəziyyət bankların müştərilərinin kəskin azalmasına, bank sektorunda gəlirlərin aşağı düşməsinə təsir edə bilər. Hər halda, banklar bundan ciddi narahat olmaqdadır. Onlar daha çox müştəri itirəcəklərindən ehtiyatlanır. Bu arada bir məqamı da qeyd edək ki, Mərkəzi Bankın məlum məhdudiyyətlərindən sonra insanlar lombardlara axın etməyə başlayıb. Nəticədə lombardların sayı sürətlə artır. Ekspertlər artıq bu bazarın da tənzimlənməsini vacib sayır. Vəziyyətin təhlili də göstərir ki, bankların kütləvi kreditləşməni dayandırması kredit axtaran vətəndaşları ya lombardlara, ya da sələmçilərə üz tutmağa vadar edib. Belə vəziyyət göstərir ki, bank sektorundakı son dəyişikliklərdən daha çox faydalananlardan biri də məhz lombardlardır. Xüsusən də istehlak kreditləşməsinin dayandırılmasından sonra lombardların təklif etdiyi pullara tələbatın kəskin artması müşahidə edilir. Lakin artıq bu prosesin də tənzimlənməsi zəruri sayılır. Əks təqdirdə lombardlarla da bağlı ciddi problemlər yarana bilər.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

Tarix: 28.10.2026 / 12:23

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları xarici dövlət borcunu 20 dəfə üstələdi...

Tarix: 28.10.2026 / 12:10

Azərbaycanın dövlət borcu açıqlandı

Tarix: 28.10.2026 / 10:11

Azərbaycan nefti ucuzlaşdı - 122 dollar...

Tarix: 27.10.2026 / 18:56

Azərbaycan Rusiya ilə təbii qaz alışı sazişi imzalayacaq...

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Tarix: 22.10.2026 / 19:30

Azərbaycanda şirin su ilə bağlı vəziyyət pisləşir - ümid Xəzərə qalıb…

Tarix: 22.10.2026 / 16:56

15 temmuz “FETÖ darbesində” bircə nəfər siyasətçi-deputatın adı çıxmadı...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...