Türkiyədə rəsmi səfərdə olan ABŞ dövlət katibi Reks Tillerson Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanla görüşüb. Baki-xeber.com xəbər verir ki, görüş bağlı qapılar arxasında 3 saat 15 dəqiqə davam edib.
Türkiyə mediası administrasiyadakı qaynaqlara istinadən məlumat verir ki, görüşdə, Suriya və İraq da, daxil olmaqla regional hadisələr, terrorla mübarizə və ikitərəfli əlaqələr müzakirə edilib. Görüşdə Türkiyənin bütün bu mövzularla bağlı prioritetləri və gözləntiləri ABŞ rəsmisinə açıq şəkildə çatdırılıb. Görüşün əsas gündəm maddəsi, təbii ki, Türkiyənin Afrində keçirdiyi “Zeytun budağı” əməliyyatı və Menbiçdəki terrorçular olub.
Türkiyə Birləşmiş Ştatlardan YPG terrorçularına dəstəyi dərhal dayandırmağı tələb edib. Eyni zamanda qeyd olunub ki, Vaşinqton Ankaranı regionda terrorizmlə mübarizədə əsas müttəfiq qismində qəbul etməli, həmçinin PKK terror təşkilatı ilə mübarizədə Türkiyəyə kömək etməlidir.
ABŞ Dövlət Departamentindən isə, Ərdoğan-Tillerson görüşünün detallarının sonra açıqlanacağı deyilib. "Türkiyənin təhlükəsizliklə bağlı narahatlıqlarını anlayırıq, NATO müttəfiqimizə hörmətlə yanaşırıq, ancaq hər kəs diqqəti İŞİD-lə mübarizəyə yönəltməlidir".
Departament sozçüsü İncirlik hərbi hava bazası ilə bağlı isə hələlik Türkiyənin hər hansı bir məhdudiyyət gətirmədiyi deyib.
Görüşlə bağlı tam detallı açıqlama verlməsə də ehtimal etmək olar ki, Tillersonun Ərdoğanla görüşü çox gərgin keçib. Çünki son vaxtlar iki ölkə arasındakı münasibətlərdə Suriyada PKK terrorçularına görə, ciddi gərginlik müşahidə edilir.
Digər tərəfdən, Ərdoğanla görüşdən əvvəl Tillerson, ABŞ rəsmilərinin əvvəlki açıqlamalarının tam əksinə, PKK/YPG terrorçularına verdikləri silahları geri almayacaqlarını deyib. Halbuki, Türkiyə israrla ABŞ-dan terrorçulara verdikləri silahları geri almasını tələb edir. Ancaq Tillerson "YPG-yə ağır silahlar vermədik və geri alacağımız bir şey də yoxdur" – deyərək əvvəlcədən Ankaranın tələbini rədd edib.
Amerikanın CNN kanalı isə, görüşdən əvvəl Ərdoğanın sözlərinə eyham vuraraq, Tillersonun Türkiyə ziyarətində "Osmanlı tokatı (yumruğu) yemə ehtimalı ilə üz-üzə" olduğunu yazıb.
Qeyd edək ki, bir neçə gün əvvəl Ərdoğan, amerikalı generalların “bizi vurarlarsa biz də sərt cavab verərik” hədələrinə cavab olaraq “görünür onlar ömürlərində heç Osmanlı tokatı (yumruğu) yeməyiblər” deyib.
ABŞ dövlət katibi Türkiyə xarici işlər naziri Mövlüd Çavuşoğlu ilə də görüşüb. Görüşdən sonra Çavuşoğlu Tillersonıa ikitərəfli əlaqələrin normallaşması mövzusunda razılaşdıqlarını bildirib: “ABŞ ilə əlaqələr kritik mərhələyə çatıb. Ancaq Tillersonın Türkiyəyə reallaşdırdığı səfər hər iki ölkə baxımından faydalı oldu. Danışıq zamanı təkcə ikitərəfli əlaqələr yox, regional mövzulara dair hər iki ölkənin mövqeyi də müzakirə edildi. İki ölkənin də gözləntiləri var. Bunlar, Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanın Tillersonı qəbulu zamanı səsləndirildi. Əlaqələrin səhmana salınması mövzusunda əhəmiyyətli fikirlər ortaya qoyuldu. Biz əvvəlcə Fətullahçi Terror Təşkilatı (FETÖ) mövzusunda və ABŞ-ın terror təşkilatı PKK-nın Suriyadakı qruplaşması YPG-yə verdiyi dəstəyə son qoyulmasına dair tələblərimizi konkret olaraq bildirdik. Bundan sonra verilən vədlərə əməl edilməsi üçün atılası addımları danışdıq. Reallaşan bu səfərdən sonra iki ölkə arasındakı əlaqələrin yenidən normallaşmasını, qarşılıqlı etimadın bərpa olmasını və təhlükəsizliklə bağlı narahatlığımızı bölüşdük. Danışıqlar zamanı bütün problemlərin təhlil ediləcəyi yeni bir mexanizmin, mart ayınadək yaradılması mövzusunda qərara verildi. ABŞ, daha əvvəl (2016-ci) ildə YPG-nin Fərat çayının şərqinə çəkiləcəyi barədə söz vermişdi. Lakin buna sadiq qalınmadı. Menbiçdə ən sıx ərəblər yaşayırlar. Sabitliyin yaradılması üçün YPG bu ərazilərdən çıxmalıdır” - deyə xarici işlər naziri M.Çavuşoğlu vurğulayıb.
