Məhərrəm Zülfüqarlı: “Tələbələr arasından dekan müavini seçilməsi, daha doğrusu, təyin olunması bir qədər şübhəlidir”
Son illərin tədris sistemindəki yeniliklərdən biri də bəzi universitetlərdə ictimai əsaslarla tələbələrin arasından dekan müavinlərinin təyin olunmasıdır. Buna çox ehtiyac var? Tələbənin işi, vəzifəsi oxumaqdır. Onun vəzifəsi, işi karyera naminə rəqabət texnologiyalarını öyrənməkdən ibarət deyil. Tələbə boş vaxtında gedib elmlə məşğul olmalı, biliyini genişləndirməlidir. Fikrimizcə, normal yanaşma budur. Təlbələri dərs prosesindən ayırmaq, dərsdən daha çox gələcək karyera üçün belə intriqa texnologiyalarına aludə etməyin faydası, yoxsa ziyanı çoxdur? Tələbə daha çox dərsini oxumalıdır, yoxsa gələcək vəzifələrə alışmalıdır?
Ekspertlər hesab edirlər ki, dekan müavini olmaq üçün tələbə birinci universiteti bitirməlidir, sonra magistraturaya qəbul olmalı, oranı qurtarmalıdır, doktoranturaya daxil olmalıdır ki, elmi iş müdafiə edib fəlsəfə doktoru olsun. Ekspertlərə görə, yalınız fəlsəfə doktorluğundan sonra bu şəxs dekan müavini ola bilər.
Ekspertlər deyirlər ki, əgər dörd-beş pillədən sonra bir gənc dekan müavini ola bilərsə onu bu gün təhsildən ayırıb dekan müavini təyin etməyin nə mənası var. Bu tələbələrin arasında çox xoşagəlməz, ziyanlı rəqabətə yol açır, onları təhsildən yayındır. Hər kəs çalışır ki, dekan müavini olsun. Ekspertlər hesab edir ki, bu lazımsız məsələdir.
Tarix elmləri doktoru, professor Məhərrəm Zülfüqarlı baki-xeber.com-a bildirdi ki, bu beynəlxalq təcrübədir: “Hətta bir günlüyünə guya tələbələrin universiteti idarə etməsi, rektorluğa, prorektorluğa, dekanlığa seçilməsi və sair ənənə var. Amma ictimai əsaslarla tələbələr arasından dekan müavini seçilməsi, daha doğrusu təyin olunması bir qədər şübhəlidir. Yəni Azərbaycanda tədris və kadr sistemində, universitetlərə kadrların yerləşdirilməsi, vəzifə tutması məsələsində neqativ halların hələ aradan qaldırılmadığı bir vaxtda hansısa tələbənin ictimai əsasla dekan müavini təyin olunması, bu əlbəttə ki, ilk baxışdan yaxşı görünsə də, mütləq proteksiya məsələsi olur. Adətən dekanlar özlərinə yaxın tələbələri özlərinə müavin seçirlər. Ona görə də Azərbaycan reallığında burada çoxlu neqativ hallar tapmaq olar. Birinci növbədə universitetlərdə sinif nümayəndələri seçilirlər. Bunlar tələbələr içində yaxşı oxuyanlar olur. Amma təcrübə göstərir, bəzən yaxşı oxuyan tələbələri deyil, zəif oxuyan, lakin dekana yaxın tələbələri sinif nümayəndəsi seçirlər ki, müəllimlər ona güzəşt etsin. İndi ictimai əsaslarla təyin olunan dekan müavininə də bir komissiya nəzarəti olsa ki, o dərsləri necə oxuyur, buna kənardan köməklik varmı, imtahanı özü verir, yoxsa qiymətini yazdırırlar? Onda bunlar hamısı aşkara çıxar. Azərbaycan reallığında belə şeylər bir qədər şübhəli yanaşma tələb edir. Çünki reallıqda əgər dekanlar, dekan müavinləri, rektor və prorektorların kadr məsələsi ilə bağlı problemləri olursa onda tələbənin ictimai əsaslarla təyin olunmasında da yəqin ki, neqativ hallar var”.
M.Zülfüqarlının sözlərinə görə, bu yaxınlarda Sumqayıt Dövlət Universitetinin rektorunun professor diplomu ləğv olundu. Bu adamın nazirliyin işçisi, AMEA-nın müxbir üzvü olduğunu deyən M.Zülfüqarlı qeyd etdi ki, belə hallar var. O, bildirdi ki, komissiyalar normal işləsə, obyektivlik yanaşmalar olsa bu kimi hallar daha çox üzə çıxar. “Yəni vəzifədə olan insanların sənədlərinin alınmasında, onlara elmi adların, elmi dərəcələrin verilməsində, onların vəzifəyə təyin olunmasında dediyim kimi çoxlu neqativ hallar olur. Bu baxımdan da ictimai əsaslarla tələbənin dekan müavini təyin olunması da bir sıra suallar doğurur. Kimdir, nəçidir? Yəqin ki, o universitetlərdə oxuyan tələbələr onların kimliyini daha yaxşı bilir. Kimin adamı olmağını, nəyə görə seçildiyini, tələbələr bilirlər. Mən universitet müəllimi olduğum üçün istərdim ki, universitetlərdə belə məsələlərdə obyektivlik olsun. Amma dediyim kimi o qədər nöqsanlar var ki, o halda da insanlarda şübhəli halın olmasına obyektiv yanaşmaq lazımdır. Əlbbətə ki, o tələbə dekan müavini təyin olunandan sonra çox dərslərə girməyəcək, müəllimləri saymayacaq və dekan ona himayədarlıq edəcək. Bu da həmin tələbənin gələcəkdə diplom alsa da, amma istənilən səviyyədə savada malik olmamasına da gətirib çıxara bilər. Ona görə də tələbələri dərsdən ayırmaq yox, onlara əsl təhsil, savad vermək lazımdır. Karyera isə gələcəyin işidir, onu həyatda özləri qazanmalıdır. İndidəndən onları ələbaxım öyrətməyə, kiminsə himayəsi ilə harasa təyin olunmağa meyl etmələrinə şərait yaratmağa ehtiyac yoxdur”-deyə M.Zülfüqarlı qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
