Aydın Xan Əbilov: “Doğma dilimizə qarşı hörmətsizlik ictimai qınağa tuş gəlməlidir”
Energetika Nazirliyinin sosial şəbəkə hesabında paylaşılan video birmənalı qarşılanmayıb. Belə ki, azərbaycanlı influenserlə övladının yer aldığı videoda enerjiyə qənaət etməklə bağlı çağırış rus dilində səsləndirilib, hətta Azərbaycan dilində altyazı verilib. Ancaq nazirliyinin azərbaycanlı influserlə rus dilində kontent hazırlaması ciddi tənqidlərə səbəb olub.
Məlumdur ki, hazırda dilimizlə bağlı hökumət səviyyəsində layihələr həyata keçirilir, Azərbaycan dilində danışmağın üstünlükləri haqqında təbliğat aparılır. Belə bir şəraitdə nazirliyin bu addımı nə dərəcədə doğrudur?
Məsələ ilə bağlı Yeni Yazarlar və Sənətçilər İctimai Birliyinin sədri, www.kitabxana.net – Mir Cəlal Paşayev adına Milli Virtual-Elektron Kitabxananin təsisçisi, yazıçı-kulturoloq Aydın Xan Əbilov “Bakı-Xəbər”ə şərhində bildirdi ki, Azərbaycanın dövlət dili bu ölkədə yaşayan bütün vətəndaşların ümummilli ünsiyyət vasitəsidir: “Kimliyindən, etnik mənsubiyyətindən, milliyyətindən asılı olmayaraq hər kəs bu dilin inkişafı üçün əlindən gələni etməlidir. Bizi birləşdirən, birgə yaşayışa öyrədən məhz dövlət dilidir. Bəli, azərbaycan türkcəsi dünyanın istənilən yerində yaşayan azərbaycanlıların ünsiyyət vasitəsidir. Bununla bağlı dəfələrlə ziyalılar çağırış edib, dövlət tərəfindən müxtəlif qanunlar qəbul edilib. Məlum məsələ ilə bağlı fikirlər səslənsə də, bəzi dövlət qurumları dövlət dilinin müvafiq şəkildə işlənməsinə və qanunvericilik aktlarında göstərilməsinə maneələr yaradır. Danılmaz faktdır ki, bu gün əksər nazirliklərdə işləyənlərin bir qismi rus, ingilis və ya türk dilində danışır. Bu isə qanunvericiliyin tələblərinin pozulması deməkdir. Şəxsi inkişaf üçün vətəndaşın bir neçə xarici dil bilməsi önəmlidir. Ancaq həmin dil gündəlik həyatda ünsiyyət vasitəsinə çevrilməməlidir.
Məlumdur ki, hazırda Rusiya ilə münasibətlərimiz elə də isti deyil. Energetika Nazirliyinin sosial şəbəkə hesabında paylaşılan məlum video məhz bu səbəbdən də səs-küyə səbəb olub. Lakin məsələ təkcə videoçarx deyil, bu gün dövlət qurumlarında, xəstəxanalarda, banklarda və digər müəssisələrdə rus dilindən geniş istifadə olunması xoşagələn hal deyil. Doğma dilimizə qarşı hörmətsizlik ictimai qınağa tuş gəlməlidir”.
Həmsöhbətimiz təklif edir ki, uşaq bağçaları və ibtidai təhsildə əcnəbi dil tədris edilməməlidir: “Etiraf etmək lazımdır ki, uşaqlar cizgi filmlərinin təsiri ilə türk dilində danışır, gənclərimiz isə rus, ingilis dilində fikrini ifadə edir. Onlar bununla özünü müasir, dəbli, savadlı hesab edirlər. Ancaq bu, düzgün yanaşma deyil.
Mövcud vəziyyətin qarşısını almaq üçün qanunvericilik sərtləşdirilməlidir. Azərbaycan dövlət dilinin inkişafı ilə bağlı yalnız cərimə, qadağa, ictimai qınaqla kifayətlənmək olmaz, bu istiqamətdə real işlər görünməlidir.
Azərbaycan dilinin inkişafı ilə bağlı ayrıca konsepsiya hazırlanmalı, dilin inkişafı üçün müxtəlif proqramlar tətbiqlər icra edilməlidir. Məsələn, süni intellekt tətbiqləri Azərbaycan dilini qəbul etməli və dəstəkləməlidir. Bu istiqamətdə çoxlu sayda işlər görülməlidir. Dillə bağlı görülən işlər süni intellekt üçün ilkin qaynaq və məzmun rolunu sayılır. Bu baxımdan, Azərbaycan dilinin inkişafı, onun yad dillərdən qorunması ilə bağlı konseptual sənəd qəbul olunmalı və bu sahəyə müəyyən qrantlar ayrılmalıdır”.
Günel CƏLİLOVA
