Mövcud məlumatların müqayisəsi göstərir ki, Səlim Müslümova qarşı irəli sürülmüş yeyinti ittihamları ilə hazırda hərraca çıxarılan əmlakın dəyəri arasında ciddi uyğunsuzluq var və bu, cəmiyyətdə haqlı suallar doğurur. Açıq mənbələrdə onun barəsində dövlətə vurulmuş ümumi ziyanın təxminən 27 milyon manat olduğu göstərilir. Məhkəmə prosesində bu məbləğin təxminən 20 milyon manatının ödənildiyi bildirilsə də, bu fakt Səlim Müslümovun dövlət qarşısında maliyyə öhdəliyinin tam aradan qalxdığı anlamına gəlmir. Çünki ziyanın “əsas hissəsinin” ödənilməsi hüquqi baxımdan qalan hissə üzrə məsuliyyəti avtomatik olaraq ləğv etmir.
Hazırda hərraca çıxarılan iki mənzilin ilkin dəyəri cəmi 490 min manatdır və bu əmlaklar hətta bazar qiymətindən xeyli baha satılsa belə, əvvəl səsləndirilən ziyan məbləği ilə müqayisədə çox kiçik rəqəmdir. Bu isə onu göstərir ki, söhbət böyük yeyinti işinin maliyyə baxımından tam bağlanmasından deyil, yalnız müəyyən mərhələsinin icrasından gedir. Səlim Müslümovun şərti cəza alması da onun günahsızlığı və ya dövlətə borcunun olmaması ilə yox, məhz ziyanın əhəmiyyətli hissəsini ödəməsi ilə əsaslandırılıb.
Hüquqi baxımdan vacib məqam ondan ibarətdir ki, dövlət yalnız aşkar edilən və sübut olunan əmlakı müsadirə edə bilir. Bu gün hərraca çıxarılan mənzillər istintaq zamanı müəyyən edilmiş əmlakdır, lakin bu, Səlim Müslümovun bütün qanunsuz gəlirlərinin və ya potensial aktivlərinin tam siyahısı demək deyil. Əgər gələcəkdə onun adına və ya dolayısı ilə ona bağlı olduğu sübut edilən başqa əmlak və vəsaitlər aşkarlanarsa, qanun həmin aktivlərin də müsadirə olunmasına imkan verir. Yəni zaman baxımından məhdudiyyət yoxdur və bu cür borclar “unudulan” və ya “bağlanan” borclar kateqoriyasına aid edilmir.
Bu mənada Səlim Müslümovun dövlətə milyonlarla manat həcmində ziyan vurduğu faktı hüquqi sənədlərdə yer alıbsa, o, həmin zərərin tam kompensasiyasından yayına bilməz. Məhkəmə hökmü, şərti cəza və ya hazırkı hərrac prosesi onun maliyyə məsuliyyətini aradan qaldırmır, sadəcə icra mexanizminin bir hissəsidir. Dövlətin hüquqi mövqeyi ondan ibarətdir ki, ziyan tam ödənilənə qədər bu öhdəlik qüvvədə qalır və gələcəkdə aşkar edilə biləcək hər hansı əmlak da həmin borcun bağlanmasına yönəldilə bilər. Buna görə də indiki hərrac keçmiş nazirin məsuliyyətdən xilas olması yox, əksinə, dövlət qarşısında yaranmış böyük maliyyə borcunun hələ də aktuallığını saxladığını göstərən fakt kimi qiymətləndirilməlidir.
Akif NƏSİRLİ
