İlqar Hüseynli: “Bu risq faktorları o qədər böyük həcmli deyil ki, bu robotik əməliyyatlardan imtinaya, yaxud kütləviləşməməsinə səbəb olsun”
TƏBİB-in İcraçı direktoru Vüqar Qurbanov Yeni Klinikada ilk dəfə icra olunan robotik cərrahi əməliyyata dair keçirilən brifinqdə deyib ki, Azərbaycanda TƏBİB tabeli tibb müəssisəsində ilk dəfə robotik cərrahi əməliyyat uğurla icra olunub.V.Qurbanov vurğulayıb ki, yanvarın 23-də növbəti robotik əməliyyat icra olunacaq və proses davamlı olaraq həyata keçiriləcək. Yeni Klinikanın direktor müavini Eldar Əhmədov isə qeyd edib ki, robotik cərrahi əməliyyat sayəsində gələcəkdə həkimlər xəstəxanaya getmədən uzaq məsafədən prosesi idarə edərək əməliyyatı icra edə biləcəklər. Onun sözlərinə görə, bir saat davam edən əməliyyat 22 yaşlı gənc üzərində aparılıb.
E.Əhmədov həmçinin əlavə edib ki, robotik cərrahiyyə zamanı baş verən səhvə həkim özü cavabdehdir:“Çünki robotun qərar qəbul etmə bacarığı yoxdur. Sadəcə həkimlər əməliyyatı icra etməyə kömək edir”.
Belə əməliyyatların kütləvi keçirilməsi risqli deyil? Həm də buraxılan səhvə görə məsuliyyəti həkim özü daşıyırsa, bu işi robota etibar etmək nə qədər doğru olar?
Söhbət əməliyyatın kütləviləşməsindən və onun risqlərindən gedir.
Ekspert İlqar Hüseynli baki-xeber.com-a bildirdi ki, robotik cərrahiyyə əməliyyatları artıq dünya təcrübəsində geniş şəkildə tətbiq olunmağa başlayıb. İ.Hüseynlinin sözlərinə görə, dünyanın inkişaf etmiş ölkələrində cərrahların əllə icra etdiyi proseslərin bir hissəsini robotlar həyata keçirir. “Xüsusən endokrinoloji, böyrək və daxili orqanlar üzərində əməliyyatları robot həyata keçirir. Sözsüz ki, burada cərrahiyyə əməliyyatından əvvəl xəstə barəsində geniş informasiya toplanır. Buna anamnez deyilir. Prosesin necə icra olunmağı və necə icra olunacağı artıq həkimlər tərəfindən xəstədən toplanmış anamnezlərin nəticəsinə uyğun olaraq müəyyənləşdirilir. Həmin şəxsin fiziki, damar, daxili orqanlarının təmas imkanları əgər robotda hər hansı bir problem yaratmayacağı barədə dəqiq qənaətə gəlindikdən sonra həkimlər bu robotlarla əməliyyatı həyata keçirirlər. Amma bütün hallarda robota komanda vermək, onu idarə etmək və robotun cərrahiyyə əməliyyatları üzərində nəzarəti saxlamaq cərrah həkimin üzərindədir. Yəni proses nəzarət altında həyata keçirilir. Bu mənada dünənə qədər açıq əməliyyatlar həyata keçirilirdi, elm və texnologiya sürətlə inkişaf etdikcə laparoskopik əməliyyatlara keçid etdik. Burada laparoskopik təması artıq robotlar vasitəsilə həyata keçirirlər. Düşünürəm ki, bu elmi-texniki tərəqqidir. Biz əgər risq faktorunu düşünsək təbii ki, əməliyyatlarda, ən kiçik tibbi müdaxilələrdə belə risq amilləri var. Amma bu risq faktorları o qədər böyük həcmli deyil ki, bu robotik əməliyyatlardan imtinaya, yaxud kütləviləşməməsinə səbəb olsun”.
İ.Hüseynli qeyd etdi ki, ChatGPT-dən istifadə etməklə az qala öz xəstəlik diaqozlarını öyrənə bilirlər. O, vurğuladı ki, süni intellekt həm səhiyyədə, həm də digər sahələrdə inkişaf edib, əvəzləmələrə gətirib çıxarıb. “Səhiyyədə də dinamikanın, inkişafın qarşısını ala bilmərik. Düşünürəm ki, Azərbaycanda ilk dəfə robot cərrahiyyə əməliyyatının həyata keçirilməsi ciddi uğurdur. Bu əməliyyatı uğurla icra edən həkimləri də alqışlayıram. Hesab edirəm ki, dünyanın inkişaf tendensiyasına uyğun olaraq Azərbaycan səhiyyəsi də paralel olaraq inkişaf etməlidir.
Yeri gəlmişkən, oğlum Kamran hazırda Amerikanın məşhur Klevlend klinikasında elmi araşdırmaçı kimi çalışır, həkimdir. O, hazırda işlədiyi professorla birgə məhz bu robotik əməliyyatı icra edir. Robotlar vasitəsilə endokrinoloji, böyrəküstü əməliyyatları edirlər. Hələ ki, bu bir ildə onun heç bir fəsadları olmayıb. Çox gözəl nailiyyətlər əldə edib, əlində çox maraqlı data bazası var. Hətta fikirləşirəm ki, bu mütəxəssislər gələcəkdə Azərbaycana gəlib məhz bu robotik əməliyyatların icrası zamanı çox müstəsna töhfə verə bilərlər”-deyə İ.Hüseynli qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