Tillerson isə öz növbəsində Türkiyə ilə ABŞ arasındakı əlaqələrin daimi və strateji olduğuna diqqət çəkib: “Həmkarım Çavuşoğlu ilə narahatlığımızı və əlaqələrin gələcəyini qarşılıqlı müzakirə etdiyimiz bir yığıncaq keçirdik. Türkiyə, NATO-nun ilk üzvləri arasında yer alan müttəfiqimizdir. Əfqanıstan və Koreya başda olmaqla bir çox ölkədə ortaq addımlar atdıq. Cenevrə konfransının Suriya böhranının həllinə töhfə verməsini gözləyirik. 7 ildir ki Suriya böhranı davam edir. Türkiyə bu müddət ərzində 3 milyondan çox qaçqına ev sahibliyi edərək təqdir ediləsi bir siyasət izlədi. Suriya mövzusunda hər iki ölkənin hədəfi eynidir. Bu əraziləri terror təşkilatı İŞİD-dən təmizləyib, qaçqınların evlərinə qayıtmasına imkan yaradmaq əsas məqsədimizdir. Müstəqil bir Suriya ideyasına dəstəyimiz tamdır. Suriya xalqı öz liderlərini azad iradə ilə seçmə hüququna sahibdir. Bunun üçün atılası addımları müəyyənləşdirəcəyik. Yaradılacaq yeni iş qrupu Menbiç məsələsini təhlil edəcək. Təkcə Menbiç yox, Şimali Suriya məsələsi gündəmimizdə olacaq”.
ABŞ əsgərləri Menbiçdən çıxarılması məsələsinə gəlincə, Tillerson bölgənin ABŞ-ın nəzarətində qalmasını istədiklərini deyib. Tillerson “ABŞ YPG-yə dəstəyinə son qoyulacaqmı” sualına isə “ABŞ-da büdcə yalnız İŞİD-lə mübarizə üçün ayrılıb. Bundan başqa vəsait ayrılmayıb” deyib.
“Reuters” isə Ankaradakı mənbələrə istinadən yazır ki, Türkiyə ABŞ-dan YPG-ni Fəratın şərqinə çəkməyi tələb edib. Iddialara görə, Ankara ABŞ-a türk və amerikalı əsgərlərin Menbiçdə ortaq hərəkət etməsini təklif edib. Agentlik ABŞ-ın Türkiyənin təklifini dəyərləndirəcəyini yazır.
Türkiyənin sözügedən təklifini Tillersona Çavuşoğlu çatdırıb.
Çavuşoğlu da, YPG Menbiçdən çıxıb Fəratın şərqinə keçdikdən sonra ABŞ-la addım ata biləcəklərini deyib.
Tillersonun səfərindən əvvəl isə ABŞ və Türkiyənin müdafiə nazirləri Cim Mettis və Nurəddin Caniklinin Brüsseldə keçirdikləri görüşün detalları açıqlanıb. N.Canikli ABŞ müdafiə nazirinin onlara inanılası mümkün olmayan təklif verdiyini deyib. Belə ki, amerikalı nazir YPG terrorçularını PKK-dan ayıra biləcəklərini, hətta YPG-ni PKK ilə müharibəyə cəlb edə biləcəklərini deyib: “Mettis bu təşkilatı PKK-dan ayıra biləcəklərini və hətta PKK ilə müharibəyə cəlb edə biləcəklərini dedi. Ancaq biz bunun real olmadığını bildirdik”.
Burada bir məqamı da xüsusi qeyd etmək lazımdır ki, Mettis bu təkliflə əslində, Türkiyənin uzun müddətdir israrlarına baxmayaraq, YPG-nin PKK terror təşkilatının bir qolu olmadığını iddia edən Vaşınqtonun əvvəlki mövqeyini də tam alt-üst edir. Nazir YPG-nin PKK-ya bağlı bir terror təşkilatı olduğunu açıq etiraf edir.
TAHİR
